Show Business

Hoewel het vliegen steeds onpersoonlijker wordt en je het bijvoorbeeld niet eens gek zou vinden als je op een vlucht naar Londen-Heathrow zou moeten staan, worden we toch verwender.

Al in de eerste knullige filmbeelden van de geboorte van de lijndiensten op Londen zie je een soort aartsmoeder aller stewardessen met een grote koffiekan, misschien wel gevuld met warme chocolade, het toestel naderen. Ik neem niet aan dat ze meevloog, want daarop was natuurlijk niet gerekend, en misschien vulde ze alleen de emaille mokken van de piloot en de boordwerktuigkundige (die worden nog steeds voorgetrokken, zelfs als ze domicilie hebben gekozen in Ierland). Maar ze was er, in de oorspronkelijke dubbelfunctie van grond- en luchtstewardess.

Mooi was ze niet.

Het was meer een soort moeke. De ouderwetse koffiejuffrouw van kantoor die ook schoonmaakte. Mooi kwam later. Na de oorlog. We hadden net de Andrew Sisters gezien in uniform en de Flakhelferinnen, de Grijze Muizen, de WAAF's, WASP's en de Wren's. Hitler had zich op zijn laatste vliegtocht door een vrouwelijke piloot naar Berlijn laten vliegen en zelfs Eisenhower had een verhouding met zijn jeep-chauffeuse. Was het gek dat iedereen na de oorlog stewardess wilde worden? Ze hadden ze voor het uitzoeken. En de mooiste werden natuurlijk aangenomen want de personeelschef was een man.

In alle romans had de hoofdpersoon, die uiteraard veel reisde met de PanAm, avontuurtjes met stewardessen en in de film was de vriendin van de internationale fotoreporter altijd bij TWA.

Daar moest natuurlijk de klad in komen.

Tegelijkertijd met de rangeninflatie - ik geloof dat elke piloot van elk Zuidamerikaans luchtvaartmaatschappijtje nu vier zo niet vijf banden heeft, terwijl in mijn tijd slechts de Managing Captain vier banden droeg - nam het animo voor het luchtdienaressenvak ook af. Er was zelfs een tijd dat een Amerikaan verwonderd over Nederlandse stewardessen zei: ""They work like horses - but why do they have to look like horses?''

Inmiddels is het een vak geworden, compleet met Emergency Procedures, EHBO en ""Attention cabin crew, yellow doorselectors on manual please'' want wij mogen natuurlijk niet weten wat dat betekent. Alles gaat op een ""need to know''-basis.

Vrouwelijke pursers zijn tegenwoordig heel gewoon, er zijn zelfs vrouwelijke vliegers (Nederland had de eerste reguliere gevechtspilote in de wereld), alleen de sing-song-manier van aankondigen is gebleven, alsof ze mekaar allemaal staan na te doen, of je nu in een stationshal omroept, of telefoniste bent bij de Akzo of je moet zeggen dat de piloot liever heeft dat we de riemen aandoen omdat we anders tegen het plafond waaien, het is dezelfde onnatuurlijke op-en-neer toon, terwijl de piloten juist weer allemaal Chuck Yeager nadoen, de eerste testpiloot die door de geluidsbarrière ging en die bekend stond om zijn Texaanse lijzige stem in noodsituaties: ""Well, eh, it seems that, eh, my right engine is, eh, on fire and I am going down, so one turn, two, three, well, there's not much I can do now, seven, eight, I, eh, eject, see y'all later.''

Omdat ik deze week met een Boeing van Air Nieuw Zeeland vloog, vanwege de contracten met Air Aruba met een gedeelde crew, half Antilliaans en half Nieuw-Zeelands, kon ik vaststellen dat ook in die contreien met de zangstem gesproken wordt door de dames en met de Yaeger-drawl door de heren, waartoe het Australische accent zich natuurlijk goed leent. De Nieuwzeelandse dames hadden die dag voor het eerst hun nieuwe uniformen aan. Een lang donkerblauw getailleerd jasje (Nieuw-Zeeland is geen land voor dikzakken) over een soort geplisseerde rok in kleurige motieven. Ze vonden het wel wat en ik ook: de Andrew Sisters!

Hoewel ik veel in de lucht gegeten heb, was het eten beter dan ooit. Tweemaal dacht ik dat ik alles al gehad had, bijvoorbeeld veel en lekkere gerookte zalm met sla, waarna er nog een warm hapje kwam, waarvan de gekookte tong met aardappelen en haricots verts in boter mijn favoriet was. Lekkere wijn. En op tijd.

Normaliter is het mijn gewoonte om als vooraf-drankje meteen de witte wijn te bestellen waarmee je je eten wilt beginnen, want ze rijden meestal eerst de eetkar rond en daarna pas de drankkar, zodat je je wijn pas halverwege krijgt, maar dat was hier niet. Het eten was niet bizar of fancy, maar gewoon lekker, zonder verrassingen, zoals het eigenlijk altijd zou moeten zijn te land, ter zee en in de lucht. Ik had net met twee andere luchtvaartlijnen gevlogen dus ik kon het goed vergelijken.

In business class of first class krijg je meestal een tasje met sokken (als wanten), ogenmaskertje, tandpasta, parfum, tandenborstel, schoenlepel, nagelvijl, scheerzeep, tissues, kam en mondspoeling. Het viel me op dat je het KLM-scheermes zeer lang kunt gebruiken, in tegenstelling tot de tandenborstel die maar twee dagen meegaat - een pluim op de hoed van de afdeling inkoop, want die tandenborstel is immers maar voor één dag bedoeld.

Hoe zouden ze dat gedaan hebben? Geprobeerd, thuis? "Nee, sorry, deze gaat te lang mee'?

En hoe zit het dan met het scheermes? Moet ik dat nu fout rekenen? Gaat te lang mee?

Air Aruba geeft ook schoenpoets mee, nailpolish remover (?) en spot remover. Het laatste kon ik meteen aan mijn gastvrouw doorgeven. Ze geven ook een aloë crème voor de huid, die kennelijk plaatselijk gemaakt wordt. Nog een klein vraagje aan Air Nieuw Zeeland: waarom kunnen die voetenbankjes met die pootjes, die onder je stoel zitten, niet in een ietsje hogere stand? Dat zou klappen schelen. Niet dat ik niet geslapen heb, maar toch.

O ja, ik vergeet haast nog het belangrijkste: de Antilliaanse meisjes zeggen niet na elke hap: ""Heeft het gesmaakt?''

Heerlijk. Ik bedoel: heerlijk dat ze dat niet zeggen. En ze zijn aardig.

    • van Lennep