Lubbers: Bezuinigingen kunnen lager uitvallen

DEN HAAG, 23 OKT. Premier Lubbers denkt dat de bezuinigingen die het kabinet voor volgend jaar moet doorvoeren, kunnen meevallen en mogelijk zelfs onder de 1,5 miljard gulden blijven. Dat heeft de premier laten weten in het blad van zijn partij, CDActueel.

Eerder hield de oppositie in de Tweede Kamer, maar ook de CDA-fractie, rekening met extra bezuinigingen van 3 à 4 miljard gulden. De berekening daarvan was gebaseerd op prognoses van het Centraal Planbureau. Maar de "onzekerheidsvariant' die het CPB heeft berekend over de groei van het financieringstekort naar aanleiding van de internationale ontwikkelingen (valutacrisis, teruglopende handel) bedraagt 1,5 miljard. De meevallende inflatie, nu op 2,5 procent geraamd, leidt tot positieve gevolgen voor de rijksbegroting, net als de lagere rente.

Even als vorige week in de Tweede Kamer zegt Lubbers nog niet te willen “speculeren” over de nieuwe bezuinigingen. Wel oppert hij de mogelijkheid een tegenvaller ook met andere maatregelen op te vangen dan alleen via bezuinigingen op de rijksbegroting. De daling van de rente heeft voor het financieringstekort een gunstig effect, maar dat wordt pas over een paar jaar zichtbaar. Lubbers wijst erop dat een daling van één procent van de rente over een aantal jaren een besparing van enkele miljarden guldens oplevert. “Misschien kunnen we die daling nu reeds gebruiken om het gat te dichten.” De premier heeft dit jaar al eens eerder gesuggereerd wat soepeler om te gaan met het financieringstekort. Minister Kok (financiën) wil nu niet reageren op de uitlatingen van Lubbers.

Lubbers zegt erop te vertrouwen dat er een centraal akkoord tussen werkgevers en werknemers over loonmatiging komt. Volgens de premier vormt de opstelling van werkgeversorganisaties daarbij het grootste probleem, omdat zij om ideologische redenen tegen centrale afspraken zijn.Maar de nood kan volgens hem zo hoog oplopen dat ook werkgevers overstag gaan. Hij wijst op de verzoeken om werktijdverkorting die grote bedrijven doen. “Zo langzamerhand moeten deze signalen ook de centrale organisaties bereiken. Het plaatje ziet er wezenlijk slechter uit dan een paar maanden geleden.”

De premier zegt dat het akkoord van werkgevers en werknemers in de Sociaal-Economische Raad over de koppeling van uitkeringen aan lonen “spoort met de lijn van het kabinet”. Volgens de premier “is heel veel bereikt” als in CAO's en voor alle andere inkomensgroepen wordt gekozen voor een salarisverhoging die niet meer bedraagt dan voor koopkrachtbehoud nodig is. Dat houdt in dat bestaande CAO's moeten worden opengebroken, maar, onderstreept Lubbers, dat is een verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers.

Op een gisteren gehouden hoorzitting in de Tweede Kamer zei FNV-voorzitter J. Stekelenburg - mede namens de vakcentrales CNV en MHP - dat de WAO-plannen van het kabinet een sta-in-de-weg zijn voor het bereiken van een centraal akkoord. “Het klimaat daarmee zou erg gediend zijn”, zei Stekelenburg, “als het kabinet afziet van de verlaging van de WAO-uitkeringen”. Maar hij voegde er later aan toe dat hij de totstandkoming van een centraal akkoord niet wil laten afhangen van het intrekken van de WAO-plannen.

In CDActueel zegt Lubbers dat het kabinet vasthoudt aan zijn doel om het gebruik van de WAO en de kosten daarvan te verlagen, maar “de mix van middelen om dit te bereiken is bespreekbaar”. De PvdA-fractie in de Tweede Kamer wil dat de bevriezing van de bestaande uitkeringen, een onderdeel van het kabinetsvoorstel, ongedaan wordt gemaakt. Als dat gebeurt, stelt de CDA-fractie als eis daar tegenover dat de wettelijke uitkering voor nieuwe arbeidsongeschikten verder omlaag gaat.

De WAO-kwestie “blijft een riskant dossier”, zegt Lubbers, “omdat er een grote politieke kwestie van gemaakt is”. Maar blokkades in de discussie zijn volgens de premier “een verkeerde en riskante benadering”. Hij heeft niettemin hoop op een goede afloop omdat de bewindslieden van sociale zaken, CDA-minister De Vries en PvdA-staatssecretaris Ter Veld, “een brug vormen” in de coalitie.

De PvdA-fractie vindt dat alle nieuwe WAO'ers straks, als hun wettelijke uitkering wordt verlaagd, de zekerheid moeten hebben dat zij zich kunnen bijverzekeren. Dit maakte het Kamerlid Leijnse gisteren op de hoorzitting over de WAO-plannen duidelijk. Hij ziet hierin een belangrijke taak voor de bedrijfsverenigingen, de samenwerkingsverbanden van werkgevers- en werknemersorganisaties die nu de werknemersverzekeringen uitvoeren.