Het is nog altijd niet pluis met de macht in Nederland

Het IKON-discussieprogramma Vesuvius, gisteravond over informele macht in Nederland, begon met de constatering dat "Nederland een dorp is, waarin de notabelen elkaar allemaal kennen'. Na dit cliché had het toestel zonder bezwaren uitgezet kunnen worden. Alleen voor de laatste minuten was even inschakelen nog de moeite waard. Toen was namelijk het enige levendige televisie moment te beleven: de publieksdiscussie, waarin het arme Kamerlid Henk Vos (PvdA) de oren gewassen werd omdat hij bekende een boerenzoon van de dienstplicht te hebben gered, "na een gesprek met de Minister'.

Het was in deze minuten dat de Nederlandse volksaard zich op zijn schrijnendst manifesteerde: een benauwd calvinisme, dat gepaard gaat met een sterk gevoel voor verdelende rechtvaardigheid en een peilloos geloof in regels en wetten. Dat Vos zich als Kamerlid ook een taak als "oliemannetje' in de bureaucratie toekent, werd vrijwel weggehoond.

Nu past hier de opmerking dat dit stukje vanuit België werd geschreven, alwaar nog vorige maand één van de topmagistraten van het land wegens corruptie voor één zijner collega's moest verschijnen. Een gebeurtenis die de plaatselijke pers net voldoende nieuwswaarde toekende voor een klein stukje, linksonder op pagina negen. Deze ontspannen benadering verruimt onwillekeurig de journalistieke blik van de vreemdeling en vergroot de afstand tot het vaderland, waarvan men toch de tv-programma's kan blijven volgen.

Door het gehele programma walmde het wantrouwen tegenover, wat presentator Grimbergen de "big shots' dan wel de "hoogwaardigheidsbekleders' van Nederland noemde, die "zaken doen' in de wandelgangen. Niet ten onrechte zei mevr. H. Tuithof, als toeschouwer op de publiekstribune, er een “ongemakkelijk gevoel” aan te hebben overgehouden. Zelfs een kreupel paard moet de neiging tot steigeren hebben gevoeld na de presentatie van zoveel melodramatische onzin. Onthulling! Mensen met Macht bellen elkaar! Zij ontmoeten elkaar informeel, op recepties! Zij vormen zogeheten "relaties' en "netwerken'! Foei!

Dieptepunt was een poging de kabinetsbeslissing de salarisverhoging voor de verpleging niet uit de pensioenkassen maar uit nieuwe premies te financieren, in beeld te brengen als het gevolg van een "geslaagde lobby'. De kijker kreeg een fotootje van H. Lammers, bestuurder van het betreffende pensioenfonds voorgeschoteld, dat al snel werd omringd door afbeeldingen van Lubbers, Kok, Simons en Pont. Deze hadden namelijk voorafgaand aan de kabinetsbeslissing allemaal (ongelooflijk!) getelefoneerd met Lammers!

Het programma faalde volkomen; vragen over vermenging van belangen bij de journalistiek, overheid en bedrijfsleven, over de spelregels bij informatie-uitwisseling, over oirbare en niet oirbare beïnvloeding; het kwam niet of zeer zijdelings aan de orde. De kijker die het volhield moet wel de indruk hebben dat het niet pluis is met de macht in Nederland. Inderdaad, een waarheid als een koe.

    • Folkert Jensma