Madonna

De muren van Parijs zijn van alle muren het mooist afgebladderd - dat is vastgelegd door Brassai - en de muren van New York hebben de mooiste décollages.

Het is al zo vaak gefotografeerd dat je er met goed fatsoen niet meer mee kunt aankomen, wat niemand hoeft te beletten er zelf kiekjes van te maken of gewoon even in stille bewondering te blijven staan. De compositie van half afgescheurde affiches, nieuwe eroverheen geplakt, roest, oude baksteen, misschien ingelijst door pilaren van gietijzer: het is altijd weer anders. Hoe krijgen ze het bijelkaar.

Een mooi geheel is te zien op de hoek van de 23ste Straat en de Zevende Avenue waar een jaar geleden een huis is dichtgetimmerd en meteen daarop als aanplakvlakte in gebruik genomen. Op de ochtend van de 21ste oktober heerste daar een klein tumult. Een kleine man met een bontmuts op was met fanatieke woede bezig, grote lappen papier af te scheuren. Soms sprong hij tegen de muur, als een kikvors in een leeg bad, maar dan had hij toch weer een flinke reep te pakken. "Vuiligheid! Vuiligheid!' riep hij in het Engels. Sommige omstanders klapten in hun handen, anderen lachten hem uit.

Wat was hij daar aan het décolleren? Een reeks aanplakbiljetten waarop Safe Sex werd aanbevolen, wat bij ons "veilig vrijen' heet. De foto's die de goede raad kracht bijzetten, logen er niet om. Aangezien iedereen zich nu kan voorstellen op welke manier ze er niet om logen, geef ik geen beschrijving. Het werd een mooie décollage.

De man beschouwde zijn werk als voltooid en liep verder. Ik haalde hem in en vroeg waar hij vandaan kwam. Uit Rusland. Daar was het heel wat beter dan in dit Sodom. Hij had zich al voorgenomen zo vlug mogelijk weer naar Moskou te gaan. Ik had wel zin om te zeggen dat hij daar binnenkort ook zijn handen vol zou krijgen, maar op zo'n manier zou er een zinloze discussie ontstaan en ik bedwong me. Ik was op weg naar de dichtst bijzijnde boekhandel, Dalton, om in de rust van de vroege ochtend wat rond te neuzen.

Bij Dalton: ook een oploop. Een paar jonge meisjes zaten op straat. Voor de deur van de boekhandel stond een rij die uit alle macht naar binnen wilde. Een bediende had de grootste moeite, de klanten een voor een toe te laten. Ik vroeg aan een van de wachtenden wat er aan de hand was. Hij keek me minachtend aan en snauwde: "Madonna!'

Die ochtend was Sex, het lang verwachte boek van Madonna verschenen. Ik had me er nog niet op ingesteld maar, eenmaal begrepen hebbend wat er aan de hand was, zag ik opeens al die merkwaardigheden die een grote gebeurtenis kenmerken. Iemand duwde me een papiertje in de hand: het was een uitnodiging om mee te doen aan de wedstrijd wie het meest op Madonna leek. You must Be 18 or Older to Participate. Dat had die man goed gezien. Verder waren er geen voorwaarden. Eerste prijs: het boek.

Intussen was ik tot de winkel toegelaten. Zou ik om te beginnen eens dat boek kopen? Dan wilde ik eerst wel eens weten wat erin staat, maar dat ging niet. Er lag nog een stapeltje dat zienderogen kleiner werd. Het werk was hermetisch verpakt. Een kat in de zak voor bijna vijftig dollar vond ik teveel. Ik moest de recensies maar eens afwachten. In de winkel heerste een gedrang en kabaal dat ieder rondneuzen belette. Ik maakte dat ik weg kwam, kocht de New York Post en ging op een bankje in het park zitten lezen.

SEX IS BORING.... when it's Madonna's new book, las ik op de voorpagina. Zie pagina 5. Ik liet Bush, Clinton en Perot voor wat ze waren. Op pagina vijf kwamen twee seksegenoten van Madonna aan het woord, die op schrille toon met het meesterwerk afrekenden. Verderop stond nog anderhalve pagina vervolg. Het deed me denken aan een fotoreportage in Life, lang geleden, over een wandeling van een paar mannequins in de laatste mode door de Parijse Hallen. De dames van de kraampjes kwamen over de toonbank om ze de kleren van het lijf te scheuren.

Dat is weer een ander probleem. Hier gaat het om de vraag: hoort Madonna tot de kunst? 's Avonds was het boek op de televisie. Overal uitverkocht. Eerst kwamen er een paar bewonderaressen aan het woord: ze zagen in Madonna een voorbeeld van emancipatie. (Volgens de Post geeft ze in haar boek een paar mannen een pak ransel). Madonna brengt een boodschap, zeiden de bewonderaressen. Toen een doctor Clavan. Die zijn overal, voor iedere levenssector. Hij legde uit dat het een nuttig boek was omdat er een duidelijke aanbeveling voor Safe Sex in werd gegeven. Nog een boodschap dus. De kunstvraag kwam hier niet aan de orde.

Zo te horen heeft ze een boodschappenboek geschreven. Ik had haar graag in een praatprogramma met de Rus van die ochtend gezien. Seks is geen kwestie van kunst maar van boodschappen.

PS. Die dag, 's avonds, kocht ik de New Yorker; die heeft ook een recensie, van een man. Hij is het met de dames van de Post eens: een vervelend boek. In drie kolommen legt hij alle maatstaven van de fotografie en de literatuur aan en komt tot de slotsom dat het niet deugt. Ze had een voorbeeld moeten nemen aan Sappho en Nabokov: die wisten wat pornografie was. Pornografie kan prachtig zijn; ze heeft de pornografie een slechte naam bezorgd!

Als ze voor haar volgende boek de 120 dagen van Sodom tot scenario kiest is ze van al het gezeur af.

    • H.J.A. Hofland