Belgische wijsheden

Een goed saffie draaien is een kunst. Het mag niet te dik, maar ook niet te dun zijn. De tabak moet je niet te los, maar ook weer niet te strak draaien. In het ene geval brand je je vingers, in het andere zuig je je een ongeluk. De ware kunstenaar herken je aan een vakkundig gedraaide hoerentoeter, een spitse torpedo, of een flinke weekendbom.

Tabaksfabrikant Douwe Egberts/Van Nelle weet shagrokers naar waarde te schatten. Op pakjes Drum die in België worden verkocht, worden zij getrakteerd op strofen uit gedichten en wijsgerige uitspraken. Degenen die het shagrollen beheersen, krijgen een schouderklopje: “Aan het instrument herken je de meester”, staat er op de binnenflap van de verpakking. Maar de beginners die met zweethanden een voddig shaggie in elkaar vouwen, krijgen lik op stuk. “Niets gaat vanzelf”, beweert J. de Boisson, en N. Brylle voegt daar aan toe: “Zonder moeite geen vreugde.”

De citaten teksten hebben een wisselend gehalte. Soms hebben ze sw kwaliteit van een Delftsblauwe-tegeltjeswijsheid, dan weer getuigen ze van filosofische doorwrochtheid. Zo beweert Kierkegaard: “Zijn is doen”, op een pakje. De tekst is zo geplaatst dat je rustig een saffie draaiend deze diepzinnige tekst kunt overlezen en kunt overdenken. “Zijn is doen.” Punt. Een veelomvattende gedachte, zeker voor niet-kenners van het werk van Kierkegaard en daartoe behoren ongetwijfeld de meeste Drumrokers. Maar wat moet je ervan denken als bij volgende pakjes eerst Descartes je toespreekt met “Ik denk, dus ik ben”, en vervolgens J. Joubert beweert “Ik ben nooit, ik word”? De teksten zijn tweetalig, zodat ook Drumrokende Walen kunnen genieten van deze prachtige citaten.

Maar wat beweegt Douwe Egberts? Met het Belgische verbod op tabaksreclame blijkt het niets te maken te hebben. De teksten zijn onderdeel van een merkcampagne om shag in België van het problematische imago af te helpen. In Nederland beleeft het shaggie een duidelijke opwaardering. Het zijn niet alleen meer jongeren en vakbondsbestuurders die hun eigen sigaret draaien, steeds meer managers in strakke pakken hebben een baal tabak in hun binnenzak. In België ligt dat anders. Daar heeft de consument bij het produkt shag weinig "positieve associaties', volgens Eric Verhaak, product manager Drum Benelux. De citaten vormen het subtiele below-the-line onderdeel van de campagne. Verdeeld in drie categorieën, instrumenteel, expressief en centraal, moeten de teksten de nadruk leggen op de positieve associaties die aan shag zitten: het is een natuurlijk produkt, individueel en creatief, omdat ieder op zijn eigen manier een shaggie draait.

Met een beetje verbeeldingskracht kun je je bij verschillende citaten nog wel voorstellen waarom ze door de campagnemakers zijn uitverkoren: “Smaak is geen kwestie van meerderheid” (G. Walschap), “Eenvoud is gedurfde originaliteit” (A. Poinceau), “Schijn bedriegt, natuur niet” (een volkswijsheid). De bedoeling van de oosterse wijsheid “Wat de man kan, moet de vrouw ook kunnen”, is duidelijk genoeg. Maar wat te denken van “Een goed idee is vrijwel naakt”, van E. Wertheimer. En een uitspraak van de Bantu's als “De kracht van de krokodil is water” valt ook wat moeilijk te rijmen met een brandende peuk.

Volgens Verhaak leeft de campagne in België enorm. “Bij acties op de winkelvloer waar deze teksten werden gebruikt, liep het storm.”