CURAÇAO.

CURAÇAO

444 vierkante kilometer, 160.000 inwoners. Het eerst bezoeken de koningin en haar gezin Curaçao, het grootste eiland, waar in de hoofdstad van het land Willemstad overleg wordt gevoerd met de Antilliaanse gouverneur mr. J.M. Saleh en een werkvergadering van de ministerraad wordt bijgewoond. Ook staat een ontmoeting met de Staten (parlement) van de Nederlandse Antillen op het programma.

Met zijn raffinaderij Isla, een van de grootste havens in het Caraïbisch gebied, een scheepsreparatiewerf, een veelheid van kleine industriële bedrijvigheid, handel en toerisme, heeft Curaçao de sterkste economie van de Antillen. Toch kampt Curaçao nog met een hoge werkloosheid (16,4 procent) en een zeer hoge jeugdwerkloosheid (ongeveer 30 procent) die leidt tot een forse emigratie naar Nederland.

Net als op Aruba behoort het gemiddeld inkomen van de Curaçaoenaars tot het hoogste van de Caraïben en Zuid-Amerika. De vakorganisaties zetten niettemin werkgevers en politici geregeld onder druk. De ambtenarenbonden dwongen dit jaar de regering tot een salarisverhoging van 14 procent en nog onlangs staakten werknemers van de Antilliaanse luchtvaarmaatschappij, omdat ze door het nieuwe winterschema van de KLM meer nachtelijke uren moeten werken.

BONAIRE

11.000 inwoners, 288 vierkante kilometer

Bonaire, 70 kilometer ten oosten van Curaçao, behoort tot de armere eilanden van de Antillen. Het beschikt over prachtige natuurgebieden, zoutpannen, en flamingo's die hier een van hun weinige broedplaatsen van het Caraïbisch gebied vinden. Zeer omstreden zijn dan ook de plannen om op Bonaire een olieraffinaderij te vestigen.

Door zijn vrij zwakke economie (toerisme, olie-overslag, zoutwinning en confectie-ateliers) heeft Bonaire naar verhouding meer ontwikkelingshulp van Nederland nodig. Ondanks het vertrek van een deel van de beroepsbevolking is de werkloosheid op Bonaire met 11 procent nog hoog. Het toerisme groeit, maar dezelfde tegenslag als op Aruba deed zich dit jaar voor, omdat de bouw van een nieuw hotel door het faillissement van de Italiaanse aannemer niet kon worden voltooid. Ook het eilandbestuur van Bonaire heeft de laatste tijd de lange arm van minister Hirsch Ballin gevoeld: de begrotingscontrole is verscherpt door een Nederlandse assistent van de belastingontvanger, die de knip op de beurs houdt.

ST EUSTATIUS

1.600 inwoners, 21 vierkante kilometer

Geen eiland is zó trouw aan het koninkrijk der Nederlanden als Sint Eustatius, het enige stukje Antillen dat geen eigen vlag voert. Op het vliegveldje wapperen alleen de vlaggen van de Antillen en Nederland. "Statia' is nog in een ander opzicht een buitenbeentje: het wil de staatkundige verhoudingen gewoon houden zoals ze zijn en koestert geen verlangens naar meer zelfstandigheid.

Na een lange periode van financiële zorgen kan dit eiland zich sinds kort met de eigen inkomsten uit een olie-overslagbedrijf en het Nederlandse rijbewijstoerisme, ontwikkelingshulp en de geregelde steun uit het "Solidariteitsfonds' op de been houden. Het begrotingstekort was tot nul gereduceerd. Maar de enorme verhoging van de ambtenarensalarissen haalt een streep door de rekening, want de kleine beroepsbevolking telt veel overheidsdienaren. De plannen van minister May-Weggen om Antilliaanse rijbewijzen in Nederland niet meer te erkennen, betekenen een extra strop.

Statia wordt gedomineerd door "the Quill', een vulkaan in ruste van 660 meter hoog. In de groene krater heerst een tropisch regenklimaat. De dikste "ijzerboom' heeft een omvang van 18 meter bereikt.

SABA

1.000 inwoners, dertien vierkante kilometer

De Zuid-Limburgse heuvels kunnen niet tegen het kleinste Antilliaanse eiland op: Saba's Mount Scenery, overblijfsel van een uitgedoofde vulkaan, is met zijn 870 meter onbetwist het hoogste punt van het koninkrijk. De Sabanen vertellen trots dat koningin Beatrix tijdens haar laatste bezoek, in 1986, in de helft van de tijd die er voor staat de 1.064 treden naar de top beklom.

Saba, bijna geheel begroeid met bos, heeft behalve de inkomsten uit toerisme en een beetje visserij geen middelen van bestaan, en is sterk afhankelijk van ontwikkelingshulp. Driekwart van de beroepsbevolking werkt voor de overheid. Bij Nederlanders die de duiksport beoefenen of in eigen land maar niet kunnen slagen voor hun rijbewijs, is het eiland populair. Ooit hebben de bewoners zelf tegen de steile berg de enige weg aangelegd die het eiland rijk is. De Sabanen wonen in kleine, opgepoetste witte huisjes in de vier dorpen, met fraai gedecoreerde veranda's en zonder uitzondering met een rood dak. Ze hebben een uniek recht: ze mogen hun overledenen in de eigen tuin begraven.

ARUBA

70.000 inwoners, 190 vierkante kilometer.

In 1986 wist dit eiland zich, na een lange politieke strijd met Willemstad en Den Haag, een "status aparte' te verwerven, een zelfstandige positie als land binnen het koninkrijk. De economie floreert dankzij het toerisme en de landbegroting vermeldt dit jaar zelfs een overschot van 25 miljoen gulden. Maar als een zwaard van Damocles hangt Aruba de dreiging boven het hoofd van de overheidsgaranties die verstrekt zijn voor het bouwen van hotels.

In de jaren '80 nam de Arubaanse regering grote risico's door Italiaanse aannemers voor de hotelbouw in te schakelen en voor buitenlandse leningen garant te staan. Drie hotels konden door faillissementen en door een bouwer die zijn verplichtingen niet nakwam, niet worden voltooid.

Met nieuwe verkiezingen voor de deur (8 januari) lopen de politieke spanningen op het eiland momenteel flink op. Oppositieleider Henny Eman van de Arubaanse Volkspartij staat klaar om samen met een nieuw partijtje, opgericht door Glembert Croes, de zoon van de legendarische Betico Croes, de macht over te nemen van de zittende premier Nelson Oduber.

ST MAARTEN

50.000 Inwoners, waarvan 30.000 op Nederlands gebied, plus tienduizenden illegalen. 86 Vierkante kilometer, waarvan 34 Nederlands. De rest van het eiland, St.Martin, is Frans.

De koninklijke familie wacht op Sint Maarten een feestelijke ontvangst door de plaatselijke Oranjevereniging. Meer ingetogen zal de bijzondere zitting van de Eilandsraad en het Bestuurscollege verlopen. Want de bestuurders moesten onlangs knarsetandend akkoord gaan met de maatregel van de Koninkrijksregering om dit eiland onder curatele te stellen.

“Sint Maarten gaat nu door een soort trauma heen”, zegt drs. Gracita Arrindell, ambtenares van het bestuurskantoor. “Natuurlijk moet er hier het nodige veranderen. Maar op deze manier schop je ons reorganisatieproces, dat nota bene met behulp van de Nederlandse Technische bijstand wordt uitgevoerd, door elkaar. Nederland maakt zich schuldig aan overkill.” Ze ergert zich ook aan “al die negatieve publiciteit in Nederland, waarin Sint Maarten wordt afgeschilderd als drugparadijs, met invloed van de mafia die door niemand kan worden bewezen. We verdienen echt beter.”

Minister Hirsch Ballin vreest echter dat “de zelfkant van de internationale economie” bezit neemt van het eiland. Hij wil daar paal en perk aan stellen. Eerste prioriteit is het herstel van een respectabele overheid.