Talisman nr. 70

Tussen woorden bestaan allerlei soorten van vriendschap. Dichters vinden twee woorden vrienden als ze rijmen, van achteren (hart-smart), van voren (streng-straf) of van binnen (suiker-buiken).

Puzzelaars zien bevriende woorden als ze elkaars omgedraaide zijn (noot-toon) of uit dezelfde letters bestaan (vreesachtig-vegetarisch). Je zou ook twee woorden bevriend kunnen noemen als ze dezelfde opeenvolging van klinkers en medeklinkers hebben, zoals de woorden banaan-tomaat-geweer-juweel-cariës-vanuit.

Bedenk een nieuw soort vriendschap tussen woorden.

Eerste waarschuwing. Vriendschap is, anders dan liefde, altijd wederzijds. Als woord A een vriend is van woord B, dan is B het ook van A. De zes voorbeelden van woordvriendschap hierboven voldoen daaraan.

De interessante relatie "woord A zit met al zijn letters in woord B' (roos zit in ridderspoor) en de woordenboekrelatie "woord A-kant staat alfabetisch vóór woord B-kant' (fiets staat vóór rijwiel) zijn dus geen vriendschappen.

Tweede waarschuwing. Woorden kunnen ook familie zijn, door afstamming of betekenis. Ze kunnen hetzelfde betekenen (fiets-rijwiel), of het tegengestelde betekenen (oud-jong) of gelijksoortig zijn (roos-ridderspoor). Het gaat hier eigenlijk om verwantschap tussen de zaken die door de woorden genoemd worden.

Mij gaat het alleen om de vriendschap die tussen woorden kan bestaan vanwege hun vorm. Als twee woorden familie van elkaar zijn, dan zijn hun vertalingen het meestal ook. Maar als twee Nederlandse woorden bevriend zijn, dan zijn hun vertalingen dat meestal niet.

Familie is ernstig, vriendschap is spel. Familie is innerlijk, vriendschap is uiterlijk. Familie is plicht, vriendschap is keus.

Verzin een nieuw soort vriendschap tussen woorden en geef er een mooi voorbeeld van. Ik heet Talisman en mijn adres is: NRC Handelsblad, Paleisstraat 1 in Amsterdam.

Oplossing Talisman no. 69

Zoëven hoorde ik een auto zoeven. Stropers hadden zijn stropers gepikt, zodat mijn strooien hoed ongeperst blijft. Het gajes had nog de gotspe om tegen het hoedenmeisje te roepen: "Ga je 's met ons stappen, moppie?' Ik denk niet dat de dieven tegen Princess Di even brutaal hadden durven zijn, want de bandieten waren dan bij haar man in de ban, die ten enenmale onweerstaanbaar is, geraakt. Of schurken schurken zich in hun slechtheid?

De prijs gaat naar Conchita Romans van Schaik in Zaandam.