Deelnemingen nog steeds zwakke plek van de KLM

ROTTERDAM, 5 NOV. Het blijft tobben met de deelnemingen van de KLM. De resultaten van de verschillende luchtvaartmaatschappijen waarin de KLM een belang heeft drukken al enige tijd zwaar op het resultaat. De deelnemingen zijn, naast de invloed van de tarievenslag, nog steeds de voornaamste kopzorg voor de KLM-directie.

Na lang dralen besloot de KLM-top vorige week, na overleg met de commissarissen, het Franse Air Littoral te verkopen. De regionale luchtvaartmaatschappij uit Montpellier, waarin de KLM een belang van 35 procent heeft, lijdt forse verliezen. Pogingen vanuit Amstelveen het tij te keren - onder meer via een reorganisatie die 109 miljoen gulden kostte - zijn definitief mislukt en hebben de KLM honderden miljoenen guldens gekost. De Franse deelneming zal als een strategische blunder de geschiedenis in gaan.

De mislukking van Air Littoral heeft het deelnemingenbeleid van de KLM nauwelijks beïnvloed. De doelstelling om de komende jaren het Europese marktaandeel te vergroten tot tien procent en een stevige positie te verwerven op de Amerikaanse markt blijft onverminderd gehandhaafd. Naast de strategisch belangrijke "feeders' - die passagiers voor de KLM vanuit Europa naar Schiphol vervoeren - speurt de KLM nog steeds naar een grote Europese partner. Alleen is de KLM immers te klein om op de Europese markt, waar de concurrentie binnenkort echt losbarst, te overleven.

In de VS - met ruim 40 procent de grootste vliegmarkt ter wereld - wil de KLM haar deelneming in Northwest Airlines zelfs uitbreiden. De KLM wil volgens het Amerikaanse vakblad Commercial Aviation Report 500 miljoen dollar in Northwest Airlines steken. Via 250 miljoen dollar aan nieuwe aandelen Northwest en een gegarandeerde lening van een zelfde bedrag moet de vierde luchtvaartmaatschappij van de VS weer even op adem kunnen komen.

Northwest heeft de KLM zelf gevraagd om de investering. De Amerikaanse luchtvaartmaatschappij lijdt flink onder de keiharde concurrentie op de Amerikaanse markt. De opties die ze heeft om te overleven, zijn beperkt. Financieel directeur Joseph Francht vroeg de afgelopen dagen de ongeveer vijftig banken waarbij Northwest schulden heeft om een herschikking dan wel uitstel van terugbetaling van een langlopende lening van 1,2 miljard dollar. De schuldenlast, ontstaan uit de leveraged buy out - een met vreemd vermogen gefinancieerde overname - van Northwest in 1989, drukt zwaar op Northwest.

De KLM wil op korte termijn de samenwerking met Northwest intensiveren. Een verzoek daartoe (een zogeheten raamwerkovereenkomst) ligt op dit moment bij het Amerikaanse ministerie van transport. De beoordeling komt naar alle waarschijnlijkheid in handen van de Clinton-regering, die de invloed van buitenlandse maatschappijen in de VS eerder wil terugdringen dan uitbreiden. Maar de "open-skies-agreement' die de VS en Nederland deze zomer afsloten biedt de KLM al vele voordelen.

Om die voordelen in klinkende munt tot uitdrukking te kunnen brengen, is de KLM sterk afhankelijk van Northwest. De aanhoudende malaise in de Amerikaanse luchtvaart heeft de toekomst van de maatschappij van de "wonderfinanciers' Al Checchi en Gary Wilson in handen van de grootaandelhouders gelegd. De KLM is daar één van en zou deze situatie kunnen gebruiken om haar invloed in Northwest uit te breiden tot een maximum van 49 procent. Daarmee zou het een nog sterkere troef in handen krijgen. Het blijft alleen een gok of Northwest heelhuids uit de luchtvaartoorlog komt.

    • Max Christern