NM Classics NM Classics 92022.

NM Classics NM Classics 92022

The King And I Rodgers & Hammerstein's The King and I. Philips 438 007-2 Pia Beck 1950-56 Pia Beck: The early Years 1950 -1956 (Mercury 512 863-2). Distributie: Phonogram.

Neneh Cherry Neneh Cherry. Homebrew (Virgin; 0777 7 86516 2 8 )

NM Classics

Met de Nederlandse muziek is het altijd al erg goed gegaan. Ook vóór Diepenbrock leefden er componisten die nog steeds het beluisteren waard zijn. Dat bewijst het platenlabel NM Classics, een samenwerking tussen het Centrum Nederlandse Muziek en de Wereldomroep.

Neem een componist als Anthoni van Noordt, geboren in 1619 in Amsterdam, waar hij later als organist verbonden was aan de Nieuwe Zijds Kapel en de Nieuwe Kerk. Hij schreef orgelwerken die bij rechtgeaarde protestanten niet in de smaak vielen. Constantijn Huygens adviseerde aan de Staten van Holland om de uitgave van Van Noordts Tabulatuurboeck (1659) te verbieden, want het orgel diende slechts voor de begeleiding van de gemeentezang. Gelukkig trokken de Staten zich niets van Huygens' advies aan. Daardoor kon organist Leo van Doeselaar nu een aantal van Van Noordts Psalmen en Fantasyen op een cd zetten. De werken klinken rijk gevarieerd en levendig en worden door Van Doeselaar helder en soepel gespeeld. (NM Classics 92024)

Een eeuw later schreef Pieter Hellendaal (1721-1799) zijn zes Concerti grossi op. 3. Hij woonde toen inmiddels in Engeland, waar hij een gevierd componist was. Hellendaals stijl, barok maar met rococo-achtige tierelantijntjes, is voor die tijd misschien wat aan de ouderwetse kant, maar het vakmanschap is er niet minder om. Het Combattimento Consort speelt onder leiding van Jan Willem de Vriend met overgave, hoewel naar mijn smaak soms iets te stug. (NM Classics 92019)

Binnenkort wordt de herdenking van de honderdste geboortejaar van Hendrik Andriessen (1892-1981) feestelijk afgesloten. Het Radio Kamer Orkest bracht een muzikale hommage aan de vader van Louis en Jurriaan. Roberta Alexander is de soliste in de sfeervolle, loodzware liederencyclus Miroir de Peine en het sombere Magna res en Fiat Domine, die ze met de juiste dramatische, maar afstandelijk eerbiedige intonatie zingt. De orkestvariaties, waaronder de vlotte en populaire Kuhnau-variaties, vormen een mooi tegenwicht tegen een te zwaarmoedig componistenportret. (NM Classics 92023)

Hollandser hedendaagse muziek dan die van De Volharding is nauwelijks denkbaar. Ter gelegenheid van het twintigjarig bestaan van dit door Louis Andriessen opgerichte orkest werd een cd uitgebracht met een overzicht van de typische Volharding-stijl: een hoekige, quasi-nonchalante manier van spelen, die uitstekend past bij de grillige en nooit erg zwaarwichtige muziek die componisten speciaal voor dit ensemble schreven. (NM Classics 92021)

Een ander typisch Nederlands ensemble is een trio bestaande uit fluitist Harrie Starreveld, basklarinettist Harry Sparnaay en pianist René Eckhardt dat luistert naar de nuchtere naam Het Trio. Vrijwel alle muziek die Het Trio speelt is speciaal geschreven voor deze bezetting, die voortreffelijk klinkt door de combinatie van de heldere hoogte van de fluit, de stabiele en warme laagte van een basklarinet en een stevige piano als opvulling van de klank. Er is niet, zoals bij de Volharding, sprake van een herkenbare compositiestijl. Otto Ketting (Summer) schreef bij voorbeeld een introvert, contrapuntisch werk, waarbij de drie instrumenten sterk hun eigen weg gaan. In vergelijking daarmee is Sonate a Tre van Joep Straesser veel spitser en feller. Voor de musici maakt het kennelijk weinig uit, zij spelen alles met evenveel hartstocht en virtuositeit.

NM Classics 92022

PAUL LUTTIKHUIS

The King And I

Precies 4625 keer heeft wijlen Yul Brynner de mannelijke hoofdrol gespeeld in de musical The King and I - en daarbij is nog niet eens de verfilming uit 1956 meegerekend die hem een Oscar opleverde. Door zijn krachtige en alleszins vervaarlijke uitstraling was Brynner de dominante factor in een show, die eigenlijk was geschreven voor de I uit de titel: de rol van de Engelse gouvernante Anna Leonowens, die (ook in werkelijkheid) in de vorige eeuw naar Siam werd afgevaardigd om de talloze kinderen van de talloze vrouwen van de koning een op westerse leest geschoeide opleiding te geven. Nu van de musical een gloednieuwe studio-opname is gemaakt, is de balans hersteld. De hoofdrol is ditmaal voor Julie Andrews, terwijl de acteur Ben Kingsley (bekend van Gandhi) op het tweede plan een imposante en exotische koning is.

Onder leiding van dirigent John Mauceri, die eerder een stralende versie van de Gershwin-show Girl Crazy afleverde, is het uit 1951 daterende meesterwerk van Richard Rogers en Oscar Hammerstein voorbeeldig gereconstrueerd. Mauceri geeft met zijn Hollywood Bowl Orchestra opnieuw blijk van grote affiniteit met theatermuziek: hij volstaat niet met een correcte weergave van de partituur, maar weet de spanning op te voeren met een weergaloze timing van effectjes en maten rust - en als hij de teugels laat vieren, scheppen de strijkers breeduit het wervelende beeld van koloniale grandeur. Want zo zit The King and I in elkaar: de gouvernante doet haar uiterste best om de koning tot het westerse geloof in romantische monogamie te bekeren en de vorst suggereert pas op zijn sterfbed dat hij het met die oosterse veelwijverij bij het verkeerde eind heeft gehad.

Rogers gaf die cultuurbotsing (waarbij het westen dus wint) gestalte in meeslepende, illustratieve muziek vol oosterse motiefjes en Hammerstein schreef daar superieure zangteksten bij. Zelfs een onbenullig ogend deuntje als "I whistle a happy tune' blijkt bij nadere beschouwing niet te verdoezelen dat ongegrond optimisme op bedrog gebaseerd kan zijn: "For when I fool the people I fear / I fool myself as well'. Julie Andrews en Ben Kingsley vertolken met volstrekte overgave de wederzijdse irritaties èn de latere aantrekkingskracht tussen Anna en haar koning - zij prim and proper English met de conventionele gedachtenwereld van haar milieu en hij als de patriarch die zijn oosterse isolationisme door het contact met westerse ideeën in gevaar ziet gebracht.

De laatste jaren zijn al heel wat musicals uit het verleden door een nieuwe cd-versie herontdekt. The King and I is in die reeks een waardevolle toevoeging. En hopelijk niet de laatste.

Rodgers & Hammerstein's The King and I. Philips 438 007-2

HENK VAN GELDER

Pia Beck 1950-56

Zoals de titel al duidelijk maakt horen we op deze cd de Pia Beck van ver voor het nachtclub-avontuur in Torremolinos, het afscheid van de muziek en de comeback. Op 28 september 1950 maakte Pia Beck, net 25 geworden, haar eerste plaat op eigen naam, een 78-toeren "single' voor Decca. De A-kant van die plaat, Pia's Boogie, opent deze cd die 18 van de ongeveer 50 stukken bevat die Pia voor Decca en Philips vast zou leggen. De nadruk ligt daarbij op de swingende kant van Miss Beck. Haar Frans- en Duitstalig repertoire, onderdeel van haar dagelijkse praktijk in de Scheveningse nachtclub De Vliegende Hollander, is op een half-Franse versie van Lullaby of Birdland na, liefdevol weggelaten. De liedjes in het Engels zijn niet allemaal in het "jofele' genre: zowel de in oktober 1955 met strijkers gemaakte songs als haar cover van Botch-a-Me (een hit van Rosemary Clooney) zijn edelkitsch. Wie wil lachen of de jaren vijftig begrijpen, draaie daarom de hele cd, de swingfan kan beter niet verder dan nummer 13 gaan.

Pia Beck: The early Years 1950 -1956 (Mercury 512 863-2). Distributie: Phonogram.

FRANS VAN LEEUWEN

Neneh Cherry

Op de hoes van haar debuut Raw Like Sushi (1989) stond ze nog afgebeeld in kickboxtenue, drie jaar later laat Neneh Cherry zich fotograferen naast de kinderwagen terwijl ze de was ophangt en staat haar naam in kruissteekjes op het hoesje van de nieuwe cd Homebrew. Maar de verandering van haar image heeft muzikaal geen gevolgen gehad. Homebrew heeft dezelfde sfeer als Raw Like Sushi: synthesizers en drumcomputers bepalen de "open' dansmuziek waarin Cherry's stem gevoeligheid afwisselt met een stoere rap-stijl. Zes van de tien nummers zijn ingetogen; "Buddy X' en "Peace in Mind' hebben dezelfde melancholieke deining als "Man Child', Cherry's hit van drie jaar geleden. "Somedays' is opgebouwd rond een (krakende) sample van het pianothema van het begin van Beethovens "Mondscheinsonate', waaraan op een natuurlijke manier percussie is toegevoegd. Ook "Trout', het nummer waarin Cherry wordt bijgestaan door Michael Stipe (de zanger van R.E.M.), wordt gedomineerd door een herkenbare sample: de gitaarriff uit "The Pusher' van Steppenwolf, bekend van de soundtrack van Easy Rider. "Trout' neemt na de opening door de klagelijke Stipe een mooie wending als Cherry over een zware drum krachtig haar tekst rapt. In het openingsnummer van Homebrew, "Sassy', rapt Guru (van de Newyorkse groep Gangstarr) bewonderend over Neneh en in "I ain't gone under yet' laat Cherry horen zelf beïnvloed te zijn door Gangstarrs 'kale" rapmuziek. In haar teksten toont Cherry zich bezorgd over de toestand in de wereld ("I knew a young girl by the name of Susie/ now she sleeps with her arm on an uzi' uit "Peace in Mind') en in "Twisted' bezingt ze verwrongen man-vrouwrelaties ("Those wicked jealousies could bring us down').

Neneh Cherry. Homebrew (Virgin; 0777 7 86516 2 8 )

HESTER CARVALHO.