Midden-Oosten; Onzekerheid in Jeruzalem over Clintons koers

TEL AVIV, 4 NOV. Ondanks het gelukstelegram dat de Israelische premier Yitzhak Rabin vanmorgen naar de zegevierende Bill Clinton heeft gestuurd, zijn hooggeplaatste politieke kringen in Jeruzalem wat onzeker over de koers die hij als president in het Israelisch-Arabische geschil zal uitzetten. Volgens radio Israel hebben deze kringen, die in de naaste omgeving van Rabin moeten worden gezocht, Democratische politici laten weten niet te zijn gesteld op een bemiddelingsmissie van de Democratische ex-president Jimmy Carter in het Israelisch-Arabische geschil, waarvan sprake is. Wegens zijn pro-Palestijnse opstelling, die tot uitdrukking kwam tijdens zijn hoofdrol in de Israelisch-Egyptische vredesbesprekingen in Camp David, zou men liever zien dat Carter onder president Clinton géén rol krijgt in het zoeken van een oplossing voor het conflict in het Midden-Oosten.

Minister van buitenlandse zaken Shimon Peres is vanmorgen in een radio-vraaggesprek scherp van leer getrokken tegen pogingen op het Democratische hoofdkwartier tegen Carter te ageren. Volgens Peres is dat “foute politiek”. Hoewel van Clinton een grotere nadruk op de kwestie van de mensenrechten en de nucleaire problematiek kan worden verwacht, voorspelde Peres vanmorgen continuïteit in de Amerikaanse politiek in het Midden-Oosten, met name ten aanzien van het in Madrid begonnen vredesproces.

Dat zou al spoedig kunnen blijken indien, zoals onderminister van buitenlandse zaken Jossi Beilin vanmorgen voorspelde, ex-minister van buitenlandse zaken James Baker nog voor de formele installatie van Clinton tot president voor een nieuwe bemiddelingspoging naar het Midden-Oosten zal komen. James Baker zou met steun van Clinton naar het Midden-Oosten komen om in het bijzonder de laatste hand te leggen aan een agenda voor de voortzetting van het Israelisch-Syrische vredesoverleg, nadat Israel en Jordanië erin zijn geslaagd over een dergelijke agenda een akkoord te bereiken. Yehud Ya'ari, een vooraanstaande Israelische commentator inzake Arabische kwesties, wees er vanmorgen op dat Baker erin was geslaagd met de Syrische president Hafez al-Assad een uitzonderlijke vertrouwensband te smeden en dat om die reden de nederlaag van president Bush wel eens negatieve gevolgen zou kunnen hebben voor het vredesproces.

De mogelijke komst van Baker naar het Midden-Oosten en het opvallende bezoek dat premier Rabin gisteren aan de hoogvlakte van Golan bracht lijken op elkaar afgestemde stappen om Syrië binnen het vredesproces te houden ondanks de aanstaande machtswisseling in Washington. Tegenover woedende joodse kolonisten op de Golan herhaalde Rabin keihard dat Israel terwille van vrede territoriale concessies aan Syrië moet doen. Rabin gaf met deze verklaring, die door de Israelische media gisteren en vandaag breed werd uitgesponnen, een duidelijk signaal aan Damascus dat de kennelijk door hem voorziene nederlaag van George Bush geen verandering zou brengen in Israels bereidheid een territoriale prijs voor vrede met Syrië te betalen. Een positieve Syrische reactie is niet uitgebleven: ondanks de Syrische hoop op het aanblijven van Bush heeft de Syrische minister van buitenlandse zaken vanmorgen verklaard dat de zege van Clinton geen verandering zal brengen in de Syrische vredespolitiek.

Vandaag breed in de Palestijnse pers uitgemeten uitspraken van Clinton over het stoppen van de steun aan de Arabieren, het ondersteunen van Israels militaire overwicht op de Arabieren en zijn verzet tegen een Palestijnse staat hebben tenminste in Damascus niet de indruk gewekt dat Washington een andere koers gaat varen. Zelfs dr. Hanan Ashrawi, de woordvoerster van de Palestijnse delegatie naar het vredesoverleg, zei vanmorgen geen verandering in de Amerikaanse politiek in het Midden-Oosten te verwachten.

Oud-premier en Likud-leider Yitzhak Shamir liet vanmorgen in een radio-vraaggesprek doorschemeren niet ongelukkig te zijn met de nederlaag van Bush. Refererend aan diens kritiek op de Israelische nederzettingenpolitiek en aan het onthouden van de kredietgarantie van 10 miljard dollar aan zijn regering, zei Shamir dat “wij een lang geheugen hebben”.

De Israelische media concentreren zich vandaag ook op het grote aantal joden dat in de voorste linies van de Clinton-campagne was te vinden en verwachten dat velen van hen invloedrijke posities in de nieuwe Democratische regering zullen bekleden. Commentatoren hier zeggen dat “dat goed voor Israel is”.

    • Salomon Bouman