Jeltsin werkt aan wijziging in kabinet-Gaidar

MOSKOU, 23 OKT. President Boris Jeltsin van Rusland heeft gelaten gereageerd op de nederlaag die hij eergisteren in het parlement heeft geleden en bereidt een herschikking van het kabinet voor. Volgens de president had de volksvertegenwoordiging er beter aan gedaan niet zo naar "rechts' op te schuiven.

In een reactie op het besluit om begin december het Congres van Volksafgevaardigden bijeen te roepen, heeft Jeltsin intern echter duidelijk gemaakt dat hij het kabinet van premier Jegor Gaidar nog voor 1 december grondig wil wijzigen. Op deze manier zou hij willen voorkomen dat het Congres een frontale aanval op de gehele regering en hemzelf kan openen.

Onmiddellijk na het besluit van het kleine parlement om het Volkscongres bijeen te roepen, heeft Jeltsin zijn ministers gisteren opgedragen hem snel en “eerlijk” te rapporteren over hun activiteiten en plannen om de voorthollende economische recessie te stoppen. Op grond van deze rapportages zal hij beslissen of er koppen gaan rollen. Inmiddels heeft de minister van volksgezondheid vanmorgen al het veld moeten ruimen.

Als Jeltsin niet tijdig het initiatief neemt, zal het Volkscongres hem voor zijn. Een meerderheid van de volksvertegenwoordigers wil dat de president zijn economische beleid terugdraait en eist daartoe een coalitieregering waarin ook de oppositie wordt opgenomen. Een grote minderheid is er zelfs op uit om een soort comité van nationale redding te formeren. Daarmee zou Jeltsins rol als president gemarginaliseerd worden.

De druk op Jeltsin om de "shocktherapie' van premier Gaidar terug te draaien, is de laatste dagen steeds groter aan het worden. In een toespraak voor jongeren riep zijn vice-president, Aleksandr Roetskoj, deze week op om ten minste zes ministers uit de regering te verwijderen. Volgens Roetskoj is het privatiseringsprogramma, de ultieme speerpunt van Jeltsins beleid, niet meer dan “bedrog”. “Ze hebben van Rusland een economische en politieke vuilnisbelt gemaakt”, aldus de vice-president, die zich hiermee weer een stapje verder van het staatshoofd heeft verwijderd.

Michail Gorbatsjovs naaste medewerker Aleksandr Jakovlev, de voormalige partij-ideoloog van de perestrojka, heeft vanmorgen in een interview met de Komsomolskaja Pravda de noodklok geluid. De stemming in het land is volgens Jakovlev namelijk drastisch aan het omslaan. Uit sociologisch onderzoek van het "Gorbatsjov-fonds', waarin Jakovlev een leidende rol speelt, zou blijken dat over de hele linie maar liefst een kwart van de bevolking bij eventuele verkiezingen op een “rechtse” kandidaat zou stemmen. Volgens hem is het tij alleen nog te keren als Jeltsin een beroep gaat doen op persoonlijkheden als Grigorij Javlinski (econoom), Arkadi Volski (leider van het militair-industrieel complex die nu met succes de oppositie aanvoert), de befaamde oogarts Vjatseslav Fjodorov en burgemeester Anatoli Sobtsjak van St. Petersburg, mannen die het afgelopen jaar door Jeltsin doelbewust zijn uitgerangeerd.

    • Hubert Smeets