De eerste professionele opleiding van Tarotisten in Nederland; Heksentoer met 78 kaarten

Bij de sociale dienst in Amsterdam stonden ze raar te kijken toen bleek dat bij hun cursus voor mentaal geblokkeerde werklozen gebruikgemaakt wordt van tarot. Is het wel verantwoord dat de gemeenschap 3000 gulden betaalt om een werkloze wat te laten experimenteren met magische speelkaarten? H. de Haan van de sociale dienst: “De cursus is zeer succesvol: 80 procent van de deelnemers vindt na de cursus een nieuwe baan of gaat een vakopleiding volgen. Ik voel er veel voor om de cursus ook volgend seizoen te continueren.”

Tarot is in opmars, en niet alleen als wapen tegen onze uitgedijde verzorgingsstaat. “Mensen willen niet meer zweven. De New-Age-beweging is al jaren op z'n retour. De trend van nu richt zich op concrete toepassingen van het occultisme. Je moet er iets mee kunnen doen. Tarot is hiervoor bij uitstek geschikt”, zegt Lenneke Witteveen van de School der Universele Wijsheid te Nijmegen, waar vorige maand de eerste officiële Nederlandse beroepsopleiding tot tarotist begon. Dat over deze opleiding niet lichtvaardig gedacht moet worden, blijkt niet alleen uit de duur van de opleiding (twee jaar) maar ook het zeer omvangrijke vakkenpakket, dat wordt verzorgd door negen docenten.

Er zijn specialisten voor het "meta-model', voor de Kabbala en voor de I Ching. Ook de Nederlandse top-tarotiste Eleonore Oldenburger (schrijfster van onder andere "De tarot als sleutel tot inzicht') maakt deel uit van het docentenkorps en verzorgt de vakken "legtechnieken' en "Jung en de tarot-symboliek'. Witteveen: “Onze ervaring is dat er in ons land niet professioneel genoeg wordt gelegd. Onvoldoende gekwalificeerde tarotisten nemen een groot risico, want ze werken vaak met kwetsbare mensen. Ze kunnen veel leed en verdriet veroorzaken. Tarotist is een vak en vraagt dus om een professionele opleiding.”

Het interpreteren van de 78 tarotkaarten is een heksentoer, omdat elke kaart een heel complex aan associaties en symbolen vertegenwoordigt. Neem nou de Magiër, het symbool van de mens aan het begin van zijn levensweg. Hij staat voor een tafel waarop een keur aan symbolische voorwerpen ligt. Je ziet hem denken wat hij met zijn leven wil: neem ik de bokaal, de staf of het tweesnijdend zwaard? In dat laatste geval kiest hij voor een contemplatief bestaan, want het zwaard, zo leren ons de tarotboeken, is het symbool van de "wereld van de gedachten en de geestelijke vermogens'. Volgens het handboek van Oldenburger staat de Magiër voor “de mens met zijn gaven en talenten, die, hoewel nog niet ontwikkeld, tot grote bloei kunnen komen, voor creatieve scheppingskracht en vrije wilsbeschikking.”

Als iemand met een concrete vraag bij zijn tarotist komt en de Magiër valt, is de juiste interpretatie van de Magiër weer afhankelijk van de getrokken combinatie waarvan hij deel uitmaakt. Een gecompliceerde toestand. Slechts vakmanschap en langdurige studie kunnen hier uitkomst bieden.

Het is veel te simpel om tarot louter te zien als middel om de toekomst te voorspellen. Oldenburger: “Waar het om gaat, is het verkrijgen van inzicht in jezelf. De symbolen op de kaarten geven allerlei informatie over degene die de kaarten trekt. Zelfontdekking via de herkenning van symbolen: dat was ook wat Jung zo aantrok in tarot. Dit werkt uiteraard wel naar de toekomst toe. Als je een beslissing overweegt waarvan blijkt dat die haaks staat op je persoonlijkheid, is de kans op een mislukking natuurlijk groot.” Oldenburger heeft al jaren een eigen praktijk en krijgt vooral vragen over relatieproblemen, de huizenmarkt en opvoedingsvraagstukken. Ze is inmiddels zo ervaren, dat ze de val van de dollar "zeer nauwkeurig' wist te voorspellen.

De oorsprong van het tarotspel is in nevelen gehuld. De gangbare etymologie van het woord gaat terug op het oud-Egyptisch: tar = koning en ro = weg. Tarot zou dan betekenen: het bewandelen van de koninklijke weg. Naast Egyptische invloeden, bevat het spel ook sporen van de cultuur der Brahmanen uit het oude India. Deze twee elementen komen samen bij de zigeuners, die het tarotspel in de Middeleeuwen in Europa hebben geïntroduceerd. De zigeuners zouden immers oorspronkelijk uit Egypte stammen en via India naar Europa zijn getrokken.

De tarotkaarten zijn ware kunstwerken. Het oudst bekende spel, het Visconti-spel, stamt uit het Italië van 1450. De originele kaarten liggen deels in New York (Pierpont Morgan Library) en deels in Bergamo (Academia Carrara). Een beroemd spel is het tarot van Marseille uit de achttiende eeuw, dat veel werd gebruikt door de zigeuners. Gaudenzi maakte een spel met figuren uit het werk van Albrecht Dürer en Dali zette zijn eigen besnorde kop op de Magiër-kaart. Een buitenbeentje is het spel van de Engelsman Crowley. Het stamt uit het begin van de eeuw, maar werd pas in 1977 gepubliceerd. Crowley was lid van de esotherische loge "Golden Dawn' en specialist in de seksuele magie. Crowley's loge onderhield in de dertiger jaren sterke contacten met het mysterieuze "Thule-Gesellschaft' in Duitsland, waarvan ook Adolf Hitler lid was. Dit gezelschap hield zich vooral bezig met het op rituele wijze vermoorden van politieke en etnische tegenstanders. De kaarten van het Crowley-spel vallen op door hun demonische karakter en zijn moeilijk te interpreteren, omdat ze verwijzingen bevatten naar onder andere de Kabbala en de Egyptische mythologie. De tarotstudenten in Nijmegen zullen vooral werken met het spel van Waite uit 1910, dat qua symboliek het duidelijkst is.

Als iedereen slaagt voor het examen, zullen binnenkort twintig professioneel geschoolde tarotisten in ons land de kaart gaan leggen. Nieuwe hoop dus voor 's lands werklozen. Oldenburger: “In Nijmegen leiden we echte profs op. Daarom ben ik niet bang dat zij dezelfde weg opgaan als een cursiste die ik ooit vijf lessen gaf. Toen ik haar belde om te vragen hoe het ging, vertelde ze vol enthousiasme dat ze voor 250 gulden per uur met een puntmuts en grote oorbellen optrad op bedrijfsfeesten en huwelijken.”