Rotterdamse controleurs eisen verbetering veiligheid

ROTTERDAM, 7 NOV. De controleurs van de Rotterdamse openbaarvervoersonderneming RET gaan volgende week in staking wanneer ze geen toezeggingen krijgen over verbetering van hun veiligheid. Dat bleek gistermiddag na een vergadering van de medezeggenschapscommissie.

“We weigeren nog langer met ballpoints de straat op te gaan terwijl mensen gewapend zijn met messen en pistolen”, zegt tweede voorzitter J. van Schijndel van de medezeggenschapscommissie. Aanleiding voor de spoedvergadering was een incident op donderdagavond. Een controleur in tramlijn 7 werd in de wijk Kralingen neergestoken door een passagier, nadat hij aanmerkingen had gemaakt omdat deze met zijn schoenen op een bank zat. De toestand van de controleur is stabiel.

Volgens de RET is het geen op zichzelf staand incident: in 1991 moesten Rotterdamse controleurs 113 keer assistentie van de politie inroepen. Het ging vooral om bedreigingen met steek- of vuurwapens en vechtpartijen.

De controleurs willen binnen een week horen wanneer ze beschikking krijgen over handboeien. Verder willen ze een eigen uniform om zich van het overige personeel te onderscheiden. Politiek het meest omstreden is de wens om ook de wapenstok te mogen hanteren. Het is volgens Van Schijndel "absurd' dat controleurs nog steeds geen eigen uitrusting hebben: “We zijn geen bioscoopportiers maar beëdigde opsporingsbeambten. Politiesurveillanten of parkeerpolitie worden tien keer minder geconfronteerd met agressie, maar zij krijgen wel handboeien en een wapenstok.”

De eisen van de controleurs stroken slechts ten dele met de plannen van de RET voor grotere sociale veiligheid in het openbaar vervoer, dat in juli door het Rotterdamse college van B en W is onderschreven. Daarin betreurt de RET dat controleurs steeds vaker worden ingezet bij de begeleiding van risicogroepen, zoals discogangers en voetbalsupporters. Voor een beveiligingstaak zijn controleurs niet opgeleid, stelt de RET. Ze moeten zich daarom in de toekomst weer beperken tot kaartjescontrole. In onveilige situaties moeten ze beroep doen op het nieuw op te richten korps "openbaar vervoer-surveillanten', ook wel "politiewachten'. Wel worden de controleurs uitgerust met handboeien “zodat we niet tien minuten met drie man bovenop een agressieve zwartrijder moeten liggen voordat de politie arriveert”, aldus Van Schijndel.

In het RET-plan moeten vier soorten beveiligingsbeambten in de Rotterdamse metro's en trams de "sociale veiligheid' garanderen: Metrobeheerders (275 man), die zowel onderhoud van metrostations doen als sociale controle uitoefenen; OV-surveillanten (100 man), die preventieve en repressieve taken hebben; Wagenbegeleiders: banenpoolers zonder bijzonderde bevoegdheden, die voorlopig alleen in de tram in Rotterdam-Zuid ingezet worden; en ten slotte controleurs (140 man), die zich beperken tot kaartjescontrole. Het introduceren van conducteurs op de tram wordt voorlopig uitgesloten om financiële redenen.

De Rotterdamse politie is al begonnen met de opleiding van het korps OV-surveillanten. In principe kunnen 25 OV-surveillanten aangesteld worden, de gemeente is nog met Verkeer en Waterstaat in onderhandeling om dat getal uit te breiden tot honderd.

De controleurs twijfelen eraan of al deze bewakers van de sociale veiligheid goed met elkaar zullen samenwerken. “Wat heb ik eraan als iemand een mes trekt en zeven minuten later komt een OV-surveillant me te hulp? Het is leuk, zo'n lijfwacht van de politie, maar je kunt het beter integreren in één dienst”, aldus controleur G. de Jong.

De Jong en zijn collega's willen zelf de wapenstok dragen. “Als controleurs op de loonlijst van de RET geen geweld mogen uitoefenen, dat treden we maar in dienst bij de politie. Zo denken veel van mijn collega's er ook over.”

Volgens H. van Hul, namens de politie manager van het project OV-surveillanten, is het toekennen van politiële taken aan controleurs geen optie. “Je zit bijvoorbeeld met het probleem van democratische controle. Als je door een agent mishandeld wordt, is er een klachtenprocedure. Waar moet je naartoe als een controleur zijn wapenstok oneigenlijk zou gebruiken?”