Grote druk EG op Parijs over GATT; Koortsachtig overleg Londen-Bonn

LONDEN/BONN/BRUSSEL, 23 OKT. Fungerend EG-voorzitter Groot-Brittannië en Duitsland oefenen grote druk uit op Frankrijk om niet langer dwars te liggen in de onderhandelingen over een wereldhandelsakkoord.

Binnen de Europese Gemeenschap is koortsachtig diplomatiek overleg gaande om de handelsbesprekingen in het kader van de GATT (Algemene Overeenkomst over Tarieven en Handel) voor mislukking te behoeden. De Britse premier Major heeft volgens een woordvoerder in Londen vanmorgen met bondskanselier Kohl gebeld “en beiden zijn het erover eens dat de onderhandelingen moeten doorgaan en niet mogen mislukken.”

De onderhandelingen tussen de EG en de VS over de landbouwsubsidies, die cruciaal zijn voor een afronding van de GATT-onderhandelingen, leken woensdagavond volledig vastgelopen. De Franse regering, die vooral de belangen van haar (graan)boeren wil verdedigen, weigert verdere concessies. Volgens de Britse EG-woordvoerder “zijn de communicatiekanalen tussen Washington en Brussel nog open”. Een woordvoerder van de Europese Commissie zei vanmiddag dat de besprekingen tussen de EG en de VS doorgaan “en hopelijk binnen enkele dagen worden afgerond”.

De Britse regering lijkt genoeg te krijgen van de Franse obstructie. Premier Major zei gisteren in het Lagerhuis dat de Europese Commissie bij de recente EG-top in Birmingham van de regeringsleiders de opdracht heeft gekregen uiterlijk in december een GATT-akkoord te bereiken. Fran se suggesties als zou een afronding van de besprekingen tussen de EG en de VS “nu enkele maanden weg zijn”, wijst Major met kracht van de hand.

De Duitse minister voor economische zaken, Jürgen Möllemann, zei: “In het licht van de vooruitgang die al is geboekt zou de Duitse regering het onverantwoordelijk vinden als de onderhandelingen mislukten”. Volgens hem moet de Europese Commissie “niet onder de indruk raken van verklaringen met een duidelijke binnenlands politieke achtergrond.” Hij doelde op de Franse regering, die in maart voor parlementsverkiezingen staat.

De Britse minister van handel en industrie, Michael Heseltine, noemde in een televisie-interview de angst van de Franse regering om in het licht van de komende verkiezingen hun agrariërs verder op stang te jagen “het belangrijkste obstakel voor het bereiken van een akkoord.”

Pag 13: Geïrriteerde en ongeruste reacties uit hele wereld

Premier Major, nadrukkelijk sprekend als Brits premier en als tijdelijk voorzitter van de Europese Gemeenschap, hield het Lagerhuis voor dat de geschillen tussen de EG en de VS kunnen worden overbrugd.

“Wat beide kanten moeten doen, is aan de onderhandelingstafel blijven zitten. Ik zal er alles aan doen om te zorgen dat dat ook gebeurt.”

Major impliceerde dat alleen de Fransen negatief zijn, door te zeggen dat zijn opvattingen worden gedeeld door de EG-commissaris voor handel, Frans Andriessen en door “het merendeel van de lidstaten”.

De Verenigde Staten hebben al gewaarschuwd dat er vergeldingsmaatregelen ter waarde van 1 miljard dollar komen, als de EG doorgaat met subsidiëring van oliehoudende zaden, een van de conflictpunten in de onderhandelingen. De Amerikaanse GATT-ambassadeur, Rufus Yerxa, wilde vanmorgen niet zeggen of het zover komt. “We bekijken wat de volgende stap zal zijn.”

Volgens sommige functionarissen in Brussel speelt de Franse weigerachtigheid ook door in de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EG. In die commissie zijn Andriessen (buitenlandse handel) en MacSharry (landbouw) verantwoordelijk voor het internationale handelsoverleg van de EG. Maar de commissie wordt voorgezeten door de Fransman Delors, van wie wordt gezegd dat hij presidentiële ambities heeft in eigen land. Delors zou druk uit hebben geoefend om niet te veel toegevingen te doen. Hijzelfde noemde aan de vooravond van de Europese top de berichten “pure laster”. Opvallend was evenwel dat hij toen geen hartstochtelijk pleidooi hield voor het totstandbrengen van een akkoord met de Amerikanen. In tegendeel. Delors zei dat “de adolscente Gemeenschap” "nee' moeten durven te zeggen tegen “grote broer Amerika”.

Twee weken geleden, toen een Amerikaans-Europees akkoord dichterbij leek te komen, zei de nieuwe Franse minister van landbouw dat Frankrijk niet van plan is om zijn “vitale belang” van de landbouw op te offeren aan de Amerikanen. Sindsdien hangt de Franse dreiging van een veto als een schaduw over de onderhandelingen.

Vanuit de hele wereld is ongerust en boos gereageerd op de dreigende mislukking van de GATT-onderhandelingen. Directeur-generaal Arthur Dunkel riep een een schriftelijke verklaring de EG en de VS op de onderhandelingen snel af te ronden. Hij wees op “de beslissende verantwoordelijkheid” van de beide handelsblokken.

Australië en Nieuw-Zeeland, beide belangrijke landbouwexporteurs, hebben fel gereageerd op de Franse weigerachtigheid. De Nieuwzeelandse premier Bolger, die een eventuele mislukking van de handelsbesprekingen het “slechts mogelijke nieuws” voor de wereldeconomie noemde, deed een beroep op zijn Britse collega Major om Parijs te overtuigen. De Australische handelsminister Kerin riep op tot “massale wereldwijde druk” op Frankrijk. Australische boerenorganisaties hebben inmiddels consumenten en vakbonden opgeroepen Franse produkten te boycotten.

De Japanse handelsminister Watanabe zei dat Tokio “geërgerd” is aan de zijlijn te moeten blijven wachten totdat de EG en de VS een akkoord hebben bereikt. (Reuter, AP, AFP)