De vrienden van Dumas

EINDELIJK KOMEN de diepgaande meningsverschillen in de Europese Gemeenschap over vrijmaking van de wereldhandel aan het licht. Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië liggen nu openlijk overhoop over het EG-standpunt in de allerlaatste fase van de onderhandelingen in de Uruguay-ronde. De beschuldigingen vliegen over en weer terwijl de Verenigde Staten, als belangrijkste tegenspeler van de EG in een conflict dat zich toespitst op de landbouwkwestie, de druk opvoeren. De Uruguay-ronde sleept zich al zes jaar voort en is de meest ambitieuze poging ooit ondernomen om de wereldhandel te liberaliseren. Een akkoord in het kader van de GATT, het algemene akkoord over tarieven en handel, zou een welkome impuls geven aan de internatinale economie van tweehonderd miljard dollar per jaar.

Frankrijk, het belangrijkste landbouwland in de Gemeenschap, laat geen argument ongebruikt om de belangen van een miljoen Franse boeren te beschermen. Eerst hield het referendum over "Maastricht' een doorbraak tegen, nu wordt verwezen naar de Franse parlementsverkiezingen volgend jaar maart. De EG, insinueerden Franse ministers, zou president Bush geen succes in de GATT moeten gunnen bij wijze van verkiezingsstunt, alsof in de Amerikaanse verkiezingen de GATT enige rol speelt. Bovendien wordt de landbouwhandel verstoord door de lage dollarkoers, meenden de Fransen, dus hebben de Amerikanen al zo'n concurrentievoordeel dat Europese concessies op landbouwgebied in de Uruguay-ronde niet te pas komen.

DE FRANSE AFKEER van een GATT-akkoord werd het treffendst onder woorden gebracht door minister van buitenlandse zaken Roland Dumas in een bijdrage aan de regionale krant van de Dordogne, getiteld "Lettre à mes amis agriculteurs'. De komende maanden, aldus Dumas, kan geen sprake zijn van een akkoord, ongeacht de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen. Als Bush wint, moet er opnieuw over het landbouwdossier worden onderhandeld, als Clinton wint ontstaat een heel nieuw Amerikaans handelsbeleid.

Dit was voor Duitsland en Groot-Brittannië de druppel. In Birmingham, op de tussentop van de EG, was zojuist geformuleerd dat de EG naar een handelsakkoord streeft voor het einde van het jaar. Amerikaanse en Europese onderhandelaars meldden vooruitgang en nu zette Dumas de hakken in de klei ten behoeve van de Franse families die hun inkomen aan de landbouwgrond ontlenen.

Premier Major, als halfjaarlijks EG-voorzitter, sprak zich krachtig uit tegen dit Franse gezichtspunt en vanuit Duitsland luchtte minister Möllemann zijn woede. Gezien de slappe economie is Duitsland zeer gebaat bij een handelsakkoord. Bovendien beschikt Duitsland over een machtsmiddel: vorige maand zijn de Duitsers Frankrijk ter wille geweest toen het aankwam op steun voor de belegerde franc. Politiek en monetair is Duitsland toen voor de Fransen opgekomen. En hoewel dankbaarheid geen diplomatieke categorie is, kan van Duitse ergernis een reële druk op Frankrijk uitgaan.

DRUK OEFENEN ondertussen ook de Amerikanen uit. Zij hebben een parallel landbouwconflict tussen de EG en de VS, de kwestie van de oliehoudende zaden (sojabonen, zonnebloempitten, koolzaad), aangegrepen om de EG tot afspraken in de Uruguay-ronde te dwingen. Er dreigt een acuut handelsconflict met vergeldingsacties ter waarde van een miljard dollar in plaats van een doorbraak naar afspraken over vrijere handel in landbouwprodukten.

Op het gebied van handel in landbouwprodukten doet zich in de EG nu een situatie voor die in het kader van "Maastricht' ook op andere terreinen kan ontstaan. De EG-landen zijn niet gebaat bij een gemeenschappelijk beleid waarbij Frankrijk op grond van zijn agrarische belangen iedere vooruitgang blijft blokkeren. Handelsbeleid en landbouwpolitiek behoren tot de kern van de Europese Gemeenschap, maar de Franse houding voedt de gedachte dat zelfs op dit traditionele EG-terrein meer dan één snelheid wenselijk is.