Britse oppositie offert "Maastricht'

LONDEN, 29 OKT. De Britse Labour-partij gaat volgende week woensdag proberen John Major ten val te brengen, ook al betekent dat, dat ze tegen "Maastricht' moet stemmen.

De tactiek van Labour-leider John Smith betekent dat er maar zo'n dertig rebellerende Conservatieven bereid moeten worden gevonden om tegen hun eigen leider te stemmen om een feitelijk einde te maken aan het premierschap van John Major. Major zelf suggereerde eerder dat hij verkiezingen zou uitschrijven, mocht het zover komen, maar geschrokken kabinetscollega's hebben hem de dwaasheid van dat standpunt onder ogen gebracht. De Tories zijn zo impopulair op dit moment, dat verkiezingen vrijwel zeker een overdracht van de macht aan Labour zouden betekenen.

De moeilijkheden die Major heeft met een cruciaal gedeelte van zijn parlementaire achterban gaan voornamelijk over de Britse positie in Europa. De Conservatieve meerderheid in het Lagerhuis bedraagt 21 zetels en de harde kern van anti-Europeanen heeft ten minste die omvang. Maar het leger van ontevredenen wordt versterkt door Conservatieve Lagerhuisleden die Major niet langer vertrouwen als leider, of die vinden dat de premier faalt in zijn economische beleid. Op hen wordt nu ongekende druk uitgeoefend om woensdag aanstaande toch maar vóór de regering te stemmen, teneinde Labour niet de kans te geven te bewijzen dat het parlement in meerderheid van Major af wil.

De premier is een zogeheten beminnelijkheidsoffensief begonnen onder zijn back-benchers en de whips - de bewakers van de partijdiscipline in het parlement - oefenen maximale pressie uit op morrende Tory-parlementariërs, naar mag worden aangenomen met de gebruikelijke toespelingen op carrièrevooruitzichten en de beschikbaarheid van aantrekkelijke reisjes voor parlementariërs.

Elders organiseert mevrouw Thatcher, Majors voorganger, partijtjes voor Lagerhuisleden teneinde hen te overtuigen dat ze tegen het Verdrag van Maastricht moeten stemmen. Een Tory-back-bencher zei vanmorgen tegen de BBC dat het bestaan van de back-bencher op dit moment net leek op dat van vlak voor Kerstmis, wanneer het receptiecircuit in Engeland traditioneel op zijn hoogtepunt is.

Premier Major dacht de anti-Europeanen in zijn achterban in de hoek gedreven te hebben, nu de Deense regering is gekomen met een blauwdruk ter oplossing van haar eigen problemen met de ratificatie.

Pag 5: Deense stap is niet genoeg voor Londen

Major zei gisteren dat de Deense stap een verdere rechtvaardiging is voor ratificatie van het Verdrag van Maastricht in Groot-Brittannië zelf. Maar die redenering is vanmorgen ondergraven, omdat het ministerie van buitenlandse zaken per ongeluk een notitie in handen van journalisten liet vallen waarin een adviseur van de regering voorspelt dat het Deense voorstel “waarschijnlijk onaanvaardbaar is voor de andere EG-staten”. De notitie voorspelt dat moeizame onderhandelingen hierover met de EG-partners het interne debat in Groot-Brittannië over ratificatie van het Verdrag van Maastricht “lelijk in de wielen kunnen rijden”. Het resultaat van dit lek is dat Labour nu “verraad” roept en dat regeringswoordvoerders niet anders kunnen zeggen dan dat de notitie alleen maar “een eerste gedachtenstroom” bevat en niet definitief is.

Wat de opwinding van het debat van volgende week enigszins ingewikkeld maakt, is dat niemand nog precies weet waarover het parlement volgende week gevraagd zal worden te stemmen. Het kabinet zou zich vanmorgen buigen over die kwestie, in de wetenschap dat het een tekst moet formuleren die zo veel mogelijk weifelaars in eigen kring binnenboord houdt. John Major was tot nu toe van plan een zogenaamde voorbereidende motie ter plaveiing van het debat over het Verdrag van Maastricht te formuleren, om zo de oppositie in eigen partij van het allereerste begin in de hoek te drijven.

De pro-Europese Liberale Democraten (twintig zetels) hebben gezegd dat ze vóór een dergelijke motie zullen stemmen. Maar Labour-leider Smith betoogt nu dat elke regeringsmotie van aanstaande woensdag, met welke tekst ook, in feite een kwestie van vertrouwen in deze regering is geworden en dat Labour zich daarom verplicht voelt niet tegen "Maastricht', maar wel tegen de regering te stemmen.

De regering kan proberen dit dilemma te ontlopen door aan het eind van het debat over verdergaande ratificatie een technische motie in te dienen waarin het woord "Maastricht' niet voorkomt. Maar in dat geval zullen ook de Liberale Democraten tegenstemmen. De formulering van de tekst zal dus vanmorgen het kabinetsberaad hebben gedomineerd en het debat over ver gaande bezuinigingen op de overheidsuitgaven noodgedwongen hebben overschaduwd.