Werkgevers: economie vergt snelle actie

DEN HAAG, 2 NOV. Moet het kabinet de normen voor financieringstekort en collectieve lastendruk keihard handhaven? Ja, zeggen de werkgevers. Dat vergt, gelet op de economische tegenwind, snelle actie. Maar zelf stellen de werkgevers een centrale aanbeveling inzake cao's voor volgend jaar liever uit tot het einde van dit jaar.

De vakbeweging voelt weinig voor het werkgeversvoorstel. Men wil snelle actie. Daarbij komt dat de werkgevers cao's die in de eerste maanden van 1993 aflopen met enkele maanden willen verlengen. Uitstel van loonsverhoging dus, en daar houden werknemers niet zo van.

Overigens is de term "centrale aanbeveling' in werkgeverskring nog altijd taboe. Wat er in 1993 moet gebeuren is, zo stelt men in een concept-aanbeveling van de Stichting van de Arbeid, “uiteraard de verantwoordelijkheid van cao-partijen”. Die zullen “ieder voor zich willen en moeten nagaan” welke consequenties zij willen trekken uit de economische weersverslechtering.

Daarvoor is volgens de werkgevers "voldoende tijd nodig'. Maar hun concept-aanbeveling is wel sprake van een “klemmende oproep aan alle cao-partijen” om cao's die de eerste maanden van 1993 aflopen te verlengen.

Ook het kabinet wil, zo blijkt uit steeds meer indicaties, “voldoende tijd”. In de ministerraad van afgelopen vrijdag werd niet alleen het vasthouden aan de normen voor tekort en lastendruk besproken, maar ook de macro-economische wenselijkheid van bezuinigingen in een verzwakkende conjunctuur. De economen binnen het kabinet, minister Andriessen van Economische Zaken voorop, vinden dat de overheid de kans op een recessie niet moet vergroten.

Ook minister Kok van financiën, die bij voorgaande gelegenheden als een rots in de branding vasthield aan de normen van het regeerakkoord, stelt zich nu buigzamer op. Vasthouden aan de normen is hem heel wat waard, zoals bleek bij de Tussenbalans in februari 1991. Maar er zijn grenzen.

Kringen rond Kok sluiten een mogelijk uitstel van de besluitvorming door het kabinet allerminst uit. Men zou dan in het vroege voorjaar van 1993 alsnog knopen door kunnen hakken. Dan is ook meer zekerheid over het verloop van de economische conjunctuur.

Dit alles neemt niet weg dat op het punt van de sociale uitkeringen en de ambtenarensalarissen nu al besluiten kunnen vallen. Omdat welhaast zeker is dat de inflatie lager uitvalt dan in september verondersteld, kunnen de uitkeringen en de ambtenarensalarissen met behoud van koopkracht minder stijgen. Ook de inflatiecorrectie voor de departementale uitgaven kan omlaag.

Een hoofdstuk apart vormt de zorgsector. De tweejarige cao's die dit jaar in de zorgsector zijn afgesloten komen volgens het kabinet voor openbreken in aanmerking. De afgesproken loonstijgingen van 4,5 procent dit jaar en 4 procent volgend jaar zijn volgens het kabinet te hoog.

Maar de vakbonden voelen er niets voor om op deze afspraken terug te komen en ook de werkgever, de Nederlandse Zorgfederatie, voelt er op voorhand niets voor. De cao-afspraken kwamen dit voorjaar tot stand onder dreiging van acties in de ziekenhuizen. Het kabinet draagt beide jaren 3 procent aan de loonruimte bij, nadat het zich aanvankelijk op het standpunt stelde dat de verbeteringen door verlaging van de pensioenpremies tot stand zouden moeten komen.

Niet alleen de de lopende cao's voor de gezondheidszorg staan ter discussie, het kabinet wil ook in de nog te sluiten overeenkomsten in andere gesubsidieerde of gepremieerde sectoren het liefst een loonbevriezing. Het gaat hierbij onder meer om de cao's voor de NS, het streekvervoer en de omroep. Minister De Vries heeft kort na Prinsjedag laten weten dat het kabinet voor deze cao's 3 procent ter beschikking stelt, maar op dit aanbod wil hij nu terugkomen. Hetzelfde geldt voor de ambtenaren-cao. Daarvoor heeft het kabinet zelf geen percentage genoemd, maar de ambtenarenbonden gaan er tot nu toe vanuit dat er een loonruimte van 3 procent beschikbaar is gesteld.

    • John Kroon
    • Kees Calje