Vastberaden

Een Duitse dame, vertrouwd met de Europese kunstwereld, zei dat er in Nederland zoveel gebeurt: nieuwe musea, kunsthallen, tentoonstellingen.

Is dat vergelijkenderwijs bedoeld? Duitsland kampt met de onzekere eenheid; daar heerst pas echt een crisisstemming. In Nederland klagen we ook veel, maar bijna uit gewoonte. Natuurlijk gaat het in de cultuurwezen financieel niet zo goed. We klagen echter omdat we ons door de politiek, die ons vroeger veel meer koesterde, plotseling alleen gelaten voelen. De regering praat alleen over Maastricht en Europa: over het wegtransport, varkensvlees, visquota en vethoudende zaden. De cultuur is in Europa geen, zoals dat heet, agendapunt - zeker niet op dit moeilijke moment van tegenstellingen en nationalistische achterdocht. Het culturele leven, fragiel en hypochondrisch van nature, interpreteert deze verandering misschien als verwaarlozing, en klaagt. Als we echter de ogen weer openen en om ons heen kijken, dan zien we dat de Duitse dame gelijk heeft. Alleen al de moderne beeldendende kunst: museale nieuwbouw of uitbreiding in Groningen, Maastricht en nu goddank ook in Eindhoven. In Tilburg de De Pontstichting. Morgen gaat in Rotterdam de Kunsthal open, het paleis Lange Voorhout in Den Haag werd deze week als museum geïnaugureerd en in Amsterdam fungeren de Nieuwe Kerk en de Beurs van Berlage al langer als tentoonstellingsplek.

Opwekkende vooruitzichten. Wat mij wel benauwt is hoe we al die zalen en hallen en kamers vol moeten krijgen en hoe we de produktie van tentoonstellingen precies en gewetensvol kunnen houden. Ik vraag me af of dat lukt als iedereen zomaar zijn gang gaat en zich als concurrent van de ander zal gaan gedragen. Behalve dat Nederlanders graag klagen en kankeren, maken ze ook graag ruzie. Ten slotte is de natie mede geboren uit een theologisch dispuut waarvan de echo nog steeds in onze hoofden klinkt.

Ik beschouw die discussiedrift als een voordeel. Maar toch hoop ik dat we tot enige programmatische coördinatie kunnen komen. Tussen de ruzies door zakelijk overleg, dat is de beste vorm. We voelen ons door de landspolitiek verlaten, onze plaats in de Europese toekomst is onzeker - dan moeten we ons weer als Geuzen aaneensluiten en samen optrekken, of zoals indertijd de Hollandse Steden samen met Willem de Zwijger vastberaden tegen de Spaanse Furie vechten.

    • Rudi Fuchs