De slag om Fokker in dertien handen

Oktober 1991. Nadat Fokker het aanbod van het consortium rond Deutsche Aerospace (Dasa, het Franse Aerospatiale en het Italiaanse Alenia) voor deelneming in de plannen voor een regionaal verkeersvliegtuig, de Regioliner, heeft afgewezen, kondigt de Nederlandse vliegtuigbouwer de ontwikkeling aan van de F-70. Dat nieuwe toestel moet in 1994 op de markt komen, twee jaar vóór de lancering van de concurrerende Regioliner.

Januari 1992. Het consortium om Dasa tekent een "memo of understanding' over de Regioliner.

Februari. Het consortium maakt bekend een deelname van 51 procent in Fokker na te streven. Fokker stelt als voorwaarden dat het werk aan de Regioliner moet worden gestaakt en dat Fokker het leiderschap krijgt in het segment van toestellen met 65-130 stoelen.

Maart. Fokker-voorzitter E.J. Nederkoorn maakt gewag van een "fusie' danwel "structurele samenwerking' met Dasa. Minister Andriessen (economische zaken) wordt officieel ingelicht (de Staat bezit 32 procent van de Fokker-aandelen en is belangrijk kredietverschaffer). Hij spreekt Dasa-topman J. Schrempp en besluit de onderhandelingen op afstand te volgen.

Mei. De Franse krant La Tribune de l'Expansion meldt dat Dasa van Nederland een belang van 51 procent in Fokker mag nemen. Economische Zaken ontkent.

Juni. Dasa-topman Schrempp bevestigt dat Dasa een belang van 51 procent in Fokker nastreeft. Fokker krijgt formeel de "leidende rol' in het segment van vliegtuigen voor 65-130 passagiers.

Juli. Frans Swarttouw, Nederkoorns voorganger, stapt uit de raad van commissarissen omdat de meerderheid ervan het grootste belang hecht aan een overname van Fokker. Andriessen zegt "bezorgd' te zijn over de onderhandelingen. Een voorlopige overeenkomst met Dasa bevat volgens EZ te weinig garanties voor het behoud van Fokker als "zelfscheppende' vliegtuigindustrie in Nederland. Dasa laat weten dat de verlangde garanties voor hooguit drie jaar kunnen worden gegeven. Op 20 juli loopt overleg tussen Andriessen, Dasa-topman Bischoff en en Fokker-topman Hendriksen op niets uit. In de vroege ochtend van vrijdag 24 juli zet Dasa Andriessen voor het blok: òf hij gaat akkoord met een "vetorecht' van drie jaar bij ingrijpende beslissingen over de toekomst van Fokker, òf de hele zaak ketst af. Na ruggespraak met de Tweede Kamer slikt Andriessen het tijdelijke veto. In het principe-akkoord is de F-50 buiten beschouwing gelaten. Er wordt een begin gemaakt met de invulling van het definitieve overname-contract. Augustus. Door afzetproblemen en hogere rentelasten blijkt Fokkers winst in de eerste helft van 1992 bijna 40 procent gedaald tot 26 miljoen gulden. Verlaging van het produktietempo van de F-50 zal enkele honderden banen kosten. Nederkoorn zegt te verwachten dat het contract met Dasa eind september klaar is.

September. Dasa-topman Mehdorn zegt dat er geen Fokker-130 komt, dat de Fokker-70 wordt gelanceerd zodra de eerste klanten zich melden en dat de Fokker-50 mag blijven zolang daar geld mee valt te verdienen. Dasa kondigt aan de komende twee jaar 7.500 banen te schrappen (ruim tien procent van het totaal) wegens een verslechterde orderpositie.

Oktober. De verkoop van Fokker stuit in politiek-Den Haag op grote problemen. Minister Andriessen eist van Dasa harde garanties voor voortzetting van het F-50-programma. Nederkoorn beschuldigt "Den Haag' van besluiteloosheid, die zou zijn ingegeven door "de angst later op fouten te worden afgerekend'. De Nederlandse vakbonden dringen bij Andriessen op medewerking aan de overneming van Fokker door Dasa, ook al ontbreken Duitse garanties voor de F-50. Op 23 oktober melden ingewijden dat op alle punten definitieve overeenstemming is bereikt. Andriessen zegt te hopen dat het definitieve contract op maandag 26 oktober getekend kan worden. Dasa reageert verrast. Die dag komt er geen definitief akkoord. Haagse bronnen melden dat de prijs per Fokker-aandeel is bepaald op 37 gulden, hetgeen betekent dat Dasa 880 miljoen gulden zou moeten betalen. Dasa geeft geen commentaar. Dinsdag 27 oktober schrijft Andriessen de Kamer: "Het bereiken van definitieve overeenstemming blijkt moeilijker dan verwacht'. Drie hete hangijzers wachten op overeenstemming over een voor alle partijen aanvaardbare formulering: de prijs van de aandelen, de F-50 en de prijs die Dasa in rekening brengt voor de levering van vliegtuigrompen aan Fokker. Op 29 oktober melden Dasa en Fokker 's ochtends dat het akkoord rond is. Een halve dag later geeft Andriessen zijn fiat.