Velps bejaardentehuis verzet zich tegen plannen gemeente; "Avondzon' wil niet ten ondergaan

Maandag beslist de commissie Welzijn en volksgezondheid van de Gelderse Provinciale Staten over het ontwerpplan "Zorg voor ouderen 1993-1996'. Uitvoering kan het einde betekenen van het vrijzinnig-christelijk verzorgingshuis Avondzon in Velp.

VELP, 24 OKT. Wie het bejaardentehuis Avondzon binnengaat, voelt zich onmiddellijk op zijn gemak. De sfeer in het ruim vijftig jaar oude tehuis, in het hartje van Velp, is huiselijk, een schitterende binnentuin zorgt voor serene rust. Men is er trots op de “ondogmatische geest”, gebaseerd op vrijzinnig-christelijke grondslag. De plaatselijke voorzitter van de ouderenbond Cosbo noemde Avondzon eens “het beste dat er in Velp is.”

De 185 bewoners, die een gemiddelde leeftijd hebben van 87 jaar, voelen zich dezer dagen echter allerminst op hun gemak. Gelderland stoot 1.124 plaatsen in de gezamenlijke verzorgingshuizen af. De provincie gaat ervan uit dat niet tehuizen, maar de thuiszorg voor bejaarden de toekomst heeft - en daar moet het geld dus heen. Voor de regio waar Avondzon in ligt, betekent dit dat tehuizen het aantal plaatsen moet terugbrengen, enkele kleinere tehuizen dicht moeten en Avondzon als enig groot tehuis dreigt te verdwijnen.

Mevrouw A.C. Lyklema-van der Velde (81), voorzitster van de bewonerscommissie, herinnert zich nog hoe de jobstijding op 28 juni binnenkwam. “Het was een heel erge schok. Mensen konden niet meer slapen, er waren er die huilend rondliepen met de vraag: waar moeten we nu in hemelsnaam heen? Nu hangt er een stemming van afwachting. We hebben de Eerste Wereldoorlog, de crisis van de jaren dertig en de Tweede Wereldoorlog meegemaakt, dus ons leven is altijd anders gelopen dan we dachten. Laten we ons maar zorgen maken op het moment dat het zover is.”

Dat moment is zeer dichtbij. Maandag beslist de commissie Welzijn en volksgezondheid van de Provinciale Staten hoe het bewuste plan “Zorg voor ouderen 1993-1996” zal worden uitgevoerd. Op 16 december zullen Provinciale Staten zich er plenair over uitspreken, maar directeur E.R. Akkerman van Avondzon vreest dat het plan dan als een hamerstuk zal worden afgehandeld.

Gedeputeerde Staten van Gelderland willen het aantal plaatsen in verzorgingshuizen verminderen van van 15.073 tot 13.949. Verder wil het college tot een herspreiding van de huizen komen binnen de 51 plangebieden, waarin Gelderland is ingedeeld. Daarbij wordt als criterium gebruikt het aantal 75-plussers dat in een bepaald gebied woont. Akkerman: “Er wordt niet gevraagd of bepaalde plangebieden meer in trek zijn dan andere. Dit is niet voor niks een concentratiegebied van verzorgingshuizen. Hier is de omgeving mooi en dichtbij een grote stad als Arnhem is logischerwijze de vraag naar verzorgingsplaatsen groter.”

Veel ernstiger, aldus Akkerman, is dat straks de vrijheid van bejaarden verdwijnt om te kiezen waar ze het liefst willen wonen. Naar de letter van het provinciale plan mag elk gebied in de toekomst nog maar beschikken over tehuizen met ten minste 75 bewoners, te betrekken uit het "plangebied'. “Voor ons huis, waarin mensen zitten uit heel Nederland, halen we dat met onze vrijzinnig-christelijke grondslag natuurlijk van z'n levensdagen niet.”

De voor het ontwerpplan verantwoordelijke gedeputeerde mevrouw M. Nagel (CDA) meent dat de problemen zich vanzelf zullen oplossen. In vier jaar, redeneert zij, zullen zij praktisch allemaal zijn overleden of naar een ander verpleegtehuis gegaan. Volgens Akkerman is dat “een ridicule gedachtengang”. Cijfers wijzen uit dat de huidige bejaarden gemiddeld nog zeker 6,5 jaar te leven hebben. “Dat betekent dat, als het hier over vier jaar dichtgaat, er ten minste honderd mensen op straat komen te staan voor wie er in Velp geen andere plaats zal zijn.”

Bewoners, ondernemingsraad en de Velper burgerij hebben zich inmiddels met brieven en petities teweer gesteld tegen de sluitingsplannen. In korte tijd werden in de gemeente 2.000 handtekeningen verzameld. De gemeente Rheden, waartoe Velp behoort, liet het er, toen ze van de provincie het verzoek kreeg om zelf met een plan voor herspreiding en inkrimping te komen, dusdanig bij liggen dat de provinciale ambtenaren tenslotte maar het initiatief namen.

De Rhedense wethouder mevrouw I. Holierook liet zich in een provinciale krant naar de smaak van de bewoners van Avondzon laatdunkend uit toen ze opmerkte dat Avondzon zich had kunnen voegen bij een samenwerkingsverband van drie andere tehuizen in de gemeente, maar dat het tehuis zich “vanaf het begin mordicus tegen de samenwerking heeft verzet wegens zijn status.” Volgens Akkerman is dat “een pertinente onwaarheid”. Dat Avondzon niet mee wilde praten, zegt hij, kwam doordat de gemeente als eis stelde dat het zich dan vooraf verplichtte af te zien van beroepsprocedures.

Akkerman: “Het grootste gevaar dat ons nu bedreigt is dat men ons het etiket op probeert te plakken van elitaire kakkers, omdat onze bewoners nu eenmaal een culturele avond verkiezen boven een spelletje bingo en de meesten iets hoger zijn opgeleid. Hoewel we ook best lager opgeleide bewoners hebben, die zich hier uitstekend op hun gemak voelen.”

Op de gang loopt een 91-jarige bewoonster, die elf jaar tot haar volle tevredenheid in Avondzon woont. Haar commentaar op de dreigende sluiting: “Idioot.”