Tv-held Perot rukt snel op

MIAMI, 24 OKT. “Het is tijd voor Ross Perot”. Avond aan avond is de miljardair en onafhankelijke presidentskandidaat Perot tijdens prime time op de Amerikaanse televisie te zien. In televisie-commercials worden politici aangepakt als geldverspillers. Hij heeft programma's van een half uur gekocht op de grootste televisienetten. Gisteravond deed hij aan een onderdanige interviewer verslag van zijn heldendaden. Het waren echte Soldier of Fortune verhalen.

De eerste programma's over de Amerikaanse economie trokken acht miljoen kijkers. Er was veel belangstelling voor het belang van het begrotingstekort voor de economie. Gisteravond was het meer in de stijl van "opa vertelt'. “Geld is de meest overschatte zaak in de wereld”, zei de multimiljardair. Het is het typische gedrag van een bedrijfstopman die het in aanwezigheid van zijn vleiende ondergeschikten zijn favoriete onderwerp bespreekt: zichzelf. In een niet te onderbreken woordenstroom deed Perot tegenover de interviewer verslag van het geweldige succes van zijn computerbedrijf, zijn pogingen om krijgsgevangenen in Vietnam te bevrijden en de "bevrijdingsoperatie' van twee (plaatselijk om hun corruptie beruchte) werknemers in Teheran. Uit zijn relaas sprak vooral zijn grote waardering voor militairen, zoals Vietnam-veteraan kolonel Arthur Bull Simon. In zijn bedrijf zou de filosofie van "de drie musketiers' gelden, “eén voor allen, allen voor één”. Hij zou wel 7.000 Vietnam-veteranen in dienst hebben genomen. “Zij munten uit in leiderschap”, zei hij. Maar het zijn wel leiders die zonder protest gehoorzamen. De campagne wordt dan ook niet van onderop geleid, zoals Perot beweert, maar van bovenaf. Vrijwilligers die de militaire leidersstijl van Perots "withemden' uit Dallas niet op prijs stellen, zijn al weggelopen. Als ze luidkeels protesteren, worden ze door de "withemden' zwart gemaakt tegenover de pers. De anti-politieke houding heeft nu zelfs in Amerika een militaristisch tintje. Militairen discussiëren immers niet maar nemen actie. “Laat ze toch eens ophouden met praten”, klaagt een Perot-aanhanger in Zuid-Florida.

Perot stijgt. Perots tactiek werkt, want hij is de grote winnaar van de presidentiële debatten. De tientallen miljoenen die Perot in zijn campagne heeft geïnvesteerd dragen ook vrucht. Sinds zijn wederopstanding is Perots bijval in de opiniepeilingen bijna verdriedubbeld. De grootste stijging deed zich voor na de meer dan een week lange discussiemarathon van de kandidaten, bekeken door bijna 100 miljoen kijkers. Rond de 18 procent van de gepeilde Amerikanen wil nu op hem stemmen. Clinton en Bush zijn allebei gedaald. Uit peilingen blijkt ook dat de Amerikanen Clinton minder vertrouwen dan Perot of Bush. De opzet van Bush om twijfels te wekken over de Democraat is dus geslaagd. Sommige kiezers nemen de onbetrouwbaarheid van Clinton op de koop toe en willen toch op hem stemmen. Het is onduidelijk of er meer of minder Perot-stemmers zijn dan in de opiniepeilingen. Sommige Perot-aanhangers durven niet voor hun standpunt uit te komen, anderen bedenken zich in het stemhokje en willen hun stem niet verspillen aan een gegarandeerde verliezer. Zelfs Perot bekende aan het einde van zijn tv-programma dat hij geen parel is, geen oester die de parel maakt maar de stof die de oester tot het maken van parels aanzet.

Perot voorkomt dat Clinton het grote mandaat krijgt waar hij naar verlangt. Als hij wint, zal dat met minder dan de helft van de stemmen gebeuren. Toch is de voorspelling nu dat hij met zijn relatieve minderheid wel een grote meerderheid van de deelstaten kan oogsten op 3 november. Zijn voorsprong op Bush blijft nog steeds ruim. Uit een peiling van de Wall Street Journal gisteren blijkt dat drie kwart van de Clinton-supporters nu al definitief is. En Perots stijgende populariteit kan Clinton ook helpen in grote deelstaten als Texas en Florida, waar de strijd nog onbeslist is.

Clinton straalt. Clinton straalt bij de campagne groot zelfvertrouwen uit maar hij waarschuwt zijn supporters dat de strijd nog niet voorbij is. Als gouverneur heeft hij tot zijn schade ervaren dat de stemming in de laatste week nog kan omslaan. Hij zocht deze week Westelijke deelstaten op die voorheen uitsluitend in het Republikeinse kamp vielen. In Washington staat al een heel kantoorgebouw klaar om de machtswisseling te regelen. En ondertussen zijn er steeds meer Congresleden en machtige figuren in Washington die zich achter Clinton scharen om nog te kunnen profiteren van zijn eventuele presidentschap. Zowel Clinton als Bush heeft veel lobbyisten in zijn campagne. Voor hen is het meedoen aan de campagne een gok. De Republikeinse campagneleider, Charles Black, verdient tienduizenden dollar als lobbyist voor Japanse en Amerikaanse bedrijven. Als Bush verliest, is hij minder aantrekkelijk voor zijn cliënten. Bovendien krijgt hij concurrentie van hoge Republikeinse functionarissen die nieuw werk in Washington moeten krijgen. De lobbyisten die voor Clinton werkten, kunnen dan hun winst uittellen wegens hun speciale contacten. Clinton pocht dat hij als gouverneur de invloed van lobby's in zijn deelstaat heeft beperkt. Maar zelfs Perot, die uitvaart tegen “lobbyisten in hun alligatorschoenen” is rijk geworden door een effectieve lobby voor overheidscontracten.

    • Maarten Huygen