Heavy metal-muziek Metallica toegankelijker geworden; Melodieuze krachtexplosies

Concert: Metallica. Bezetting: James Hetfield (zang, gitaar), Kirk Hammett (gitaar, zang), Jason Newsted (bas, zang), Lars Ulrich (drums). Gehoord: 22/10 Expo, Gent (B). Herhaling: 7 en 8/11 Ahoy, Rotterdam (uitverkocht) en 7/12 Brabanthallen, Den Bosch (uitverkocht).

"Hail almighty satan!" Al vanuit de kleedkamer spreekt zanger James Hetfield zijn publiek bemoedigend toe via vier videoschermen, alsof hij de tienduizend wachtenden in de Gentse Expohal er bij voorbaat van wil overtuigen dat Metallica geen zachtmoedig hitparadegroepje is geworden. Het recente succes van de singles "Enter Sandman' en "Nothing Else Matters' heeft de heavy metalgroep bij uitstek een nieuw, jong en gemêleerd publiek bezorgd. Lang haar, denim en Metallica's eigen t-shirts hebben nog steeds de overhand, maar nadat vorig jaar het opvallend melodieuze album Metallica verscheen in een onopvallende zwarte hoes, zien de fans er beduidend vrolijker uit.

“Er was geen vooropgezet plan om onze muziek toegankelijker te maken,” zegt de door jet lag bevangen gitarist Kirk Hammett, twee uur voor aanvang van het Belgische openingsconcert van de Europese tournee. “Wel bestond er sinds onze voorlaatste plaat And Justice For All een tendens in de richting van melodieuzere, meer ingetogen muziek. In het verleden zijn we opgezadeld met benamingen als speed-, trash- en heavy metal. Al die categorieën interesseren ons niet. We maken een nieuw soort rock & roll, dat is alles.”

Nog vers in Hammetts geheugen ligt de gezamenlijke tournee door Noord-Amerika, die Metallica ondernam met Guns'n'Roses. “Het was een interessante combinatie,” vindt hij, “maar we zijn blij dat we nu weer op onze eigen voorwaarden kunnen spelen. Axl Rose is geen gemakkelijk persoon, en door zijn toedoen begonnen veel concerten te laat. Wij houden er niet van om het publiek urenlang te laten wachten.” Bij een concert in Montreal verwondde zanger James Hetfield zijn arm, toen hij te dicht in de buurt kwam van een ontploffend stuk vuurwerk. Omdat hij een tijdlang geen gitaar kon spelen, werd de bezetting tijdelijk uitgebreid met slaggitarist John Marshall uit de eveneens Californische groep Metal Church. Inmiddels is Hetfield hersteld en rent hij, temidden van de meest oorverdovende knallen en lichtflitsen, als een bezetene over het speciaal voor Metallica ontworpen podium.

Het is bewonderenswaardig hoeveel moeite Metallica doet om de sfeer van de veelal in onpersoonlijke sporthallen en stadions georganiseerde concerten terug te brengen naar een menselijk niveau. Het eigen podium is driehoekig van vorm en steekt dertig meter ver de zaal in. Het plankier telt zeven microfoons en stelt de groepleden in staat om, niet aan een vaste plaats gebonden, dicht bij het publiek te komen. Drummer Lars Ulrich kan met drumstel en al over het podium bewegen en doordat versterkers en andere obstakels slim zijn weggewerkt, is het zicht op de groep optimaal. Voor de allerfanatiekste bewonderaars is er de "snakepit": een in het midden van het toneel verzonken slangekuil van waaruit de prijswinnaars van plaatselijke Metallica-competities het geheel van zeer dichtbij kunnen volgen. “Het grote voordeel,” zegt Hammett, “is dat deze opzet ons het gevoel geeft dat we in een intieme rockclub spelen. Terwijl er toch een heleboel mensen bij kunnen zijn die, als ze willen, dicht bij het podium kunnen komen.”

Een bijkomende factor die in Metallica's voordeel spreekt, is dat het geluidsvolume voor een hardrockconcert betrekkelijk laag blijft. Het openingsnummer "Enter Sandman' bepaalt de toon van een verheffende rockshow, die in Gent een kleine tweeëneenhalf uur in beslag neemt, maar die naar verluidt soms meer dan vier uur kan duren. "Exit light', brult Hetfield zijn alternatieve slaaplied voor de televisiegeneratie. "Enter night!' klinkt het antwoord uit alle hoeken van de zaal. Een spervuur van gitaarakkoorden, een donderende bas en drums als mitrailleursalvo's herinneren aan het oude Metallica, dat ooit aan de wieg stond van extreme genres als death- en speedmetal. Oudere nummers als het norse en dwingende "Master Of Puppets' zijn in deze opzet niet meer dan een voetnoot bij het subtielere repertoire. De beheerste intro's van "The Unforgiven' en "Nothing Else Matters' brengen minstens zoveel enthousiasme teweeg als de heftige krachtsexplosies, waarbij Ulrich tekeer gaat alsof hij elk moment door de vellen van zijn trommels kan slaan. Kirk Hammett mag ogen als het zachtmoedige broertje van Carlos Santana, maar de muzikale uitputtinggslag bereikt een agressief hoogtepunt wanneer hij zijn solo besluit door zijn gitaar achter zich aan te slepen en met donderend geweld van de trap te gooien. Metallica is emotioneel en agressief, melodieus en opzwepend, subtiel en heftig tegelijk. Heavy metal of geen heavy metal; dit is de beste rock & roll die er op deze schaal en in dit soort zalen op het toneel wordt gebracht.

    • Jan Vollaard