CDA: lagere uitkering nieuwe WAO'ers; CDA wil korten als kabinet aan eis van PvdA tegemoet komt

DEN HAAG, 27 OKT. Als de uitkeringen van bestaande WAO'ers niet mogen worden gekort, moeten uitkeringen van nieuwe WAO'ers drastischer worden beperkt. Dat vindt de CDA-fractie in de Tweede Kamer. Terwijl het kabinet in zijn huidige voorstel nieuwe WAO'ers nog één tot vier jaar een uitkering wil geven die gelijk is aan 70 procent van het loon dat zij verdienden, gaat in CDA-kringen het plan rond om nieuwe arbeidsongeschikten direct te laten terugvallen naar een lagere uitkering, waarvan de hoogte afhankelijk is van hun leeftijd. Het CDA wil een dergelijke concessie van het kabinet, als dit de PvdA tegemoet zou komen door de bestaande WAO'ers te ontzien.

Het is een voorstel dat de CDA-fractie achter de hand houdt in het politieke gevecht rondom het WAO-voorstel van het kabinet. In eerste instantie, zo luidt de beoogde strategie, zal het CDA vasthouden aan het kabinetsplan inclusief de bevriezing van bestaande uitkeringen. Juist dat deel stuit op verzet van de PvdA-fractie. Het kabinet laat de laatste tijd doorschemeren dat er over de bevriezing te praten valt, onder handhaving van het uitgangspunt dat het aantal arbeidsongeschikten afdoende moet worden teruggedrongen.

Het CDA, de enige partij in de Kamer die wil vasthouden aan de bevriezing, gaat zeker niet onvoorwaardelijk akkoord met een concessie van het kabinet in de richting van de PvdA-fractie. De CDA-fractie beschouwt het huidige wetsvoorstel al als een compromis. Een tegemoetkoming van de ene coalitiepartner kan er dus niet komen zonder een gebaar naar de andere regeringspartij. Het CDA was altijd al voorstander van een stevigere aanpak van de WAO dan het kabinet, onder druk van een crisis in de PvdA, vorig jaar uiteindelijk heeft voorgesteld.

Het CDA-plan maakt het vinden van een compromis tussen de coalitiepartners niet eenvoudiger. Een grotere korting op de uitkeringen voor nieuwe WAO'ers valt bij de PvdA in slechte aarde, zeker zolang voor deze fractie niet vaststaat dat werknemers voldoende mogelijkheden krijgen zich particulier bij te verzekeren.

Het grootste verschil tussen het toekomstige CDA-voorstel en het kabinetsplan is het overslaan van de fase waarin een arbeidsongeschikte nog wel, net als nu, 70 procent van het laatstverdiende loon ontvangt. In het wetsvoorstel krijgt een nieuwe WAO'er die 32 jaar of jonger is nog één jaar een uitkering van 70 procent. Die periode loopt op, naarmate de werknemer op hogere leeftijd arbeidsongeschikt wordt, en bedraagt voor de leeftijdscategorie 53 tot en met 57 vier jaar. Vervolgens krijgt de WAO'er een uitkering, waarvan de hoogte afhankelijk is van de leeftijd. Voor elk jaar dat hij ouder is dan 18 krijgt hij er 2,5 procent van het verschil bij tussen het minimumloon en zijn laatst verdiende loon bij de minimumuitkering en dat laatste is 70 procent van het minimumloon: de AAW. Over dat totaal (minimumloon + 2,5 procent per jaar) krijgt hij 70 procent. Voor een werknemer van 40 jaar die in de WAO belandt betekent dat bijvoorbeeld dat hij eerst nog 2½ jaar een wettelijke uitkering krijgt van 70 procent van het laatst verdiende loon en daarna terugvalt naar ongeveer 51 procent. In het CDA-plan gaat hij meteen terug naar dat laatste niveau.

Het CDA-plan gaat overigens niet zover als het oorspronkelijke kabinetsvoorstel van vorig jaar juli, toen het leiderschap van Kok in de PvdA zwaar op de proef werd gesteld. Het kabinet wilde aanvankelijk nieuwe WAO'ers na een overgangsperiode van één jaar niet meer geven dan 70 procent van het minimumloon, het AAW-niveau dus. De opschudding die dat veroorzaakte leidde tot het opbouwsysteem waarvoor het kabinet vervolgens koos en waarvan het CDA nu een strengere variant voorstaat.

De VVD ziet wel iets in de suggestie van het CDA, zo liet het Kamerlid Linschoten vanochtend weten. Het voorstel dat de VVD zelf in petto heeft is anders. Deze partij wil dat nieuwe WAO'ers na een overgangsperiode van een half tot vijf jaar (afhankelijk van hun leeftijd) een minimumuitkering (AAW), krijgen; dit alles onder het motto dat zij zich particulier kunnen bijverzekeren.

Maar de VVD ziet een werkbaar compromis met het CDA in het verschiet over de nieuwe arbeidsongeschikten; zogoed als PvdA met behulp van VVD, D66 en Groen Links de bevriezing vam de uitkering voor bestaande WAO'ers ongedaan zou kunnen maken. Deze constructie van wisselende meerderheden stuit op één bezwaar: dan is er geen regeringscoalitie meer en dus geen kabinet.

    • John Kroon