Joodse jongeren Italië in verzet; "De jonge joden van Rome beschikken over een goed historisch besef'

ROME, 6 NOV. Met als motto “we zullen geen slachtoffers meer zijn” heeft een groep joodse jongeren in Rome gisteravond een strafexpeditie ondernomen naar het hoofdkwartier van een rechts-extremistische groepering die eerder deze week gele sterren op winkels heeft geplakt met de tekst “de zionisten Italië uit”.

Bewapend met stokken, kettingen en metalen pijpen togen deze jongeren, lopend en op brommers en scooters, naar de zetel van de “Westelijke Politieke Beweging”. In een felle vechtpartij werd een deel van het interieur kort en klein geslagen en werden auto's in de buurt beschadigd. Een man werd daarbij aan zijn hoofd gewond.

De situatie in het "getto', zoals de joodse wijk in Rome in de wandeling heet, zonder pejoratieve bijbetekenis, was daarna bijzonder gespannen. In de smalle straatjes langs de Tiber was bijzonder veel politie, en de bewaking bij de synagoge is verscherpt. Gevreesd wordt voor een escalatie, voor represaillemaatregelen van de rechts-extremisten.

De leider van de "Westelijke Politieke Beweging' in Rome, Maurizio Boccacci, heeft de joodse gemeenschap meteen “een koekje van eigen deeg” beloofd. Hij zond rabbi Ellio Toaff “zoals altijd onze meest oprechte minachting en we zullen hem dat snel zeggen”.

Het is voor het eerst dat joodse jongeren in Italië op deze manier reageren op anti-semitisme. Een niet-geïdentificeerde deelnemer aan de actie zei tegen Italiaanse journalisten: “De jonge joden van Rome hebben een historisch geheugen, en als ze zich geprovoceerd en onvoldoende beschermd voelen door de instituties moeten ze kunnen reageren. De wereld is veranderd, de joodse cultuur is veranderd. Wij zullen geen slachtoffers meer zijn”.

De schattingen over het aantal jongeren dat aan de strafexpeditie heeft deelgenomen, lopen uiteen van veertig tot honderd.

In het "getto' en tijdens een televisiedebat gisteravond laat over recente uitingen van anti-semitisme toonden mensen begrip voor deze actie. Maar joodse leiders als Tullia Levi, president van de Unie van joodse gemeenschappen, hebben opgeroepen te voorkomen dat er een spiraal van geweld ontstaat.

De actie van gisteren is een reactie op een aantal anti-semitische incidenten vorige week. Toen hebben onbekenden op het joodse kerkhof in Finale Emilia, ten noordoosten van Bologna, grafzerken vernield. Al eerder was zoiets gebeurd in september, op een joods kerkhof in San Remo. Daarna is zondagnacht op de luiken van tientallen winkels in Rome een gele sticker geplakt met de zeshoekige ster en de tekst “de zionisten uit Italië”. De meeste van deze winkels waren eigendom van joden. Dat ook op andere winkels dergelijke stickers zijn geplakt, is volgens de politie een vergissing die in de haast is gemaakt.

Deze anti-semitische acties zijn volgens de politie uitgevoerd door naziskins, de Italiaanse benaming voor extreem-rechtse skinheads. Er zijn enkele honderden naziskins in Rome, van wie sommigen eerder betrokken zijn geweest bij incidenten met immigranten uit Noord-Afrika. Zij laten zich inspireren door de Duitse neo-nazi's. Sociologen zeggen dat het optreden van naziskins tegen buitenlanders en joden wordt aangewakkerd door de economische en politieke crisis die het land doormaakt.

De ongerustheid over deze incidenten in de joodse gemeenschap in Italië, tussen de 35.000 en 40.000 man op een bevolking van 55 miljoen, is vergroot door een opinie-onderzoek dat het weekblad l'Espresso begin deze week publiceerde. In de samenvatting daarvan, die vooraf aan de pers was uitgedeeld, stond dat ruim tien procent van de ondervraagden had gezegd dat de joden Italië uit moesten. Dat moest 4,6 procent zijn, gevolg van een verkeerde interpretatie: het was tien procent van de 44 procent die eerder had gezegd dat joden zich sociaal, politiek en cultureel onderscheiden van de rest van de bevolking. Maar als het onderzoek, onder een betrekkelijk laag aantal van 1.064 mensen representatief is voor de bevolking, zouden 6,7 miljoen Italianen vinden dat joden geen echte Italianen zijn en 8,3 miljoen Italianen dat de joden moeten ophouden het slachtoffer te spelen van de Holocaust van vijftig jaar geleden. Van verschillende kanten is erop gewezen dat deze cijfers niet wijzen op een opleving van het anti-semitisme. “In Italië is nooit een echte anti-semitische traditie geweest”, zei Giovanni Spadolini, voorzitter van de Senaat en historicus. Onder het fascisme zijn de anti-joodse wetten uit 1938 pas volledig uitgevoerd toen de Duitsers in september 1943 de macht overnamen, na de geallieerde inval in het zuiden. In haar boek The Italians and the Holocaust schrijft Susan Zuccotti dat ongeveer 85 procent van de 45.200 joden in Italië de oorlog heeft overleefd, een van de hoogste percentages in Europa.

Na de incidenten van deze week is de politie vandaag de winkels van joodse ondernemers gaan bewaken. In het getto is nog steeds bijzonder veel politie op de been. De reactie van de naziskins is verzekerd. Vraag is alleen: wanneer en waar?