Naast blijft steken in kolder op zolder

Voorstelling: Naast door Stichting de Stand der Ideeën. Regie: Moniek Toebosch. Spel: Ingrid en Monique Kuijpers. Gezien: 29/10, De Balie, Amsterdam. Nog te zien: aldaar t/m 7/12.

Afgelopen zondag was op het Amsterdamse Kunstkanaal een registratie van Walzer, ein Stück von Pina Bausch, uit 1982, te zien. De herinnering aan een sensatie werd opgefrist, de sensatie dat de kleinste alledaagse handelingen dramatische kracht in zich herbergen. Een sigaret roken, zich mooi maken voor een spiegel, alleen maar rondlopen op toneel - dat alles kan spannend zijn, geestig of triest. Het is theater van de subtielste soort, omdat het bij gebrek aan voorgeschreven tekst en handeling volledig afhankelijk is van de goede smaak van de makers. De helft van de spanning bestaat uit de wetenschap dat dit theater iedere seconde kan ontaarden in flauwiteit en loos opvulsel.

Hoewel voor het overige in geen lichtjaren vergelijkbaar met Bausch is de voorstelling Naast een voorbeeld van wat er kan misgaan in dit genre theater. Naast is een mime-voorstelling, van de zusjes Ingrid en Monique Kuijpers, die geregisseerd zijn door Moniek Toebosch, die jammer genoeg zelf het toneel nooit meer betreden heeft sinds haar ongelooflijk grappige muziektheaterproduktie Ze zeggen dat ze zingt, eind jaren zeventig.

Een kastje, een tafel met twee stoelen, een kledingrek en witte lijnen op de vloer vormen de rekwisieten in een voornamelijk stom spel van misverstanden, plotselinge saamhorigheid en even onverwachte vijandschap. De zusjes stoeien met keukenkastlaadjes, koektrommels, eieren, tafelkleedjes en elkaar. Ze doen een dansje, wassen en drogen eindeloos hetzelfde glas, onomatopeeën wat, stoppen een ei in hun broek om het uit te broeden, fronsen wenkbrauwen, trekken bekken en slapsticken in het algemeen. En dit alles gedurende meer dan een uur en in de hoop leuk te worden.

Dat gebeurt niet, op het moment waarop een puistje met chirurgisch geweld te lijf wordt gegaan na. Het probleem is dat de maaksters gek doen met kunst maken verwarren. Ze missen de virtuositeit van een mimespeler als René van 't Hof die de voorstellingen van de groep Carver draagt en de subtiliteit van de onberispelijke smaak. Te veel van wat ze laten zien blijft steken op het niveau van de kolder op zolder uit ons aller jeugd. Dit theater kan verrassen en ontroeren maar ook akelig pijnlijk zijn. Dat laatste is Naast.