Schakers Gelfand en Adams komen een remise overeen; Finalisten nemen geen risico's

TILBURG, 27 OKT. "See you tomorrow, Michael'. De ontspannen en lakonieke manier waarop Boris Gelfand een einde maakte aan de analyse van de eerste finalepartij van het Interpolistoernooi, wekte niet de indruk dat de Wit-Rus en zijn tegenstander Michael Adams verwikkeld waren in een mini-tweekamp waarbij voor schakers hoogst ongebruikelijke bedragen op het spel staan.

Het idee van de organisatie leek zo eenvoudig en de gevolgen zo onvermijdelijk: nodig een honderdtal topschakers uit, laat ze een afvalrace spelen en beloon de ridder die na eindeloze afgronden en moerassen de draak verslaat met een hoofdprijs van 100.000 gulden, de draak met de helft. Wie zou niet willen komen kijken naar de finalist die zwoegend en zuchtend onder de last van het grote geld met één domme fout een halve ton verspeelt?

De eerste partij die Adams en Gelfand op het bord brachten zag er iets anders uit. Uiterst behoedzaam bouwden zij hun stellingen op en stuurden op een risicoloze remise aan in een entourage die evenmin veel spektakel deed vermoeden. De honderd toeschouwers kwamen slechts mondjesmaat in de speelzaal en zaten vooral in de kantine naar de explicateurs te luisteren.

In de speelzaal zaten twee arbiters, de vrouw van de Russische scheidsrechter en de twee spelers. In spijkerbroek en sweater een bescheiden ogende Engelse jongen van twintig, die gastgrootmeester Sosonko nog het meest deed denken aan een staljongen. Tegenover hem een aardige kerel van 23 die deed denken aan een postkantoorbeamte in zomerkostuum uit een weinig opwindend dorp, die wegens de warmte zijn das maar had afgedaan.

Anders dan bij tennis, de sport waarvan de organisatoren in Tilburg het knock-out speelschema leenden, blijkt bij schaken de risicofaktor dat niet de topfavorieten om de hoofdprijs spelen behoorlijk groot. Een ongeluk zit in een klein hoekje en nadat de afgelopen weken de ene na de andere favoriet het veld had moeten ruimen, mochten de als nummer vijf en vijftien geplaatste spelers anderhalve ton gaan verdelen. Het kan nog erger, zoals afgelopen zomer bij het rapidtoernooi in Brussel bleek. Daar liet een flinke vertegenwoordiging van de wereldtop zich beet nemen en speelden de nummers 22 en 28 om de vetpot van 50.000 gulden.

Die nummer 22 én de winnaar van het toernooi was toevallig ook Adams en dat was een van de redenen waarom de onverstoorbare Engelsman goede kansen werden toegedicht in zijn ontmoetingen met Gelfand. Toch ligt het meer voor de hand om voor zijn kansen te vrezen. De wijze waarop hij de finale bereikte was heel overtuigend, maar ook niet zonder fortuin. Net voordat ze tegen Adams zouden uitkomen werden achtereenvolgens Karpov, Timman en Short uitgeschakeld. Na deze meevallers kwam hij uiteindelijk toch bij een tegenstander uit die hem niet bepaald ligt. Zijn onderlinge score tegen Gelfand is duidelijk negatief. Daarnaast zal de immense theoriekennis van de laatste een behoorlijk obstakel vormen.

Wit: Adams, zwart: Gelfand.

1. e2-e4 c7-c5 2. Pb1-c3 d7-d6 3. Pg1-f3 a7-a6 4. d2-d4 c5xd4 5. Pf3xd4 Pg8-f6 6. Lc1-e3. Deze aanpak werd populair door de successen van enkele Engelse spelers, met name Short. Zwart kan nu kiezen tussen 6...e6 of de principiële Najdorf-zet die Gelfand speelt. 6...e7-e5 7. Pd4-f3. Het paard kan uiteraard zonder bezwaren naar b3, maar die zet speelde Adams vier jaar geleden tegen Gelfand in een partij die hij smadelijk verloor. 7...Dd8-c7 8. a2-a4 Lf8-e7 9. a4-a5 0-0 10. Lf1-e2 Dc7-c6 11. Pf3-d2. Een nieuwe zet. Bekend zijn 11.Dd3 en 11.Ta4, de zet die meestal gespeeld wordt.

11...Lc8-e6 12. 0-0 Pb8-d7 13. Le2-f3 Tf8-d8 14. Dd1-e2 Ta8-c8 15. Tf1-d1 h7-h6?! Zwart ziet nog steeds af van 15...d5 wegens 16. exd5 Pxd5 17. Pde4! en wit heeft een duidelijk overwicht. Een ander idee was 15...Kh8 om d5 voor te bereiden en daarbij verlost te zijn van trucjes met Pf6 schaak. Gelfand had weinig fiducie in 16. Pf1 Pc5 17. Lg5 Pg8 18. Lxe7 Pxe7 19. Pe3. 16. Pd2-f1 Le7-f8 17. Td1-d2 Td8-e8.

18. h2-h4?! "This stupid move', zoals Adams zijn onvrede na afloop verwoordde. De normale zet was 18. Dd1 met als mogelijk vervolg: 18...Lc4 19. Pg3 b5 20. axb6 e.p. Pxb6 21.b3 Le6 22. Pa4 Pxa4 23. Txa4 Db7 24.c4 of 18...Pc5 19. Pd5 Lxd5 20. exd5 Db5 21. Pfe4, in beide gevallen zonder al te veel problemen voor zwart. 18... Pd7-c5 19. Pf1-g3 b7-b5! De juiste tegenactie tegen de stijgende witte pressie. 20. a5xb6 e.p. Dc6xb6 21. Pc3-a4 Db6-b7 22. Pa4xc5 d6xc5 23. c2-c3 Tc8-c6! Dekt de pion en bereidt Tb6 voor waarna de zwarte druk tegen b2 de witte druk tegen a6 compenseert. 24. Pg3-h5 Pf6xh5 25. Lf3xh5. Remise.

    • Dirk Jan ten Geuzendam