Laatste looningreep in crisisjaren begin '80

ROTTERDAM, 6 NOV. Het kabinet wil een loonpauze van een half jaar. Als het niet lukt daarover in overleg met werkgevers en werknemers overeenstemming te bereiken, wat zijn dan de mogelijkheden?

In artikel 10 van de Wet op de loonvorming biedt de minister van sociale zaken en werkgelegenheid de mogelijkheid een "bevriezingsmaatregel' te treffen. Voorwaarde is dat er “een zich plotseling voordoende noodsituatie van de nationale economie voordoet, veroorzaakt door een of meer schoksgewijze optredende externe factoren”. De maatregel komt erop neer dat de minister werkgevers gedurende maximaal een jaar kan verbieden af te wijken van de lonen en andere arbeidsvoorwaarden zoals die gelden onmiddellijk vóór het inwerking treden van de maatregel. De maatregel kan dus zowel bestaande als nieuwe CAO's treffen. Verder is bepaald dat de ingreep vergezeld moet gaan van een pakket andere maatregelen, zoals maatregelen voor de niet-CAO-inkomens en voor de prijzen.

Sinds 1976 is zeven keer een loonmaatregel afgekondigd. De laatste ingreep dateert uit 1981. Eind 1982 voorkwamen sociale partners ingrijpen in de loonontwikkeling door sluiting van het "Akkoord van Wassenaar', waarin ze overeenkwamen gezamenlijk te streven naar winstherstel, loonmatiging en herverdeling om de toenmalige crisis het hoofd te bieden. Eind jaren '80 is de wet zodanig aangepast dat het voor de minister moeilijker is om in te grijpen.