Fokker kan voor Duitse Dasa prachtige winstbron worden

ROTTERDAM, 30 OKT. Is Deutsche Aerospace een goede partner voor Fokker of is het eerder omgekeerd? Die vraag wordt de laatste weken steeds vaker gesteld naar aanleiding van berichten over mogelijke omvangrijke verliezen bij Fokkers nieuwe Duitse grootaandeelhouder. Het lijkt de verkeerde vraagstelling, want het staat wel vast dat beide partners baat zullen hebben van de voorgenomen innige samenwerking. Het nu afsloten akkoord past in beider strategie op lange termijn.

Daimler-Benz-dochter Dasa wil dolgraag een echt civiele vliegtuigbouwer worden. Tot nu toe heeft het Duitse bedrijf alleen in Dornier, (kleine zakenvliegtuigen en turboprops) belangen in die sector. Natuurlijk bezit de groep sinds kort ook 100 procent in Deutsche Airbus (voor 38 procent aandeelhouder in Airbus), maar daarmee is zij nog geen echte, zelfscheppende vliegtuigindustrie. Met Fokker erbij is zij dat wel. Fokker beschikt niet alleen over de nodige technologische kennis op het gebied van civiele turboprop- en regionale straalvliegtuigen, de Nederlandse fabrikant heeft een jarenlange ervaring, niet alleen met ontwerp en eindassembblage, maar ook met de marketing in het segment van de regionale toestellen. Fokker kent de klanten, weet wat zij willen, en weet hoe je after sales-services moet organiseren. Dat soort waardevolle kennis haalt Dasa nu in één klap in huis.

Aan de andere kant profiteert Fokker straks, als onderdeel van het financieel krachtige Daimler-Benz-concern, van de ongelooflijke financiële draagkracht van deze Duitse gigant. Tegelijk krijgt het bedrijf toegang tot de zeer moderne produktietechnologie waarover Dasa-dochters als MBB en Deutsche Airbus beschikken. Het belangrijkste voor Fokker is evenwel dat het als "lone wolf' aansluiting krijgt bij een groep die kan gaan fungeren als een soort mini-Airbus, een consortium waarbij volgens de plannen ook het Franse Aérospatiale en het Italiaanse Alenia - en wie weet later nog andere producenten - zich zullen aansluiten. Die combinatie zal streven naar een dominante positie in de bouw van regionale vliegtuigen. De Duitsers ambiëren in die opzet een leidende rol, net als de Fransen dat hebben binnen Airbus. Het lijkt er veel op dat er wat dat betreft momenteel een Frans-Duits verdeel- en heersspelletje wordt gespeeld.

De overname van Fokker heeft voor Dasa het grote voordeel dat de eigen plannen voor de bouw van een familie kleinere straalvliegtuigen (Regioliner) nu definitief in de papiermand kunnen. Het doorzetten ervan zou een zeer kostbare affaire zijn geweest. Nu is Dasa via Fokker in staat veel sneller en aanzienlijk goedkoper een jetline van regionale toestellen te realiseren. Het ontwerp voor een Fokker 70 ligt klaar, aan een prototype wordt zelfs al gewerkt. Fransen en Duitsers vreesden de kleine Nederlandse concurrent die overigens de enige is met al goed verkopende regionale straalvliegen in produktie en met afgeleide versies daarvan op de plank.

Fokker heeft zich niet zonder slag of stoot aan Dasa verkocht. Zij had het, als de emissie eind vorig jaar niet was uitgesteld, nog wel tot het jaar 2010 of daaromtrent op eigen benen kunnen redden. De vliegtuigbouwer was vorig jaar zelfs al met andere leveranciers dan Dasa - die erg duur bleek - in gesprek over de levering van rompen. Dat heeft Dasa uiteindelijk toch aan de onderhandelingstafel gedwongen.

Op termijn kan Fokker voor Dasa (en dus voor Daimler-Benz) een prachtige winstbron worden. Als de markt voor vliegtuigen weer aantrekt en de Fokker 100 het break even-punt bereikt, kan Fokker in snel tempo winst gaan nemen. Op dit moment worden alleen nog maar ontwikkelingskosten en rentelasten terugverdiend.

De totaalprijs van 880 miljoen gulden waartegen Dasa de controle over de Nederlandse fabrikant verkrijgt, is in dat licht bezien geen duurkoop, zeker niet als ook de bruidsschat die Fokker meekrijgt in de vorm van een ontwikkelingspot van circa 1,7 miljard gulden wordt meegerekend.

Niet iedereen kijkt intussen met evenveel vertrouwen naar de ontwikkelingen bij Daimler-Benz. De automobieltak Mercedes heeft het moeilijker dan in jaren het geval was. Bovendien is het opzetten van een vliegtuigbouwdivisie binnen het conglomeraat niet onomstreden. Indien de resultaten in de lucht-en ruimtevaartsector uitblijven - niet ondenkbaar bij de sterk ingezakte defensiemarkt - zou Daimler over enkele jaren best eens tot afstoting daarvan kunnen besluiten. Fokker zit dan onder de paraplu van een groep waar van alles en nog wat onder hangt, maar die niet meer kan terugvallen op een rijke moeder.

Voor de huidige aandeelhouders van Fokker is de overname door Dasa niet iets om echt blij over te zijn. Door de emissie aan Dasa vindt een behoorlijke kapitaalverwatering plaats die de winstpotentie per aandeel flink aantast. Bovendien zijn de minderheidsaandeelhouders straks in feite ook het laatste stukje zeggenschap over Fokker kwijt.

    • Ben Greif