Democratisch deficit

In zijn uiteenzetting over machteloos pragmatisme en de macht der vrijheid (NRC Handelsblad, 22 oktober) vergeet A.C. Zijderveld een verbinding te leggen.

De meest cruciale, die welke het democratisch deficit veroorzaakt heeft. Zijderveld zegt dat niet alleen burgers, maar vooral de politici gevangen zitten in hun ijzeren kooi. Welnu: de politici in Nederland zitten niet gevangen in die kooi, ze zijn die kooi, en haar bewakers. De Nederlandse politiek zowel als de bureaucratie zijn identiek.

Ambtenaren zijn politici, niet tezamen maar als eenheid, ondeelbaar, maken zij de macht uit. Het zijn de burgers die in hun kooi zitten, die eens in de vier jaar een dag wordt opengezet, zodat de ingezetenen ook nog even als stemvee mogen fungeren.

Het is deze machtsusurpatie die bijvoorbeeld de Britten zo doet huiveren voor Brussel. In de Britse politiek komen nog veel juristen voor, en die zijn daar, uit historisch besef, van nature en vanuit hun training als de dood voor de samensmelting van wetgevende macht/uitvoerende macht/rechterlijke macht en jury. Brussel, en wat bureaucratisch Whitehall daarvan maakt, is voor hen een Zuideuropese gruwel. Bij ons zijn we niet zo fijnbesnaard.

Het zou het democratisch deficit verkleinen als de functies ambtenaar en politicus onverenigbaar worden verklaard.

    • Mr. D. van Vliet