Kabinet rekent er op dat lonen in '93 gelijk blijven

DEN HAAG, 6 NOV. Bij de bezuiniging van 2,75 miljard gulden die minister Kok (financiën) op de rijksbegroting wil doorvoeren, is hij er vanuit gegaan dat de lonen volgend jaar gelijk blijven ten opzichte van dit jaar.

Het te bezuinigen bedrag is net voldoende om de afspraken die CDA en PvdA hebben gemaakt over financieringstekort en collectieve lastendruk (som van belastingen en sociale premies) te realiseren.

De collectieve lastendruk komt volgend jaar uit op 53,6 procent van het nationaal inkomen doordat een aantal lastenverzwaringen vervalt. Zo gaat de invoering van milieubelastingen op grondwater en afval niet door. Ook het wetsvoorstel voor een nieuwe autobelasting om vuile auto's zwaarder te belasten en het misbruik van auto met een "grijs' kenteken tegen te gaan, wordt uitgesteld. In de Tweede Kamer is veel kritiek geuit op deze maatregelen, ook door de regeringsfracties.

Een loonstop is een belangrijk onderdeel van het beleidspakket dat de ministers Kok en De Vries (sociale zaken) vandaag hun collega's hebben voorgelegd om de problemen rondom de begroting 1993 op te lossen. Kok heeft het kabinet voorgesteld 2,75 miljard om te buigen en een deel van dit bedrag wordt gerealiseerd door bevriezing van de lonen van ambtenaren en een geringere verhoging van de sociale uitkeringen. De ministers stellen voor de uitkeringen met ongeveer 0,7 procent te verhogen. Andere maatregelen zijn:

departementen die aan het eind van het jaar geld overhouden, mogen dit niet houden. Financiën rekent in dit verband dit jaar op ongeveer één miljard;

ministers mogen geen nieuwe verplichtingen aangaan;

niet alles vacatures mogen worden opgevuld en de doelmatigheid van de departementen moet worden verbeterd;

de stofkam gaat opnieuw door de subsidie-uitgaven van 40 miljard gulden.

De temporisering van de investeringen raakt vooral de departementen van Defensie, Verkeer en Waterstaat, VROM en Landbouw. Bij Defensie gaat het om enige honderden miljoenen. Het kabinet wil de uitgaven die gunstig zijn voor de werkgelegenheid ontzien, zoals de woning- en wegenbouw.

De koopkracht wordt door de bezuinigingen en de beoogde loonstop niet aangetast. Kok en De Vries schrijven in hun brief dat “over de hele linie” de koopkracht op peil blijft. Door de lastenverlichting gaan veel werknemers er zelfs nog licht op vooruit. Als de brutolonen in januari 1993 precies gelijk zijn aan die van december dit jaar dan stijgt het netto loon nog met gemiddeld 40 gulden per maand, rekende minister De Vries gisteren de werkgevers in de metaal-electro in Utrecht voor.

De Vries deed “een klemmend beroep” op werkgevers en werknemers mee te werken aan een loonpauze van een half jaar. Gevraagd om een toelichting op dit bedekte dreigement met een looningreep zei De Vries: “In het allerallerlaatste geval moet je wel eens bereid zijn dingen te doen die zeer tegen je overtuiging indruisen”. Maar hij zei er vertrouwen in te hebben dat het zo ver niet komt. “Ook voor de werkgevers is de nullijn heel belangrijk, maar daar moet dan wel tegenover staan dat zij bereid zijn afspraken te maken over werkgelegenheid.”