Matte Bush ruimt resten Koude Oorlog op

MIAMI, 24 OKT. Het felle "viva Bush' van de Cubaans Amerikanen in Miami weet aan hem even een glimlach te ontlokken, maar gedurende het verdere verloop van de zitting spreekt hij vermoeid. Zijn eerder deze week zo ferme toespraken hebben plaats gemaakt voor flauwe uithalen in een op effen toon voorgelezen tekst. “Ik zal de eerste Amerikaanse president zijn die voet zal zetten in een vrij, onafhankelijk Cuba”, zei hij met een lichte stemverhoging die weinig overtuiging uitdroeg.

Het is de 68-jarige president Bush aan te zien dat hij van 's morgens zes tot 's avonds tien door het hele land campagnetoespraken houdt. Hij voelt zich te veel sportman om op het laatste moment gas terug te nemen. Maar niets is zo afmattend als het zichtbare gebrek aan resultaat. Wat theaterrouge houdt zijn gegroefde gelaat nog toonbaar voor de camera's. Het presidentschap heeft een einde gemaakt aan zijn langdurige jeugdigheid. Zijn haar grijst en tot zijn spijt kan hij de tomeloze energie van de 46-jarige Clinton niet meer kloppen. Een cabaretier portretteerde hem laatst als een oude tante. Hij moet bij deze slopende reizen door het land regelmatig denken dat er ook wel voordelen zijn aan een rustig pensioen. Zijn vrouw Barbara verheugt zich er al op. Maar nu nog elf dagen! Alsmaar dezelfde boodschap. “De werkloosheid daalde. Dat heb ik niet op het nieuws gehoord! Dit jaar zijn we weer gegroeid. Sommige Westeuropese landen hebben negatieve groei!”, zei hij tijdens een town meeting in Miami.

Gisteren hield hij zich voornamelijk bezig met de opruiming van de laatste resten Koude Oorlog. 's Morgens kondigde hij een mogelijke oplossing aan van het lang slepende conflict met Vietnam over de Amerikaanse soldaten die om onbekende redenen nooit van het slagveld zijn teruggekeerd. Een missie van Democratische en Republikeinse senatoren heeft geprobeerd om de traumatische raadsels op te lossen voor mensen die tientallen jaren in onzekerheid verkeren en hun verdwenen familielid nooit hebben kunnen begraven. Ze kwamen terug met een kist vol documenten en foto's en meteen al kregen de eersten bevestiging van overlijden van hun verdwenen familielid. Bush zei dat de nieuwe samenwerking met de Vietnamese regering was te danken aan zijn harde beleid ten opzichte van Vietnam. Nu Vietnam meewerkt kan het economische hulp en verlichting van de sancties verwachten.

Gisteravond tekende Bush een harde boycotwet tegen Cuba. Voortaan mogen buitenlandse dochters van Amerikaanse bedrijven niet meer met Cuba handelen. Bovendien stelt de wet voorwaarden aan herstel van Amerikaanse relaties met Cuba. Bush verzette zich eerst tegen de door twee Democraten ingediende wet omdat het zijn handen zou binden in buitenlands beleid en omdat het bondgenoten zou beledigen. Latijns-Amerikaanse landen vinden het ongeoorloofde inmenging. Maar Clinton haalde hem rechts in en steunde de wet. De "Free Cuba Political Action Committee' gaf daarop veel meer aan de Democratische dan aan de Republikeinse partij.

Na maanden zwichtte Bush. Gisteren tekende hij de wet in een ceremonie alsof het zijn eigen initiatief was. Het was een poging om de afbrokkelende steun van de Cubanen terug te winnen. De twee auteurs van de wet, onder wie een senator van Florida, werden buiten de deur gehouden. Clinton verscheen nog even op de lokale televisie in Florida om te zeggen dat hij de wet op harde wijze zou afdwingen.

De Democratische dreiging is dit jaar groter. Ook Florida is geen gegarandeerd Republikeinse deelstaat meer. Clinton rook zijn kans en begaf zich als eerste Democratische kandidaat sinds Kennedy onder de Cubanen. Gisteren stonden Cubanen te protesteren buiten het hotelcomplex waar Bush de Cubaanse democratiewet tekende. “We zijn arm. En velen van ons zijn dakloos”, zei een Cubaan. Onderlinge klasseverschillen gaan ook een rol spelen. “De Cubaans Amerikanen hebben precies dezelfde economische problemen als de anderen in Florida”, zegt Randolph Espinet. “De presidenten komen hier en zeggen dat ze van alles voor ons zullen doen tegen Castro. Maar ze kunnen niet veel.” De band met Bush heeft een feodaal element. Zijn zoon Jeb, die in Miami woont, met een Mexicaanse getrouwd is en een zaak drijft met een Cubaan, heeft bijna prinsenstatus.

De Cubanen verliezen ook, net als andere immigrantengroepen die langere tijd in Amerika wonen, hun duidelijke politieke identiteit. In 1960 stemden ze allemaal op president Kennedy maar na diens mislukte operatie in de Varkensbaai werden ze Republikeins. Ook laten zich dit jaar veel arme Cubanen registreren om te stemmen. De leiding van de Cubaanse Republikeinen bestaat uit welgestelden. Jongere vrouwen zijn niet langer tegen abortus, zoals hun ouders. Er is zelfs een vrouwelijke Cubaanse actiegroep voor Clinton. Toch verwacht ook Espinet dat Bush de meeste stemmen zal halen in de Cubaanse gemeenschap. De schattingen lopen nu uiteen tussen 70-30, 60-40 of 75-25 procent.

    • Maarten Huygen