Kroaten en moslims ook in gevecht om financieel gewin

LJUBLJANA, 23 OKT. De ruzie, eerder deze week, om een benzinestation in de buurt van het stadje Novi Travnik lijkt nu definitief een einde te hebben gemaakt aan het toch al breekbare bondgenootschap van moslims en Kroaten in Bosnië. In Novi Travnik wonen voornamelijk moslims, maar de plaats ligt in een gebied dat de Kroaten onder controle hebben.

In de Bosnische hoofdstad Sarajevo doet de mening opgeld dat het conflict niet zozeer een politieke alswel een "financiële' achtergrond heeft. Ingewijden in het wereldje van elkaar bestrijdende milities in Bosnië zijn ervan overtuigd dat de controle over vluchtelingenroutes en aanvoerlijnen voor wapens, “waarmee de militieleiders miljoenen verdienen”, de werkelijke aanleiding zijn voor de gevechten tussen Kroatische en moslim-milities.

De ruzie brak uit toen een Kroatische officier de beheerder van het tankstation verbood moslim-milities nog langer benzine te leveren. De moslim-milities trokken zich daarop vorige week uit het stad terug en openden het vuur op Kroatische stellingen en barricadeerden de toegangsweg naar Novi Travnik, een weg waarlangs zeker honderdduizend mensen uit Bosnië zijn gevlucht.

Het is niet de eerste keer dat de bondgenoten onderling slaags raakten. De afgelopen maanden is het regelmatig tot botsingen gekomen tussen Kroatische en moslim-milities, maar beide partijen hebben er tot dusver alles aangedaan dit soort incidenten te verzwijgen of af te doen als “ongelukkige misverstanden die voorkomen moeten worden”. Vooral in de door Kroaten gecontroleerde wijk Stub in Sarajevo is het de afgelopen maanden herhaaldelijk tot gewapende incidenten tussen Kroaten en moslims gekomen.

Opmerkelijk daarbij is echter dat zowel in kringen van moslim- als van Kroatische milities te horen is, dat de aanleiding voor de gevechten vaak nauwelijks van politieke of etnische aard is.

Zowel in Novi Travnik als in Stub zou het gaan om de controle over landcorridors waarlangs vluchtelingen Bosnië kunnen verlaten en wapens kunnen worden aangevoerd.

Leiders van Kroatische milities eisen van de moslims die een veilig heenkomen zoeken, 500 tot 1.500 mark om de corridors te mogen passeren. Voor de vrije doorgang van wapentransporten naar de door de moslims gecontroleerde gebieden moeten bedragen van 10.000 tot 100.000 mark betaald worden. Wanneer de moslims weigeren deze "belasting' te betalen, worden de wapens in beslag genomen en verkopen de Kroaten die zelf op de zwarte markt. Daarbij schrikt men er niet voor terug de wapens door te verkopen aan de vijandelijke Servische milities. “Het enige wat telt is dat er geld wordt verdiend”, aldus een uit Bosnië afkomstige wapenhandelaar die in de Sloveense hoofdstad Ljubljana een kantoor heeft ingericht. In bankierskringen in Zagreb is te horen dat de Kroatische militieleiders “miljoenen dollars op hun rekeningen hebben verzameld”.

Pag 5: Aan oorlog in Bosniëwordt veel verdiend

“De handel met vluchtelingen en wapens heeft de Kroatische militieleiders in Bosnië rijk gemaakt”, aldus een hoge medewerker van een Kroatische bank, die anoniem wenst te blijven, en hij voegt daaraan toe: “Ook de Servische leiders, zoals Radovan Karadzic hebben zich met de handel in wapens verrijkt.” Door hem wordt de leider van de Kroaten in Bosnië, Mate Boban, genoemd als “een man met een vette bankrekening”.

Ook moslim-leiders zijn bij de wapen- en mensenhandel betrokken. In moslim-kringen wordt in verband hiermee de naam van de commandant van een speciale eenheid van het regeringsleger, Jusuf Prazina, genoemd. De in zwarte uniformen geklede eenheden van Prazina hebben de afgelopen maanden in Stup verschillende malen geprobeerd de controle over deze wijk, en daarmee de door de Kroaten gecontroleerde corridor die Sarajevo met de buitenwereld verbindt, over te nemen.

In Sarajevo is te horen dat Prazina, die voor de oorlog bekendheid genoot als leider van de onderwereld in de Bosnische hoofdstad, graag zelf het geld in zijn zak zou steken dat de Kroaten daar incasseren van vluchtelingen en wapentransporten. Prazina zou met illegale wapenhandel eveneens een fortuin verdiend hebben.

Niet bekend

“Waarschijnlijk zal de "Prazina-maffia' proberen hem vrij te kopen. Het is echter maar de vraag of de Kroaten bereid zijn hun belangrijkste concurrent op de zwarte markt vrij te laten. Het meest waarschijnlijk is dat Prazina zal worden vrijgelaten nadat hij de Kroatische maffia heeft toegezegd Stup niet meer aan te vallen en genoegen neemt met zijn monopolie op de zwarte markt voor wapens en levensmiddelen in Sarajevo, Tuzla en Gorazde”, aldus de wapenhandelaar in Ljubljana, die daaraan toevoegt: “De wereld denkt dat het hier om een etnisch of politiek conflict gaat. De oorlog wordt echter allang beheerst door militie-leiders die er belang bij hebben dat er geen vrede komt. Alleen met oorlog bloeit de wapenhandel. Met het afpersen van vluchtelingen en de verkoop van levensmiddelen op de zwarte markt en kunnen deze heren zich verrijken”.