"Een wonder dat ramp uitbleef met nafta uit schip'

WILLEMSTAD, 3 NOV. Vijfhonderd telefonische klachten over stankoverlast kreeg de Milieu Dienst Rijnmond afgelopen zaterdag. Pas na uren werd bij de dienst duidelijk dat de aanvaring die ochtend nabij de Volkeraksluizen tussen de Duitse tanker Dettmertank 25 en een Belgisch duwboot met daarvoor één bak de bron was van de klachten. Bij die aanvaring kwam 193.000 liter nafta van het Duitse schip in het water terecht. Door het kille, vochtige weer duurde het 26 uur voordat het op benzine gelijkende produkt was verdampt. In de directe omgeving van de Volkeraksluizen klaagden velen over hoofdpijn en misselijkheid.

Zaterdagmiddag en -avond dreef, voortgestuwd door de zuidenwind, een stankgolf van enkele kilometers breed over Zuid- en Noord-Holland. De meldkamer van de rijkspolitie te water kreeg tot uit Alkmaar klachten binnen. De Milieu Dienst Rijnmond constateerde aan de hand van de telefoontjes dat de golf in een "strakke baan' naar het noorden trok, over Rotterdam, Nieuwerkerk aan de IJssel, Waddinxveen, Boskoop, Alphen aan de Rijn. Volgens voorlichter A. de Jong wil de Milieudienst naar aanleiding van dit incident, in samenspraak met ondermeer de rijkspolitie te water, nu een beter waarschuwingssysteem opzetten.

Wachtmeester Kroes van de rijkspolitie te water wijt de ontoereikende communicatie met de Milieudienst aan de aanwezigheid van slechts één telefoon aan boord van het schip van de rijkspolitie (de RP 41) in de buurt van de aanvaring. “We kregen geen kans naar buiten te bellen. Als je de telefoon neerlegde, werd er meteen weer gebeld. Het was een grote heksenketel. De collega's aan boord moesten telefonische interviews met radiozenders afkappen als zich ander werk opdrong.”

Onmiddellijk na de aanvaring stopte het personeel van de Volkeraksluizen met schutten. De RP 41 zette het overige scheepvaartverkeer stop. Deze maatregelen waren naar de mening van Kroes toereikend, maar er ontstonden naar zijn zeggen misverstanden, omdat hier en daar ten onrechte het idee ontstond dat het provinciale rampenplan in werking was getreden.

Volgens G. Theunisse, eigenaar van de blusboot Furie 3, is het een wonder dat de aanvaring niet veel ernstiger gevolgen had. “Toen ik arriveerde met een ploeg van de brandweer, dreven in de omgeving van de aanvaring afgemeerde schepen al in een laag nafta, een vonk was voldoende geweest om de hele boel in lichterlaaie te zetten.” Pas toen de tanker en de op het water drijvende nafta met een laag schuim waren afgedekt, was dat gevaar geweken en kon de voorsteven van de duwbak worden losgetrokken van de tanker.

Theunisse, die opereert vanuit Dinteloord, heeft voor de waterwegen van de Nederlands/Belgische grens tot aan Willemstad een contract met dertien gemeenten voor het leveren van hulp bij ongelukken. Langs deze noord-zuid route vaart alle binnenvaart van Rotterdam naar België en Frankrijk en terug. “Blussen en bergen”, zo omschrijft Theunisse zijn activiteiten die zich richten op plezierjachtjes, binnenvaarders zowel als kustvaarders “die bij slecht weer ook liever binnendoor gaan”. Naar zijn zeggen beheert hij de enige particuliere blusboot in Nederland. In de negentien jaar dat Theunisse opereert in dit gebied is hij 680 maal met succes uitgerukt, “de mislukte pogingen heb ik niet geregistreerd”.

Tankers vormen de gevaarlijkste categorie schepen die langskomen, maar volgens Theunisse is het een voordeel dat altijd precies bekend is wat die schepen vervoeren. “Het gaat haast altijd om brandgevaarlijke en giftige rotzooi, maar van containerschepen weet je alleen maar dat ze containers vervoeren. De inhoud kan variëren van munitie, harsen en verf tot elektronische apparatuur. Ik heb weleens een schip dat aan de grond was gelopen met zeventig containers Japanse elektronica boven water kunnen houden. Dat tikt lekker aan.”

Het "no cure no pay'-principe bepaalt in die gevallen de opbrengst voor Theunisse. “Als er sprake is van een gevaarlijke situatie, ga je niet eerst op je gemak afspraken maken.” Naar zijn zeggen komt het een enkele keer voor dat in 24 uur tijd twee ton wordt verdiend.