Disney Disney en andere animatietekeningen, ...

Disney Disney en andere animatietekeningen, Animation Art, Berenstraat 39, Amsterdam. Prijzen vanaf ƒ 195, Disney-cels vanaf ca ƒ 2.000. Di t/m za 11-18u.

Kwaaitaal Daniëlle Kwaaitaal, Bloom Gallery, Bloemstraat 150, Amsterdam. Prijs ƒ 2500-3500. T/m 26 nov, di t/m za 13-18u en eerste zo van de maand.

Haitjema Ellert Haitjema, Galerie Fons Welters, Bloemstraat 140, Amsterdam. Prijzen ƒ 900-3.000.T/m 14 nov, wo t/m za 13-18u.

Disney

De Amsterdamse galerie Animation Art verkoopt sinds kort tekeningen uit de Disney-studio's. Sommige tekeningen en schetsen zijn origineel, maar veel van de kleurige tekeningen voor tekenfilms op celluloid (de zogenoemde cels), zijn in beperkte oplage geproduceerde kopieën van de originele filmtekeningen. Sommige zijn gezeefdrukt (serigraph cels), andere met de hand getekend en ingekleurd.

De markt voor ingekleurde tekenfilm-tekeningen is de laatste jaren, vooral in Amerika, explosief gegroeid. “Hoewel de kunstmarkt erg lauw is, lijkt de belangstelling voor animatietekeningen daar niet onder te lijden,” zegt Lex van Campen, die vorig jaar in Amsterdam de eerste Nederlandse animatieprenten-winkel opende. De Disney Company heeft een speciale afdeling opgezet voor deze nieuwe markt, Disney Art Editions. Twee weken geleden werden bij het veilinghuis Sotheby's in New York originele tekeningen uit de nieuwe Disney-film Beauty And The Beast voor tienduizenden guldens per stuk verkocht.

Gekleurde tekeningen-in-oplage uit die film hangen nu bij Animation Art. Van films waarvan het originele materiaal niet meer bestaat, zoals Steamboat Willie uit 1928, waarin Mickey Mouse voor het eerst optreedt, heeft Disney natuurgetrouwe kopieën proberen te maken. Ze zien mij er iets te mooi en kleurig uit, die nagemaakte oude animatieprenten.

Mooier vind ik de originele schetsen en krantestrips van onder andere Donald Duck, Mickey Mouse en Winnie the Pooh. Ook al zijn die van recente datum, door de potloodkrabbels van de tekenaar of aantekeningen en dergelijke zijn ze levendiger. Ook schetsen zijn er veel in Animation Art: niet alleen van Disney, maar ook van andere Amerikaanse cartoon-giganten als Tex Avery (Tom & Jerry) en Hanna & Barbera (Flinstones). Verder zijn er talloze originele cels van Europese tekenfilms, zoals Asterix, Lucky Luke en Alfred J. Kwak.

Heel bijzonder zijn de tekeningen voor animatiefilms van de Toonder Studio's uit 1944, uit de film Het geluk uit een doosje. Die zijn zeldzaam, omdat veel van dat werk verloren of zoek is geraakt, ondermeer door brand in de Toonder Studio's.

Animation Art verzorgt de tentoonstelling van Disney "artwork' die van 24 tot en met 30 december wordt gehouden in het Nederlands Filmmuseum, waar dan de mooiste van de onlangs gevonden vroege Disney-films, Alice in Cartoonland (1923-1927), getoond worden.

Disney en andere animatietekeningen, Animation Art, Berenstraat 39, Amsterdam. Prijzen vanaf ƒ 195, Disney-cels vanaf ca ƒ 2.000. Di t/m za 11-18u.

Kwaaitaal

Daniëlle Kwaaitaal (1964) heeft van lichaamsdelen en -openingen close up foto's gemaakt: van neus- en oorgaten, haar navel, haar tepels, haar knokkels. Die details heeft ze met behulp van een paintbox-computer bewerkt en gearrangeerd.

Bodyscapes, heet de expositie, haar eerste solotentoonstelling, dan ook. Dat levert fascinerende "landschappen' van menselijk vlees op, bij voorbeeld van haar knokkels. Op de voorgrond van de langwerpige foto's zie je herkenbare knokkels, als rimpelige rotsjes van vlees, maar in de "diepte' lijken bergen te ontstaan. Het is een merkwaardige sensatie: je kijkt naar iets bekends, vertrouwds, menselijke lichaamsvormen, en tegelijkertijd is er iets volkomen vreemds, onmenselijks mee gebeurd, ze zijn met de computer gemanipuleerd.

De knokkellandschappen hebben een romantische, erotische werking, terwijl de "pizza-serie' ronduit grappig is. Daarin heeft Kwaaitaal met haar tepels, oor- en neusgaten en navel (verschillend belicht gefotografeerd) ronde composities gevormd, waarbij de tepels en navels als plakjes salami en champignonnetjes over een pizza zijn gegroepeerd. Toch hebben deze beeldvondsten ook nog een merkwaardige sensuele uitstraling.

Daniëlle Kwaaitaal, Bloom Gallery, Bloemstraat 150, Amsterdam. Prijs ƒ 2500-3500. T/m 26 nov, di t/m za 13-18u en eerste zo van de maand.

Haitjema

Mysterieus zijn de monochroom witte beelden van gips of kunststof van Ellert Haitjema. Ze nodigen je uit om te kijken, zijn perfect afgewerkt, alsof het design-voorwerpen zijn. Maar hoe beter je kijkt, hoe meer je probeert te begrijpen wat het "ding' betekent, des te minder vat krijg je er op.

Een witte, gladde, grote pil op een kleine letter A aan de muur, een zwarte slang die een capsule heeft ingeslikt en onder een zwart doorschijnend kleed ligt: de raadselachtigheid neemt tijdens de rondgang in galerie Fons Welters alleen maar toe.

Maar dan ziet de bezoeker een hondje van gips dat op een witgeschilderde spiegel is geplakt, en daaronder is in de verf geschreven: Captive. Gevangene. Het hondje heeft een platgeschuurd kopje, alsof hij achter glas gevangen zit en zijn snuit ertegen heeft gedrukt. De titel slaat dus in de eerste plaats op het werk zelf. Maar veel van de andere beelden, een hondekopachtige vorm met een soort steen om zijn nek, een gefotokopieerde boomstam en een grote ronde hondemandvorm van stof met een klein glimmend honde-silhouetje van metaal erin, lijken te verwijzen naar een groter thema: de verhouding natuur-cultuur. In die zin is ook de gele mensfiguur van kunststof, die horizontaal uit de rood gemaakte achterwand van de galerie komt, op te vatten: de strijd tussen natuur en cultuur in de mens. Want zowel in zijn mond als op de plaats van zijn geslachtsdeel heeft de figuur een grote capsule: een pepmiddel? een verdovend middel? een medicijn of een placebo? Moet het hoofd verdoofd worden en het kruis opgepept, of andersom?

Klare antwoorden geeft Haitjema niet, hij stelt vragen in poëtische, esthetische vormen, die zelf het midden houden tussen organisch gegroeid en gepolijst vormgegeven.

Ellert Haitjema, Galerie Fons Welters, Bloemstraat 140, Amsterdam. Prijzen ƒ 900-3.000.T/m 14 nov, wo t/m za 13-18u.

    • Paul Steenhuis