Nachtmerries 28-jarige tweeling in The Pitchfork Disney

Twee monsters op bezoekVoorstelling: The Pitchfork Disney van Philip Ridley door Ten Oosten van Eden Produkties. Vertaling en regie: Carl Ridders; decor: Philippe Marmenout; spel: Elsemieke Scholte, Peter van Asbroeck, Jan Bijvoet, Norbert Kaart. Gezien: 24/10 Toneelschuur Haarlem. Tournee t/m 28/11.

The Pitchfork Disney, het toneeldebuut van de Engelse auteur Philip Ridley (1961), behandelt een fantasie die iedereen als kind waarschijnlijk weleens heeft gehad. Je stelt je voor dat je alleen bent op de wereld, zonder ouders, vrienden en andere mensen. Opeens is er absolute vrijheid: alle leuke dingen die altijd door volwassenen worden verboden liggen dan in principe binnen handbereik. Deze gedroomde werkelijkheid is tegelijkertijd een angstvisioen: er is geen mens die naar je omkijkt, niemand die zich om je bekommert als je opeens in een moeilijke situatie belandt - want dat gebeurt nu eenmaal onherroepelijk, vroeg of laat.

In zijn stuk, dat nu door Carl Ridders is vertaald en geregisseerd, probeert Ridley zowel het verlangen naar het verbodene als de angst ervoor te beschrijven. Hij doet dat bij monde van Haley en Presley, een kinderlijke tweeling van 28 jaar die zich hebben opgesloten in huis nadat hun ouders tien jaar geleden op mysterieuze wijze zijn verdwenen. Ze beelden zich in de enige overlevenden te zijn van een nucleaire wereldbrand. Om de moed erin te houden proppen ze zich vol met chocola en vertellen ze elkaar verhalen. Dit laatste heeft een minder geruststellende uitwerking op hen dan het eten van chocola: ze beschrijven elkaar hun nachtmerries.

In die nachtmerries komen weerzinwekkende honden, monsterachtige wezens en demonen voor. Op een avond blijken twee van dergelijke wezens realiteit te zijn geworden. Ze gaan bij de tweeling op bezoek. De een stelt zich voor als Cosmo Disney: “een volmaakt mooie jongen” in een rood glittervest en met lange blonde manen, die als de dood is voor ziektekiemen en bacillen maar levende kakkerlakken en andere insekten een lekkernij vindt, de ander is een soort gedrocht dat vriendelijker is dan het oogt en Pitchfork heet.

Tijdens de confrontatie met deze figuren staat Presley (Peter van Asbroeck) er het grootste deel van de tijd alleen voor. Zijn zuster (Elsemieke Scholte) ligt de helft van de voorstelling in een stoel te slapen. Als ze wakker is laat Elsemieke Scholte zien dat ze kan acteren, maar haar mogelijkheden in deze voorstelling zijn beperkt. Peter van Asbroeck, die veel meer tekst heeft dan zij, grijpt zijn kans en maakt een mooie creatie van zijn rol. Ondanks enkele lange scènes die af en toe dreigen in te zakken, weet hij de aandacht vast te houden met zijn vreemde, naïeve gedrag waaruit nieuwsgierigheid spreekt maar ook angst voor de vreemdelingen.

The Pitchfork Disney is een bizar, bijna surrealistisch stuk met een aantal griezelelementen dat door een regisseur zonder veel moeite opgeblazen kan worden tot een kitscherig soort horror. Carl Ridders, die het stuk plaatst in een kil jaren zeventig-decor waarin de kleuren hard groen en oranje domineren, heeft het griezelaspect in zijn voorstelling niet uitgebuit. Zo is Pitchfork, afgezien van zijn zwarte masker en zijn klompvoet, een weinig afschrikwekkende verschijning. Net als de andere personages heeft hij veel weg van een stripfiguur met komische eigenaardigheden en dat is eigenlijk wel zo aardig. Stuk en voorstelling zijn niet volmaakt maar intrigeren wel - net als de sterrenhemel en de donkere wereld die Presley ziet als hij op een stoel voor het raam gaat staan.

    • Noor Hellmann