Beatrix: Twaalfeneenhalf jaar koningschap-nieuwe-stijl

30 april 1980 Koningin Juliana tekent de akte van abdicatie waardoor prinses Beatrix Wilhelmina Armgard van Oranje, 42 jaar oud, Koningin der Nederlanden wordt. In haar toespraak voor de Verenigde Vergadering van de Staten-Generaal roemt de nieuwe koningin de inzet van haar moeder. Ook zij en haar gezin zullen “bereid zijn offers in de persoonlijke sfeer te brengen”.

November 1980 Koningin Beatrix legt haar eerste staatsbezoek af, aan de Nederlandse Antillen. In de tijd dat zij nu koningin is, heeft Beatrix ruim twintig buitenlandse staatsbezoeken afgelegd en tien staatshoofden ontvangen. De staatsbezoeken worden gekenmerkt door minder plichtplegingen en meer inhoudelijke gesprekken dan onder koningin Juliana. Grote indruk maakte Beatrix bij de twee staatsbezoeken, in april en juni 1982, aan de Verenigde Staten. In een persconferentie gaf zij openhartig en in perfect Engels haar mening over actuele kwesties.

1981 De koninklijke familie verhuist van kasteel Drakesteyn in Lage Vuursche naar paleis Huis ten Bosch in Den Haag, van oudsher de koninklijke residentie. Voor staatszaken neemt ze het grondig gerestaureerde paleis Noordeinde in gebruik. In datzelfde jaar blijkt uit een enquête dat 89 procent van de bevolking voor de monarchie is, nog evenveel als een jaar eerder. De meeste ondervraagden vinden dat de koningin "even dicht bij het volk staat als haar moeder' en "net zo hartelijk overkomt'. Zowel in 1981 als in 1982 leidt koningin Beatrix kabinetsformaties. Betrokkenen loven haar "koningschap-nieuwe-stijl', waarvan een nauwgezet leiderschap, gedegen voorbereiding en zakelijkheid de hoofdingrediënten vormen. Ze blijkt haar toespraken zo veel mogelijk zelf te willen maken en leest vaak tot diep in de nacht staatsstukken. In de loop der jaren reorganiseert Beatrix de hofhouding tot een modern bedrijf, compleet met een wekelijks vergaderend "beleidsteam'.

1982 De eerste "klachten van depressieve aard' van prins Claus komen naar buiten. Voor Beatrix is de klap des te zwaarder omdat haar echtgenoot tevens haar "eerste raadgever is'. Volgens intimi heeft Claus haar oordelen milder en bedachtzamer gemaakt.

19 juli 1983 De koningin raakt, op weg naar haar vakantiebestemming in Italië, met twee van haar zoons betrokken bij een auto- ongeluk in de buurt van Pisa. Alle drie zijn ongedeerd.

2 oktober 1984 Bij een bezoek aan de stad Groningen vinden enkele ongeregeldheden plaats. Een demonstrant gooit een ei naar de koningin, maar mist net. Het is het eerste, kleine incident sinds de turbulente inhuldiging in Amsterdam in 1980.

November 1985 Nederland roept koningin Beatrix uit tot Vrouw van het Jaar, Premier Lubbers, ook populair, wordt Man van het Jaar.

Augustus 1987 De koningin keert met een lichte vorm van hersenvliesonsteking terug van een cruise langs de Franse Rivièra. Ze hoeft niet langer dan enkele dagen in een Haags ziekenhuis te blijven, tijdelijke vervanging door de dan twintigjarige kroonprins Willem-Alexander is niet nodig. Beatrix' koningschap is inmiddels vrijwel onomstreden. Negentig procent van de Nederlandse bevolking vindt de koningin sympathiek tot zeer sympathiek.

30 april 1988 Beatrix brent onverwacht een bezoek aan Amsterdam, de stad waar haar huwelijk in 1966 en haar inhuldiging in 1980 voor zoveel beroering zorgden. Een kus van een enthousiaste Amsterdammer bezegelt de verzoening. Kort daarna, in mei, wekt de koningin tijdens een staatsbezoek aan Canada de gramschap op van Franssprekende Canadezen in de provincie Quebec. Door een ambtelijke fout citeert ze een tekst uit 1839 van de Britse Lord Durham over "responsible government'. Durham kwam na een opstand orde op zaken stellen en wilde de Franssprekenden in de Engelse meerderheid laten opgaan omdat het hen aan een eigen cultuur zou ontbreken. Bij het uitspreken van de Troonrede van 1988 neemt Beatrix de zin in de mond dat “met name lucht en water” in Nederland schoner worden. In haar kerstboodschap van enkele maanden later waarschuwt de koningin dat “de aarde langzaam sterft” als niet snel wordt ingegrepen. De media roemen haar eigenzinnigheid en gevoel voor het zwakke en onderdrukte.

19 juni 1990 Beatrix wordt door koningin Elizabeth van Groot-Brittanië opgenomen in de Orde van de Kouseband. Sinds prins Maurits zijn alle Oranjes, met uitzondering van koning Willem II, drager van de kouseband geweest.

10 maart 1991 Ter gelegenheid van het zilveren huwelijk van Claus en Beatrix wordt een munt geslagen met aan de ene kant een afbeelding van de koningin en aan de andere een portret van haar echtgenoot. In een door de televisie uitgezonden vraaggesprek met W.L. Brugsma zeggen ze vooral gedurende de jaren op Drakesteyn erg gelukkig te zijn geweest. In plaats van een nationaal geschenk te aanvaarden vragen Beatrix en Claus alle Nederlanders bomen te planten. Hun huwelijksgeschenk, een geldbedrag, geven ze aan organisaties in de gezondheidszorg. Later dat jaar keert prins Claus voortijdig terug van vakantie in Italië, om opnieuw met depressieve klachten te worden opgenomen.

27 november 1991 Beatrix neemt de "koninklijke bus' in gebruik. Ze beschikte al over een koninklijke trein.

1992 Uit een in de zomer gehouden enquête door het onderzoeksbureau Lagendijk blijkt dat 91 procent van de Nederlanders Beatrix sympathiek tot zeer sympathiek vindt. Prinses Juliana staat met 92 procent op de eerste plaats, maar Beatrix komt direct daarna. Op de derde plaats staat prinses Margriet, op de vierde prins Claus. Volgens een onderzoek van het Haagse bureau NSS/Marktonderzoek vindt bijna veertig procent van de Nederlanders dat de koningin, inmiddels 53 jaar oud, voor haar 65ste afstand van de troon moet doen ten behoeve van prins Willem-Alexander.