"Dat paarden zich aan mensen hechten is echt een fabeltje'

LANAKEN, 7 NOV. In het kader van de World Breeding Championships werd Ratina Z gisteravond in Maastricht gehuldigd als paard van het jaar. De tienjarige merrie met wie Piet Raymakers op de Olympische Spelen in Barcelona zowel goud (met het team) als zilver (individueel) won is met zijn nieuwe vaste berijder Ludger Beerbaum even terug in Nederland om deel te nemen aan Jumping Maastricht.

Raymakers noemt het geen wrang weerzien met de merrie met wie hij zo veel successen heeft geoogst en die nu bij de man terecht gekomen is die hem in Barcelona olympisch goud afhandig maakte. “Een paard heeft hooguit oog voor degene die hem voert of verzorgt. Ratina kent natuurlijk mijn stem. Maar hechten doen paarden zich absoluut niet aan je. Dat is een fabeltje. Natuurlijk gaat er wel iets door me heen als ik haar terugzie. Maar geen valse sentimenten.”

Na de Olympische Spelen besloot zakenman en paardenliefhebber Leon Melchior het beste paard van zijn stoeterij Zangersheide, waar Piet Raymakers tegenwoordig als bedrijfsleider de scepter zwaait, voor twee miljoen gulden te verkopen aan de 74-jarige Duitser Alex Moksel, rijk geworden als groothandelaar in vlees. Aanvankelijk zou Ratina Z worden verkocht aan Paul Schockemöhle maar de handelaar uit Muhlen schrok terug voor de deal die er onder meer in voorziet dat Ratina over een aantal jaren weer terug moet naar Zangersheide, waar Melchior en Raymakers haar verder voor het fokken willen benutten. Bovendien zou alleen Franke Sloothaak op Ratina Z mogen rijden. Op de grootste "paardenfabriek' van Europa in Muhlen werd de overeenkomst door Schockemöhle daarop terzijde geschoven.

Eigenaardig is dat Moksel dezelfde voorwaarden van Melchior wél accepteerde. Hij betaalde twee miljoen gulden, Ratina Z moet na haar actieve springcarrière terug naar Zangersheide en mag alleen worden bereden door Beerbaum. Het is een overeenkomst die daardoor in hippische kringen onmiddellijk als "verdacht' werd bestempeld. Raymakers schudt echter mismoedig het hoofd bij zoveel vuilspuiterij.

“Het is een werelddeal die bij mijn weten in de paardesport nog nooit is afgesloten”, verduidelijkt hij. “Al zou je het geld dat Ratina Z heeft opgebracht alleen maar vastzetten op de bank, dan houd je nog meer geld over dan je ooit met prijzengeld met haar zou kunnen verdienen. Schockemöhle kon Ratina niet eens kopen omdat alleen Sloothaak haar mocht berijden en hij gaat weg bij Schockemöhle. Classic Touch, het paard met wie Beerbaum goud won, werd door Moksel verkocht aan zijn bedrijfsleider Schneider. Uit piëteit tegenover Beerbaum heeft Moksel daarom een nieuw toppaard voor Beerbaum gekocht. Beerbaum was er slechter aan toe dan ik. Hij was Classic Touch na de Spelen meteen kwijt. Ik ben zielsgelukkig dat ik in de gelegenheid ben gesteld een paard als Ratina Z twee jaar te hebben mogen berijden.”

Raymakers geeft echter in één adem aan hoe betrekkelijk de zaken zijn. “Toen ik Ramira had dacht ik: "wat een geweldig beest', zo'n paard krijg ik nooit meer. Toen kwam toch weer Ratina Z. Nu hebben we op Zangersheide alweer opvolgers voor Ratina als Amadeus, Raspoetin en Rodante, een merrie die kampioen is bij de zevenjarigen. Paarden die nu nog iets te jong zijn voor grote successen. Maar tijdens het wereldkampioenschap in 1994 in Den Haag heb ik een opvolger voor Ratina Z. Zeker weten. Bovendien zijn de bloedlijnen van Ratina Z op Zangersheide door verschillende van haar nakomelingen al verzekerd. Waarom zou je zo'n paard dan nog langer vasthouden? Als Beerbaum vier jaar met Ratina rijdt kan hij veel meer dan twee miljoen gulden prijzengeld met haar winnen. Bovendien is het eerste veulen van Ratina Z voor Moksel. Hij mag haar laten kruisen met een hengst van eigen keuze. Een veulen van Ratina is nu al onbetaalbaar.”

Ratina Z is een puur fokprodukt van Zangersheide, van de hengst Ramiro Z met als grootmoeder de beroemde Hannoveraan Heureka van de Duitser Hermann Schridde. Bovendien heeft Ratina Z twee volle jonge zusters die niet gebruikt worden voor de springsport maar uitsluitend voor de fok. Omdat ze dezelfde bloedlijnen hebben als Ratina zijn de nakomelingen, van wie er al enkele verkocht zijn naar Duitsland voor prijzen die nauwelijks onder doen voor die van Ratina Z, uit deze beroemde familie goud waard.

Na de mislukte pogingen van Melchior, gesteund door de toenmalige minister van landbouw Van der Stee, om in 1980 van Zangersheide een nationaal fokcentrum te maken heeft Melchior zijn stoeterij afgeslankt van zo'n 800 à 1000 paarden op het hoogtepunt tot zo'n 170 paarden nu. Daaruit zijn alweer 44 veulens geboren, 60 merries zijn drachtig, waarbij de meeste nakomelingen zijn bestemd voor de handel. Raymakers is zeer te spreken over Melchior. “Achttien jaar geleden kwam ik hier al om mijn merries te laten dekken. Omdat ik toen al vond dat Melchior zijn tijd ver vooruit is. Er zit een goede filosofie achter het hele gebeuren hier. Paarden die de wedstrijdsport ingaan hebben voor die tijd al enkele veulens gehad. De meeste mensen denken dat een paard dat in de wei staat het beste geschikt is voor de fok, maar dat is anders. Het zijn de wedstrijdpaarden met een getraind lichaam die het langste meegaan.”

Raymakers is op Zangersheide de beheerder van 140 hectare grond. “Een paradijsje op aarde”, zo oordeelt hij. “Zo'n Schockemöhle heeft misschien wel 1000 paarden. Maar dat is een fabriek. Hier zie ik nog Ratina Z in de winter in de wei staan met een deken van goede Nieuwzeelandse wol tegen de kou. Onverzorgd, een beetje verwilderd eigenlijk. Bewust gedaan om haar het gevoel van vrijheid van een wild paard te geven. Daarna zijn we haar gaan cultiveren, klaar gaan stomen voor de grote wedstrijden. Voor de Spelen zei ik al: "Let op, je moet niet gek opkijken als we iedereen voorbijgaan'. Een paard is als een Formule I-wagen, waar voor het grote succes ook alles moet kloppen. Eén verkeerd aangedraaid moertje en zelfs voor de beste coureur ter wereld valt de hele zaak in duigen. Bij een paard is dat niet anders. De verzorger, de transporteur, de veearts, de ruiter; als er één niet voor zijn taak berekend is kun je springen wat je wilt, maar kun je het vergeten. Toen ik Ratina kreeg had ze 9000 gulden aan prijzengeld gewonnen. Anderhalf jaar daarna twee miljoen.”

Het bewijst nogmaals het succes van de combinatie ruiter-handelaar, waar Nederland zo in gespecialiseerd lijkt. Niet alleen Raymakers ook Tops en Lansink winnen wereldbekerwedstrijden alsof het vanzelf gaat. Raymakers: “Schockemöhle heeft nooit anders gedaan. Maar ook de gebroeders Fuchs uit Zwitserland en Willy Mellinger hebben altijd én gereden én gehandeld. Handelaren in paarden zijn boeren. Ik ook. Ik kom uit een boeregezin met negen kinderen. Maar als je daar iets leert dan is het wel nooit bij de pakken neer te zitten. Een ramp komt nooit alleen. Ik heb meegemaakt dat in één jaar de varkenspest uitbrak, mond en klauwzeer en de oogst mislukte. Maar je gaat door. Die gedrevenheid tref ik ook op Zangersheide aan.”

Dat Schockemöhle nog al eens in opspraak komt - bijvoorbeeld met het barreren waarbij paarden met een tikje tegen de benen gedwongen worden te springen - is Raymakers bekend. Toch zou dat voor hem geen reden zijn geweest Ratina Z niet naar Schockemöhle te laten vertrekken. Raymakers: “Ik praat het niet goed, maar Paul is een snelle jongen. Een handelaar die weet wanneer er potentiële kopers op de tribune zitten dat zijn paarden toch eerst moeten presteren wil hij ze kunnen verkopen. Ratina is het beste paard dat ik ooit heb gehad, maar was vooral in het begin zeer moeilijk. Paarden kunnen net zo averechts reageren als mensen. Dat je als ruiter of verzorger denkt: "je krijgt 's ochtends je vreten, je wordt netjes verzorgd, doe nou ook asjeblieft eens een klein beetje wat je moet doen.”