"Koningschap in nieuwe vorm van glorie'

DEN HAAG, 31 OKT. Het koninklijk paar heeft het abstracte begrip natie een hart gegeven. Dat zei minister-president Lubbers gistermiddag tijdens een feestelijke bijeenkomst in de Haagse Grote of Sint Jacobskerk waar het twaalfeneenhalfjarige regeringsjubileum van koningin Beatrix werd gevierd. Volgens Lubbers hebben Beatrix en prins Claus zich al die jaren met “warmte en inzet” gegeven. Hij wees erop dat de koningin meer is dan de tolk van haar ministers. Lubbers: “Samen met de ministers vormt zij ook de regering waarbij zij, staatsrechtelijke verhoudingen respecterend, wel degelijk een stimulerende rol kan vervullen. Een royale, en geen angsthazige interpretatie van de ministeriële verantwoordelijkheid blijkt de moeite waard”.

De bijeenkomst in Den Haag had een ingetogen karakter. Onder de duizend genodigden bevonden zich leden van het kabinet, leden van Eerste en Tweede Kamer, provinciale en gemeentelijke bestuurders en vertegenwoordigers van het bedrijfsleven. Daarnaast waren per provincie kleine delegaties afgevaardigd. Zij hoorden toespraken van de historicus professor E.H. Kossmann die sprak over de betekenis van het koningschap voor Nederland in de periode 1890 - 1992 en Eerste-Kamervoorzitter H.D. Tjeenk Willink die een rede hield over het Nederlandse koningschap in een veranderende wereld. Muzikaal werd de bijeenkomst opgeluisterd door onder andere orgelspel van de commissaris der koningin in Flevoland, H. Lammers.

Kossmann zei dat het koningschap heden ten dage niet meer primair als symbool van nationale kracht en eenheid wordt geduid. “Het koningschap ziet er nu anders uit. Dank zij het brede vertrouwen dat het in de bevolking bezit, de energie van de persoonlijkheden die het dragen, de zwier en deskundigheid waarmee het ambt wordt uitgeoefend verschijnt het in onze maatschappij in een nieuwe vorm van glorie”, aldus Kossmann.

Premier Lubbers ging gisteren in het televisieprogramma NOVA uitvoerig in op de manier waarop koningin Beatrix haar ambt vervult. Op de vraag of iemand de koningin wel eens tegensprekt zei hij: “Ik spreek haar nog wel eens tegen. Ik discussieer met haar. Ik vind dat ze vaak een goed oordeel heeft maar niet altijd en dat zal voor mij net zo zijn.”

Lubbers wees erop dat koningin Beatrix ook kritisch is. “Neem bijvoorbeeld de troonrede. Mensen denken wel eens; dat maken de ministers en leest zij alleen maar voor. Dat is een groot misverstand. Daar zitten we vele tientallen uren samen op te werken, en te zeggen: is dit geen onzin, is dat wel goed geformuleerd, moet dat er wel in of zou dat er niet beter in kunnen. Ik vind dat heel uitstekend. Want uiteindelijk is de minister-president verantwoordelijk, en zo moet dat ook maar blijven. Maar het moet niet het misverstand zijn alsof zij alleen maar voorleest. (-) Dat zijn altijd coprodukties. Waarbij haar inbreng altijd verborgen moet blijven maar ik verzeker: het is iemand met een heel goed taalgevoel, goed gevoel hoe je de dingen over moet brengen.”

Lubbers gaf dan ook toe dat de koningin wel degelijk invloed heeft op het beleid. “Ik heb daar geen enkel bezwaar tegen, ik vind dat heel goed. Je moet zelf weten wat je uiteindelijk doet, waar je je grens trekt. Ik vind dat heel goed want de Koningin heeft in veel besluiten ook een echte functie te vervullen in formele zin, haar handtekening zetten bij wetten en benoemingen. Ik moet er niet aan denken dat de koningin zich geforceerd zou voelen als ze weet: ik moet ergens een handtekening zetten of iets uitspreken waar ik het eigenlijk niet mee kan leven. Dat moet je de koningin nu echt niet aandoen. Ik vind dat je tijd moet nemen om te praten, om uit te leggen en ook bereid moet zijn een advies over te nemen.”