Werkgevers en werknemers stoeien over lonen en banen

DEN HAAG/AMSTERDAM, 3 NOV. Het kabinetsvoorstel om vanaf 1 januari 1993 een aantal (bijvoorbeeld zes) maanden geen loonsverhogingen door te voeren stuit niet alleen bij de vakbeweging maar ook bij de werkgevers op verzet. Het zou betekenen dat tweejarige CAO's en CAO's die begin volgend jaar nog een loonsverhoging bevatten moeten worden opengebroken.

Voorzitter drs. J.C. Blankert van het Nederlands Christelijk Werkgeversverbond is “mordicus tegen” het openbreken van reeds afgesloten CAO's. Anderzijds zegt hij dat voor vakbondsverlangens in de sfeer van herverdeling van werk en andere zaken “geen ruimte” is, omdat ze altijd zouden leiden tot hogere loonkosten.

Zelf stellen de werkgevers voor het afsluiten van nieuwe CAO's, met handhaving van de CAO's die nog een jaar of langer doorlopen, een aantal (bij voorbeeld drie) maanden uit te stellen. Dat werkt niet alleen loonkostenmatigend, maar geeft ook de tijd om nog eens rustig te bekijken hoe de economie zich werkelijk ontwikkelt.

Het nemen van allerlei draconische maatregelen blijkt dan wellicht overbodig, aldus wordt in werkgeverskring geredeneerd. Nadat de werkgevers maandenlang weigerden met de vakbeweging centraal overleg te voeren over de lonen in 1993, houden ze ook nu liever de boot af.

Voorzitter dr.A. Rinnooy Kan van de Verbond van Nederlandse Ondernemingen sprak gisteravond van een “wezenlijke crisis”, waarvan het gevoel zich naar zijn mening echter nog niet overal in de samenleving had “genesteld”. Daarbij doelde hij zowel op de werkgevers als de werknemers; om iedereen te overtuigen van de ernst van de situatie was volgens Rinnooy Kan tijd nodig. De VNO-voorzitter rekende voor, dat - nu het Planbureau verwacht dat de economische groei in 1993 aanzienlijk lager uitvalt dan eerder was voorzien - Nederland tien miljard gulden misloopt. “Dat is 1.500 gulden per gezin”, aldus Rinnooy Kan, die duidelijk maakte dat dat verlies niet alleen uit de winsten kan worden gefinancieerd. Ook de werknemers moeten een bijdrage leveren. “Op dit moment is koopkrachtbehoud al te duur voor Nederland”, aldus de VNO-voorzitter.

De vakbeweging is daarvan allerminst overtuigd. Voorzitter J. Stekelenburg van de vakcentrale FNV verweet werkgevers en kabinet gisteravond “uitsluitend langs de loonlijn te redeneren”. Zolang dat niet verandert, zal de vakbeweging volgens hem geen genoegen nemen met minder dan de prijscompensatie. “Vooralsnog is er bij ons geen bereidheid onder het infatie-niveau te zakken”, aldus de FNV-voorzitter.

“Hoop doet leven, maar ons optimisme is bepaald niet groter geworden”, aldus voorzitter B. van der Weg van de Industriebond FNV gisteravond, nadat hij door Stekelenburg was “bijgepraat”. De industriebond dringt al meer dan een half jaar aan op een “participatie-akkoord”, zonder dat het dichterbij lijkt te komen. “We horen niets anders dan uitstel, uitstel en nog eens uitstel. Het is nog volledig onduidelijk waartoe werkgevers en kabinet echt bereid zijn, terwijl van ons zonder meer extra loonmatiging wordt verlangd. Dat doen we dus niet”, aldus Van der Weg.

De vakbeweging onderkent het belang van loonmatiging en is daartoe ook bereid, aldus Stekelenburg, verwijzend naar de Bouw- en Houtbond FNV die zijn aanvankelijke looneis van 4 procent gisteren verlaagde tot 2,5 procent, overeenkomstig de jongste inflatie-prognose voor 1993.

Stekelenburg bepleit een “totaal-pakket”, waarin behalve over loonmatiging ook afspraken zitten over verbetering van de werkgelegenheid. Daarbij denkt hij in het bijzonder aan uitbreiding van de mogelijkheden voor werken in deeltijd. Bovendien verlangt de vakbeweging van het kabinet “een gebaar” inzake de aangekondigde bevriezing van de uitkeringen aan arbeidsongeschikten (WAO). “Het niet doorgaan van een deel van de WAO-maatregelen is voor ons een zeer belangrijke voorwaarde om het eventuele pakket bij onze leden geaccepteerd te krijgen”, aldus Stekelenburg.

Het overleg van gisteren heeft volgens Stekelburg voor de vakbeweging twee winstpunten opgeleverd: “De dreiging van een looningreep is vooralsnog afgewend en het kabinet lijkt bereid de WAO in het overleg te betrekken”.

De vakcentrale CNV reageerde gisteravond geïrriteerd op de dreiging van minister De Vries (sociale zaken) met een loonmaatregel, als het overleg met de sociale partners maandag helemaal niets oplevert. “Daar heb ik dus een bloedhekel aan,” stelde CAO-coördinator C. van der Knaap.

De meeste CNV-bonden hebben inmiddels hun looneisen voor 1993 teruggeschroefd van 4,5 tot 2,5 procent, in verband met de dalende inflatieprognoses. “Dat is al heel wat. Je kunt die mensen niet aanpraten dat ze nog verder omlaag moeten, tot nul procent”, aldus Van der Knaap.

Het CNV noemt het kabinetsvoorstel om, als niet op korte termijn een centraal akkoord kan worden gesloten, de CAO-lonen vanaf 1 januari een half jaar te bevriezen “draconisch”. Van der Knaap: “Wij kiezen voor een akkoord volgende week. Maar eerst zijn nu de werkgevers aan de beurt”.