Grote woede in Latijns Amerika over nieuw embargo tegen Cuba

Dertig jaar nadat John F. Kennedy met een marineblokkade Cuba isoleerde en daarmee het eiland tot wereldnieuws maakte, heeft George Bush een nieuwe blokkademaatregel tegen het regime van Fidel Castro afgekondigd, tot grote woede van Latijns Amerika.

MEXICO-STAD, 29 OKT. Een storm van verontwaardiging stak op ten zuiden van de Rio Grande toen de Amerikaanse president, George Bush, vorige week een wetsvoorstel van de Democratische afgevaardigde Robert Toricelli tot wet bekrachtigde. De "1992 Cuban Democracy Act', zoals de wet officieel heet, houdt een aanscherping in van het Amerikaanse embargo tegen Cuba uit 1962. Mochten eerst alleen Amerikaanse bedrijven in de VS geen handel drijven met Cuba, nu is dit verbod uitgebreid tot de buitenlandse vestigingen van deze bedrijven. Bovendien voorziet de wet in een verbod op het aandoen van Amerikaanse havens gedurende zes maanden door schepen die eerder ladingen hebben gelost of ingenomen in Cuba.

In Latijns Amerika wordt de "Toricelli-wet' gezien als een ontoelaatbare inmenging van de Verenigde Staten in de soevereine handelspolitiek van de overige landen. Mexico, waar de politico-bureaucratie altijd direct rood aanloopt als de nationale soevereiniteit dreigt te worden gekrenkt, heeft zijn stem het hardst verheven in het koor van landen dat de wet afwijst. Minister van buitenlandse zaken Fernando Solana liet in een communiqué weten dat “de Mexicaanse regering (...) de toepassing door een land van wetten buiten de landsgrenzen verwerpt” omdat dit “een schending van de belangrijkste principes van het internationale recht behelst”.

Voor de Mexicanen is de Toricelli-wet de tweede "grove inbreuk' binnen een jaar tijd van de VS op de interne aangelegenheden van Mexico. Onlangs nog sprak het Amerikaanse Hooggerechtshof uit dat de VS het recht hebben om buitenlandse onderdanen desnoods via ontvoering voor het Amerikaanse gerecht te slepen. Het vonnis was naar aanleiding van de "zaak-Camarena', waarin een Mexicaanse arts wordt verdacht van medeplichtigheid aan de gruwelijke dood van een Amerikaanse anti-narcotica-agent. De arts werd in 1990 ontvoerd in Guadalajara en wacht nu in een cel in San Francisco op zijn proces.

De Toricelli-wet kan grote negatieve gevolgen hebben voor Mexico. Behalve de rechtstreekse handel van Mexico met Cuba zijn het de vestigingen in Mexico (naast Canada en een aantal Europese landen waaronder Nederland) van Amerikaanse bedrijven die via deze achterdeur op grootscheepse wijze het embargo omzeilen. Vooral in de recent ontwikkelde toeristenindustrie in Cuba zit een groot aantal verborgen Amerikaanse belangen.

De Toricelli-wet lijkt ook op gespannen voet te staan met het begin deze maand in aanwezigheid van de presidenten Bush en Salinas de Gortari geparafeerde Noordamerikaanse vrijhandelsverdrag (NAFTA). Aan Amerikaanse zijde, en met name voor de initiatiefnemers van de wet, is het een doorn in het oog dat Mexico zich niets lijkt aan te trekken van de Amerikaanse politiek ten opzichte van het Cuba van Castro, maar in deze zijn eigen koers uitstippelt. De VS willen voorkomen dat onder de regels van NAFTA Mexicaanse citrus en suiker wordt geëxporteerd naar de VS, terwijl het land voor eigen consumptie deze produkten importeert uit het om harde valuta schreeuwende Cuba.

Overigens is de Mexicaanse houding ten opzichte van Cuba nogal dubbelzinnig. Eerder deze maand lekte uit dat president Salinas al in augustus in het geheim bezoek had gekregen van Cubaanse ballingen die er op uit zijn om Castro ten val te brengen. Onder hen was voorzitter Jorge Mas Canosa van de rechtse Nationale Cubaans-Amerikaanse Stichting in Miami.

De afwijzing van het verscherpte handelsembargo tegen Cuba is evenwel niet een exclusief Mexicaanse aangelegenheid. Uit het hele zuiden van het continent komen protesten tegen de Toricelli-wet. Het ministerie van buitenlandse zaken van Chili gaf een verklaring uit die vrijwel gelijkluidend is aan die van de Mexicaanse collega's.

En in Europa zijn het de Britten die het voortouw nemen in de afwijzing van de Toricelli-wet. De omvang van de handel tussen de Europese Gemeenschap en Cuba beloopt zo'n zeshonderd miljoen dollar per jaar, waarvan Amerikaanse vestigingen in Europa ruim vijfhonderd miljoen voor hun rekening nemen.

Een woordvoerder van de Europese Commissie zei deze week na de wekelijkse vergadering dat “geen van de leden van de Gemeenschap, noch de centrale organismen van de EG, de wet-Toricelli zullen accepteren”.

De Cubaanse partijkrant Granma heeft de Toricelli-wet afgedaan als een "piraten-vergunning'. Naar verwachting zal de wet leiden tot een verdere verharding van de anti-Amerikaanse gevoelens in Cuba en tot een nog grotere onverzettelijkheid van het regime. Hoewel het wegvallen van de economische steun uit de voormalige Sovjet-Unie en het voormalige Oostblok Cuba in een acute crisis heeft gestort, wijt Fidel Castro de ontberingen waaraan de Cubanen nu zijn blootgesteld vooral aan het Amerikaanse embargo.