Tekenaars Dick Bruna, Joost Swarte en Dirk Wiarda exposeren samen; Er is geen grafischer groente dan prei

Bruna, Swarte & Wiarda. Opening 17-19u op zo 1 nov. T/m 26 nov. Di t/m za 14-18u. The Living Room, Laurierstraat 70; Galerie Onrust, Prinsengracht 627; Lumen Travo, Paulus Potterstraat 38, Amsterdam.

AMSTERDAM, 30 OKT. “Pas als je in een museum hangt, zoals Centre Pompidou in Parijs, of het Frans Halsmuseum in Haarlem, zeggen mensen: gôh leuk, nu is het kunst. Het is net alsof een prentenboek of een affiche maken niet genoeg gewicht heeft,” vertelt Dick Bruna (65). De wereldberoemde tekenaar van kinderprentenboeken zoals Nijntje exposeert vanaf zondag voor het eerst samen met twee collega's - Joost Swarte (44) en Dirk Wiarda (43) - tekenwerk in drie Amsterdamse galeries voor moderne kunst.

Wiarda, die onder meer tekent voor het weekblad Vrij Nederland (schrijversportretten) en Het Parool nam het initiatief tot deze opmerkelijke tentoonstelling. “Je ziet in musea eigenlijk alleen maar schilderkunst. Het werk dat wij doen, dat ik toch een aparte categorie van de beeldende kunst vind, krijgt zelden aandacht. Het leek me tijd dat eens te veranderen,” zegt hij. Galeriehouder Bart van der Ven van The Living Room was dat met hem eens, en stelde zijn ruimte ter beschikking. Bruna en Swarte nodigde Wiarda uit omdat hij verwantschap voelt met hun werkwijze, "hun streven naar helderheid.' De galeries Lumen Travo en Onrust waren ook geïnteresseerd.

Van alle drie tekenaars wordt een beknopt oeuvre-overzicht gegeven. In iedere galerie is werk van alle drie de tekenaars te zien, maar in elke galerie krijgt steeds één tekenaar meer aandacht: Bruna in The Living Room, Swarte in Lumen Travo en Wiarda in Galerie Onrust.

Bruna vindt de gezamenlijke expositie niet alleen een goed, maar ook een logisch initiatief. “Wij hebben alle drie vooral de beeldende kunst als achtergrond, meer dan het illustratiewerk. Ik voel me ook geen illustrator,” zegt Bruna “Ik ben beïnvloed door Léger, Miró en vooral Matisse, zijn knipsels. Wat hij allemaal doet met kleuren, vormen en restvormen! Zodra ik als jongen kon, ben ik naar Parijs gegaan om dat te bekijken. En in Nederland had je Sandberg, die letters van papier scheurde. Dat inspireerde me enorm.”

Bruna volgde geen kunstopleiding (Swarte en Wiarda wel, in Nijmegen en Den Haag) maar begon in de uitgeverij van zijn vader in Utrecht met het ontwerpen van boekomslagen. Een aantal van die omslagen, de bekende Zwarte Beertjes-reeks, omslagen voor Simenon- en The Saint-verhalen, zijn in The Living Room te zien. Daarnaast affiches, zeefdrukken en originele zwart/wit penseeltekeningen voor de kinderboeken die hij maakt. De eenvoudige, kleurige tekeningen, haast pictogrammen, zoals die van Nijntje en Betje Big, spreken kinderen over de hele wereld aan.

Joost Swarte, tekenaar van onder meer strips - zijn werk werd door Rudy Kousbroek eens "getekende literatuur' genoemd - en affiches, vindt het onderscheid tussen kunst met een grote en kleine k ook onzin. “Die categorieën zeggen mij niets. Het gaat om creativiteit.” Om dat te bewijzen toont hij in galerie Lumen Travo niet alleen tekeningen en zeefdrukken maar ook allerlei door hem ontworpen objecten, zoals een buismeubel gemaakt van een verbogen kleerhanger, een koffertje, de kartonhoes van de cd Jopo in Mono die hij onlangs met zangeres/componist Fay Lovsky maakte.

Het werk van Bruna en Wiarda, waarin met dikke penseellijnen vereenvoudigde, essentiele vormen worden weergegeven, toont duidelijke verwantschap. Maar het werk van Swarte, met dunnere inktlijnen en ingewikkelde interieurs en stadsbeelden vol details, wijkt daarvan af. “Toch is er iets dat ons sterk bindt,” vindt Swarte. “We zijn alle drie geïnteresseerd in een soort helderheid, in het met beperkte middelen uitbeelden van iets. Wij zijn niet zo zeer bezig met het natekenen van de werkelijkheid, maar meer met het maken van een zo nauwkeurig mogelijke beeldtaal om mee te communiceren. De oogjes van Nijntje kunnen alleen maar precies op die ene plaats staan, en alleen maar door Bruna zo neer gezet zijn” - Bruna knikt en zegt: “En moeilijk dat het elke keer weer is” - “en zo'n Daffodil die Dirk Wiarda getekend heeft, teruggebracht tot elementaire lijnen en vormen, dat is wat ik ook zoek,” zegt Swarte.

Van Dirk Wiarda zijn bij Galerie Onrust behalve portretten van schrijvers en musici ook kleurige gouaches te zien van groenten en fruit, die hij voor een boek over koken maakte. Prei is een van die groenten, en ook Bruna tekende die, zoals is te zien bij The Living Room. Liefde voor de prei blijkt nog iets te zijn dat de drie tekenaars gemeen hebben. Want ook Swarte tekent geen boodschappentas of er zit een prei in. “Er is geen grafischer groente dan prei. Ik heb eens een prei boven recht afgesneden, en toen in een vaas gezet, met de wortels in het water. Dan groeit hij prachtig trapsgewijs weer uit, het binnenste heel hoog, en ieder blad een trapje lager,” vertelt Joost Swarte bij zijn eerste ontmoeting met Bruna en Wiarda ter gelegenheid van hun expositie.

    • Paul Steenhuis