"Russen moeten worden beschermd'; Jeltsin zet vertrek leger uit Baltische landen stop

MOSKOU, 30 OKT. De Russische troepen blijven voorlopig in de drie onafhankelijke Baltische landen gelegerd. President Boris Jeltsin heeft daartoe gisteren besloten “omdat de Russische bevolking in het Balticum beschermd moet worden”.

Ook in eigen land is de toestand volgens Jeltsin “kritiek”. Zijn naaste medewerker Gennadi Boerboelis sluit de mogelijkheid van "presidentieel bestuur' niet langer uit.

Vorige week kondigde het ministerie van defensie al aan dat het niet in staat zou zijn de krijgsmacht volgens afspraak uit de Baltische republieken terug te trekken. Het besluit dat Jeltsin gisteren nam is echter veel scherper geformuleerd. Zijn argument is niet alleen dat die terugtrekking niet “ordelijk” kan verlopen omdat de opvang van de miltairen nog niet is geregeld. Volgens Jeltsin zullen de Baltische staten ook de burgerrechten van de Russen in het gebied nader moeten garanderen. Die worden in zijn ogen nu “geschonden”.

Jeltsin nam de beslissing nadat hij zich gesterkt wist door het resultaat van de verkiezingen die vijf dagen geleden in Litouwen werden gehouden. In Litouwen, waar de kleinste Russische minderheid in het Balticum leeft, zijn de parlementsverkiezingen zondag uitgemond in een spectaculaire overwinning van de vroegere leider van de Litouwse communisten, Algirdas Brazauskas. Volgens Brazauskas kan Litouwen zich alleen zelfstandig ontwikkelen als het erkent dat Litouwen nu eenmaal deel is van de "economische ruimte' van het Russische Rijk.

Over de toestand in Rusland zelf toonde Jeltsin zich gisteren eveneens pessimistisch. “De jonge Russische democratie maakt vandaag een zeer, zeer moeilijke en gecompliceerde periode door. De toestand is niet louter ingewikkeld, maar zelfs kritiek”, aldus Jeltsin gisteren in een gesprek met de staatstelevisie. Volgens Jeltsin is het parlement, dat op 1 december in uitgebreide samenstelling bijeen wil komen, niet meer in staat om een bijdrage te leveren. Voor het economische hervormingsprogramma van het kabinet-Gaidar, dat de volksvertegenwoordiging zou willen ontmantelen, is “geen alternatief”. “Wat voor constructiefs zal deze kritiek opleveren”, aldus Jeltsin.

Zijn medewerker Gennadi Boerboelis ging nog verder. In een vraaggesprek met Russische journalisten preludeerde hij op de mogelijkheid om het halstarrige parlement via "presidentieel bestuur' (een vorm van noodtoestand) uit te schakelen. “Daar moet nu over nagedacht worden”, aldus Boerboelis. “Wie heeft dit Volkscongres, waar de oppositie zich met de openlijk revanchistische krachten kan gaan verenigen, nog nodig”. Premier Jegor Gaidar en vice-premier Aleksandr Sjochin ontkenden gisteren overigens dat deze variant thans op tafel ligt.

    • Hubert Smeets