Vakbeweging laat looneis zakken tot niveau van inflatie

DEN HAAG, 3 NOV. De vakbeweging wil haar looneisen voor 1993 verlagen van ruim vier tot 2,5 procent. Een bevriezing van de lonen, zoals het kabinet wil, wijzen de vakcentrales van de hand.

Dit bleek gisteren tijdens een centraal overleg tussen kabinet, werkgevers en werknemers. Komende maandag wordt het formele overleg hervat.

Het kabinet wil vrijdag besluiten nemen over eventuele ombuigingen in 1993. Die moeten dan volgende week door de Tweede Kamer worden besproken, anders dreigt tijdnood.

De vakcentrales FNV en CNV toonden zich gisteravond na het afbreken van het centraal overleg uiterst kritisch over bevriezing van de lonen. Het terugschroeven van de looneisen tot 2,5 procent vinden ze al een hele stap.

Overigens leidt een loonsverhoging van 2,5 procent, bij een verwachte inflatie van eveneens 2,5 procent, volgens het Centraal Planbureau nog altijd tot een stijging van de koopkracht met 1,6 procent. Dat komt door het effect van de lastenverlichting, waartoe het kabinet eerder besloot.

Voorzitter J. Stekelenburg van de vakcentrale FNV verweet werkgevers en kabinet gisteravond “uitsluitend langs de loonlijn te redeneren”. Zolang dat niet verandert, zal de vakbeweging volgens hem geen genoegen nemen met minder dan de prijscompensatie. De FNV-voorzitter bepleitte een “totaal-pakket” waarin behalve over loonmatiging ook afspraken zitten over verbetering van de werkgelegenheid en uitbreiding van werken in deeltijd. De werkgevers wijzen dat vooralsnog af.

Het kabinet heeft voor het centraal overleg een “drietrapsraket” ontwikkeld. De inzet van het kabinet is een bevriezing van de lonen in combinatie met maatregelen die koopkrachtbehoud garanderen. Dan daalt de inflatie in 1993 tot 2 procent.

Als de sociale partners meer tijd nodig hebben, dan stelt het kabinet voor nieuwe CAO-afspraken in 1993 een aantal maanden op te schorten. Daarbij moeten echter meerjarige CAO's worden opengebroken. Dit stuit vooralsnog op fel verzet, niet alleen bij de werknemers maar ook bij de werkgevers. Als alle overleg tot niets zou leiden zou het kabinet alsnog een loonmaatregel kunnen nemen. Die optie beschouwt het kabinet vooralsnog als theoretisch.

Pag 20: Planbureau voorspelt 1 pct koopkrachtdaling in 1994

Het Centraal Planbureau heeft de sociale partners, naast de prognoses voor 1993, ook prognoses voor 1994 verstrekt. De contractloonstijging, die het CPB voor volgend jaar nog op 2,5 procent schatte, zou in 1994 nog slechts één procent bedragen. De inflatie zou weer wat oplopen, van 2,5 procent in 1993 tot 2,75 procent in 1994. Daardoor zou de koopkracht van de modale werknemer, die in 1993 nog met 1,6 procent zou stijgen, in 1994 dalen, met één procent.

Het aantal werkzoekenden zonder baan zal volgens het Planbureau, na een stijging in 1993 van 25.000 personen, in 1994 opnieuw stijgen, met 35.000. Minister De Vries sprak daarom gisteravond van een werkloosheidsstijging van 60.000 personen (1993 plus 1994). De economische groei zou, na een terugval tot amper één procent in 1993, in 1994 weer wat aantrekken, tot ruim twee procent. Die aantrekkende produktiegroei leidt echter pas na een vertraging tot een werkgelegenheidseffect.

Overigens zal loonmatiging, zo blijkt uit berekeningen van het Centraal Planbureau, op korte termijn het overheidstekort slechts vergroten. Dit omdat de belastingopbrengsten minder toenemen. Matiging is echter goed voor de winstmarges van de bedrijven en voor de concurrentiepositie, dus voor de economie. Na verloop van jaren gaat daardoor ook het overheidstekort omlaag.