Onthullingen over antisemitisme in nieuwe biografie: Georges Simenon was een "door en door rechtse man'

PARIJS, 27 OKT. Georges Simenon (1903-89) heeft op achttienjarige leeftijd als verslaggever van de "Gazette de Liège' een serie van zeventien artikelen over het 'joodse gevaar' geschreven. De stukken zijn voor een groot deel gebaseerd op de beruchte Protocollen van de wijzen van Zion, een propagandageschrift van de Russische (tsaristische) geheime dienst.

Deze onthulling doet de Franse "literaire' journalist Pierre Assouline in zijn net verschenen biografie over de geestelijke vader van commissaris Maigret. In zijn ruim zevenhonderd pagina's tellende boek, in Frankrijk algemeen beschouwd als de beste biografie van Simenon die tot nog toe is verschenen, noemt Assouline de in Luik geboren schrijver een "door en door rechtse man' en een opportunist die (Assouline in een interview) 'op zijn vijftigste jaar geen onderscheid meer kon maken tussen zijn leven en zijn legende.'

Simenon nam later, 78 jaar oud, afstand van zijn antisemitisme op een manier die aantoonde dat dit nog levend was: ,Ik heb veel joden in mijn leven gekend en ik heb nooit gemerkt dat zij een bijzondere geur hadden'.

Assouline is de eerste biograaf die, drie maanden voor de dood van Simenon, toestemming kreeg het persoonlijke archief van de schrijver in te zien. Dat leverde veel nieuwe gegevens op want Simenon schreef behalve driehonderd boeken - waaronder circa 25 autobiografische werken - ook enkele duizenden brieven waarin hij zich volgens Assouline "eerlijker en authentieker' toont dan in zijn overige werken. Assouline die in totaal twaalf boeken, zoals gewaardeerde biografieën over de beroemde Franse uitgever Gaston Gallimard op zijn naam heeft staan, maakt er veel werk van Simenon als "enige bron van zijn ego-historie' te ontmaskeren. Hij verwijt Simenon talloze omissies en halve waarheden en toont dat ook met argumenten aan.

Tijdens de gedeeltelijke en later gehele Duitse bezetting van Frankrijk trok Simenon zich terug op het Franse platteland. Hij zette zich in voor hulp aan Belgen die waren gevlucht en probeerde als een ware opportunist goede maatjes met het plaatselijke verzet te blijven. Maar tegelijkertijd verdiende hij veel geld aan de verkoop van zijn auteursrechten aan de Duitse filmonderneming Continental die zijn boeken verfilmde.

Na de bevrijding emigreerde hij naar de Verenigde Staten. Hij bewoonde een driekamerflat op Manhattan. Kort daarvoor hielp hij zijn enige broer Christian, die zich bij het Franse Vreemdelingenlegioen aanmeldde om te ontsnappen aan de doodstraf die hem in België bij verstek was opgelegd. Christian Simenon was betrokken bij verscheidene moordpartijen van de 'rexisten' (Waalse fascisten) van Léon Degrelle. De laatste, die eveneens ter dood werd veroordeeld, leeft nog altijd in ballingschap in Spanje waar hij de laatste jaren herhaaldelijk de gastheer was van Jean-Marie Le Pen, de leider van het uiterst-rechtse Front National.

Assouline toont in zijn studie aan dat Simenon veel meer is dan de schrijver van de Maigret-detectives. Dat is niet zo verrassend voor wie Simenons soms pijnlijk openhartige "Mémoires intimes' kent, een boek dat Assouline overigens als "van beperkt belang' beschouwt. De biograaf beperkte zich, zoals hij in een interview in Le Figaro toegaf, bij de beschrijving van Simenons persoonlijke extravaganties, zoals het bordeelbezoek (Simenon beweerde in zijn leven tienduizend "wijfjes' (femelles) te hebben gehad) en de tragedie die ten grondslag ligt aan de zelfmoord van zijn dochter Marie-Jo. Assouline: “Sommige feiten spreken voor zichzelf. Het is onnodig de aanklager te spelen.”

De biografie van Assouline waarvoor de Franse uitgever Julliard twee miljoen francs (ruim 600.000 gulden) betaalde, is aan uitgevers in twaalf landen verkocht. De uitgevers Alfred Knopf (New York) en Chatto and Windus (Londen) kochten de publicatierechten in het Engels voor 150.000 dollar. In Nederland zal het boek eind november of begin december verschijnen bij Uitgeverij de Prom, in een vertaling van Theo Buckinx. Deze grote belangstelling voor Assouline's biografie is niet verrassend - boeken van Simenon zijn in 57 talen vertaald. In de gehele wereld zijn naar schatting 550 miljoen exemplaren verkocht, boeken van een man die voor het schrijven van een 'Maigret' vaak niet langer dan een week nodig had.

Vorige maand verscheen in Frankrijk het 25ste en laatste deel in de serie 'Tout Simenon' (1000 bladzijden per deel, prijs 115 francs per stuk) in de collectie Omnibus van Les Presses de la Cité. In deze serie zijn alle romans van Simenon gebundeld, die hij onder zijn eigen naam publiceerde. De autobiografische werken volgen later in drie delen, in dezelfde serie. Julliard publiceerde enkele maanden geleden vier bundels met (jeugd)werken van Simenon die hij niet onder eigen naam, maar als Christian Brulls of Georges Sim tekende.

Half december verschijnt bij De Arbeiderspers een vertaling van Tinke Davids uit het Engels van de biografie "De man die Maigret niet was' van Patrick Marnham. De Avro brengt dit voorjaar een nieuwe Maigret-serie en bij Uitgeverij Bruna zullen de Maigret-boeken opnieuw worden uitgegeven.