Smirin vecht urenlang tevergeefs voor finaleplaats

TILBURG, 26 OKT. Opgeven op sportieve wijze blijft een kunst die niet iedere schaker beheerst. De verliezers van de halve finales van het Interpolistoernooi lieten zien wat zoal tot de mogelijkheden behoort. Ilya Smirin reikte Michael Adams zaterdag manmoedig de hand als teken van overgave. Urenlang had hij verbeten gevochten voor een plaats in de finale. Nu de spanning wegviel toonde hij zich tevreden met de 20.000 gulden die hij had verdiend. De rest van het leed masseerde hij weg met een opgewekte analyse van de partij.

Gata Kamsky kon die beheersing niet opbrengen. Voor de vierde keer moest hij proberen zich te plaatsen via de barrage. Tegen Winants, Joesoepov en Ivantsjoek toonde hij zijn grote kracht. Een uit optimisme geboren blunder in het tweede partijtje van de tweede barrage kostte hem tegen Gelfand de kop. Kamsky zette de klok stil en zonder verder notie te nemen van zijn omgeving wandelde hij de speelzaal uit. Voor een deel kon Kamsky's gebrek aan manieren toegeschreven worden aan de verlammende angst die hij nog steeds heeft voor de toorn van zijn vader. Toen hij tien minuten later Gelfand alleen op de gang tegen het lijf liep produceerde hij een natuurlijk ogende glimlach die werd vergezeld door een beleefde gelukswens.

Het viel te betreuren dat Kamsky met zijn weinig galante optreden ook als schaker bij het publiek niet het krediet verkreeg dat hij verdiende. De overwinning van de Witrus Gelfand werd met een enthousiaste instemming begroet die voorbijging aan het loodzware programma dat de jonge Amerikaan met goed gevolg had afgewerkt. Gelfand was de derde geplaatste speler tegen wie Kamsky aan moest treden. Kamsky besteedt veel aandacht aan zijn fysieke voorbereiding en is één van de fitste topschakers, maar ook bij hem konden de sporen van vermoeidheid niet uitblijven.

Nadat de tweede "normale' partij zaterdag in een saaie remise was geëindigd, kwam er ook in de beslissingspartijen weinig vuurwerk op het bord. Behoedzaam leunden de spelers tegen elkaar aan, op zoek naar kleine winstkansjes. Even leek de derde partij de beslissing te brengen toen Gelfand vanuit goede stand in een ongunstig toreneindspel terechtkwam. Kamsky stond twee pionnen voor, maar kon niet winnen. Terecht zag hij ervan af om Gelfand, die nog slechts dertien seconden op de klok had, tegen Kamsky dertig, door zijn vlag te jagen. Zijn vader stelde hij meteen na de partij gerust met de woorden dat Gelfand nog zeker anderhalve minuut had gehad. In het volgende partijtje had Kamsky wit en werd voor Gelfands uitschakeling gevreesd. Dat gevoel moet ook Kamsky hebben gehad toen hij op winst ging spelen met een zet die bleek te verliezen.

Michael Adams slaagde er opnieuw in zijn mini-match zonder verlenging te winnen. Predrag Nikolic, die als toeschouwer aanwezig was, observeerde dat Adams en Smirin in feite gelijksoortige spelers zijn. Hun doel is het niet om de waarheid in een bepaalde variant aan te tonen, maar hooguit om een stelling te krijgen die hen ligt. Daar zat zeker een kern van waarheid in, maar meer nog deed de overwinning van Adams denken aan een uitspraak van hemzelf. “Als ik met wit goed speel lopen mijn partijen mooi soepeltjes.” Smirin kreeg zeker kansen op tegenspel, maar belangrijker was het dat nergens het idee verdween dat het Adams was die de dienst uitmaakte.

Wit: Adams, zwart: Smirin

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. f2-f4 e7-e6 7. Dd1-f3 Dd8-b6 8. a2-a3 Pb8-d7. Ongebruikelijk. In dit soort stellingen gaat het paard meestal naar c6. 8...Dxd4 kon natuurlijk niet wegens 9.Le3. 9. Pd4-b3. Een andere opzet was 9.Le2 Le7?! 10.Le3 Dxb2 11.Kd2! en wit staat prima. Maar na 9...Pc5! is 10.Le3 Dxb2 alleen goed voor zwart. 9...Db6-c7 10. g2-g4 h7-h6! Wit staat comfortabel na 10...d5 11. exd5 Pxd5 12. Pxd5 exd5 13. Ld3. 11. h2-h4 h6-h5 12. g4-g5 Pf6-g4 13. Lc1-d2! Als wit met 13.Lh3 op g4 een pion wil winnen, krijgt zwart met 13...Pb6 en Pc4 actief tegenspel. 13...b7-b5 14.0-0-0 Lc8-b7 15. Kc1-b1 Ta8-c8 16.Lf1-e2. Hier is 13. Lh3 nog zwakker wegens 16...a5 en de dreiging tegen c2 is vervelend. 16...g7-g6! 17. Th1-e1 Lf8-g7 18. Df3-g3 Pd7-b6?! Een zwakke zet. Aangewezen was 18...Pc5!. Dan is 19.Lxg4 hxg4 20.f5 Pxe4 21.Txe4 Lxe4 22.f6 Lf8 niks voor wit. Na 19.Pxc5 dxc5 20.Lxg4 hxg4 21. e5 Lf3 22.Pe4 is het onduidelijk. 19. Le2xg4 h5xg4 20.f4-f5 Lg7-e5 21. Dg3xg4.

21... Dc7-e7? Hierna wordt het moeilijk. Smirin was eigenlijk 21...Pc4 van plan. Adams had de volgende variant bekeken: 22. fxg6 Pxb2 23. gxf7+ Kf8 24. Kxb2 Lxc3+ 25. Kb1 Lb2!? 26. Kxb2 Dxc2+ 27. Ka1 Dxb3 28. Te3 en wit consolideert zijn voordeel. 22. Pb3-a5 Lb7-a8 23. f5xg6 f7xg6 24. Ld2-f4 Tc8xc3. De enige kans op tegenspel. 25. b2xc3 Pb6-a4 26. Lf4xe5 d6xe5 27. Td1-d3 0-0. Opnieuw de enige zet. Na 27...Dxa3 28. Dxe6+ loopt het snel mis. 28. Te1-d1! Nu komt op 28...Tf4 29.Td8+ Kf7 30. Dh3 en op 28...Tc8, 29. Df3. 28...Pa4-c5 29. Td3-d6? Beter leek 29.Tf3. 29...La8xe4? Vergooit zijn laatste kans. Na 29...Pxe4 30. Dxe6+ Dxe6 31. Txe6 Pxc3+ 32. Kc1 Pxd1 33. Txg6+ Kh7 34. Th6+ Kg7 35. Kxd1 heeft zwart nog redelijke remisekansen. 30. Pa5-c6! Akelig sterk. In tegenstelling tot 30. Pb3 Lf5! of 30. Dg3 lf3. 30...De7-g7 Ook 30...Dc7 31.Pxe5 Da5 32. Txe6 Dxc3 33. Txg6+ moet winnen voor wit. 31. Dg4-g1 Pc5-a4 32. Td6-d7 Pa4xc3+ 33. Kb1-a1 Tf8-f7 34. Td7xf7 Dg7xf7 35. Td1-d8+ Kg8-g7 36. Pc6xe5 Pc3-e2. Als de dame de zevende rij verlaat komt 37.Da7+. 37. Dg1-e3 Df7-f1+ 38. Ka1-b2 Zwart geeft het op.

    • Dirk Jan ten Geuzendam