'Europese Unie tot hier en niet verder'

Holger Nielsen was dit voorjaar bij het Deense referendum over "Maastricht' de grote man van het "nej'. Hij is bereid met een gewijzigd verdrag in te stemmen, maar verwacht niet dat de huidige Deense regering dat nog meemaakt.

KOPENHAGEN, 29 OKT. Op de keper beschouwd is het straks Holger K. Nielsen die de toekomst van de Europese Unie bepaalt. Zijn Socialistik Folkeparti riep in juni als een van de weinige partijen de Denen op "nej' tegen "Maastricht' te stemmen. "Holger en zijn vrouw zeggen nee tegen de Unie' stond er op de affiches van de SF. Voor het tweede referendum is hij bereid "ja' te adviseren. Mits het "nationale compromis' waarover regering en oppositie het deze week eens werden door de andere lidstaten wordt aanvaard.

De steun van de SF wordt als essentieel gezien om de Denen mee te krijgen. "Holger en zijn vrouw' waren uitgegroeid tot symbolen van het Deense wantrouwen tegen het verre Brussel en het ongewenste Verenigd Europa. Krijgt de Deense minderheidsregering van premier Poul Schlüter straks de lidstaten niet mee, dan dreigt er een kabinetscrisis, zegt Nielsen. De kans dat Denemarken dan ratificeert is te verwaarlozen. Holger K. Nielsen - 17 van de 179 zetels, klein van stuk - voelt zich sterk. “Ze zullen ons echt niet buiten de boot laten vallen.” Van het Europa volgens "Maastricht' zegt hij kortweg “tot hier en niet verder”.

Waarom bent u van mening veranderd?

Dat zijn we niet; in mei zeiden we ook al dat we niets wilden weten van een gemeenschappelijke defensie, de eenheidsmunt, het Europese burgerschap en justitiële samenwerking. Dat is precies de nieuwe Deense onderhandelingspositie geworden.

Waarom bent u tegen "Maastricht'?

We vinden dat de EG zich tot praktische zaken moet beperken: het milieu, de consumentenbescherming. De Denen zijn altijd sceptisch geweest over het idee van Europa als een supranationale structuur. Daar willen we dan ook niet aan meedoen. Een gezamenlijke defensie en economische politiek, dat zijn de basis-ingrediënten voor een superstaat. Dat Verenigde Europa gaat dan bevoegdheden van Denemarken overnemen. We zeggen nu: tot hier en niet verder. Dit is genoeg. Wat we nu binnen de EG hebben kunnen we uitdiepen, maar we willen niet meer.

Welke visie van Europa heeft u dan?

Ons uitgangspunt is een Europa van nationale staten die onderling samenwerken. Als de andere lidstaten een Unie willen vormen, dan is dat prima. Laat ze vooral verder gaan - er is niets tegen een "Europa van meer snelheden'. We maken het zo bovendien makkelijker voor Oosteuropese en Scandinavische landen om bij de EG te komen. De Oosteuropese landen zouden nu helemaal geen lid kunnen worden van die Unie, de Scandinavische landen willen dat niet. Dat is voor ons ook belangrijk: wij voelen ons een Scandinavisch land. Als Denemarken in de Unie zou opgaan dan zou nauwe samenwerking binnen de Noordse Raad veel moeilijker worden.

Maar wordt de positie van Denemarken binnen de EG dan niet ernstig verzwakt?

Het kan best dat we daardoor invloed verliezen. Maar we maken het ook andere landen makkelijker om erbij te komen. Dat is een positieve ontwikkeling. De scepsis in Frankrijk en Engeland is groeiende; er is nu een tendens om de EG democratischer te maken en de besluitvorming meer open. Denemarken heeft met z'n afwijzing niets illegaal gedaan. We zijn zeer goede leden van de EG: we willen alleen niet verder dan tot hier. Daarvoor is het nog niet te laat.

Denkt u dat de andere lidstaten deze opstelling zullen slikken?

We hebben een sterke positie. Als wij niet ratificeren dan komt er geen verdrag. De andere lidstaten willen ons niet achterlaten, daarvan ben ik overtuigd. Wij willen op onze beurt ook niet aan de kant blijven staan. De rest van Europa zal wel moeten, het Hof van Justitie incluis. Wij bieden een deal aan: u geeft ons onze uitstap-clausules, dan mag u verder gaan. Dat kon toch ook met Engeland, dat buiten het sociale beleid en de eenheidsmunt is gebleven?

Krijgen Schlüter en Ellemann-Jensen onderhandelingsruimte?

Zeker. Maar ze weten dat ze met de resultaten hier in het parlement terug moeten komen, en als het niet deugt, dan zeggen we nee. Het is natuurlijk absurd dat deze regering nu Europa intrekt met ons voorstel. Ik heb er ook geen vertrouwen in. Het past in de logische gang van zaken dat het kabinet valt. Ik heb daarvoor ook gepleit. Alleen de steun van een van de kleine centrumpartijen ontbreekt daarvoor nog. Geloof me, het zal echt niet deze regering zijn die de onderhandelingen met de andere lidstaten tot een einde zal brengen.

    • Folkert Jensma