"Simons wil vrije vestiging van psychiaters beperken'; Schreeuwend tekort aan psychiaters bij ziekenhuis en Riagg

ROTTERDAM, 22 OKT. Staatssecretaris Simons (volksgezondheid) sprak dinsdagavond veel over geld en hoge kosten toen hij zijn plannen voor de Nederlandse psychotherapie ontvouwde. “Maar eigenlijk ging het over iets anders: de staatssecretaris wil, terecht vind ik, dat psychiaters zich weer concentreren op pychiatrische hulp en vooral aan het werk gaan in de psychiatrische ziekenhuizen en in de Riaggs. Daar is een schreeuwend tekort aan psychiaters - wat toch vreemd is in een land met de grootste "psychiaterdichtheid' van Europa.”

Voor de algemeen-secretaris van de Nederlandse Vereniging voor Ambulante Geestelijk Gezondheidszorg, Th. Festen, hanteert de staatsecretaris “nauwelijks een verborgen agenda”. Natuurlijk moet er een rem komen op de stijging van de uitgaven voor psychotherapie (in 1989 bedroegen die zo'n zestig miljoen gulden en naar verwachting zaal daarvoor in 1993 meer dan tweehonderd miljoen gulden worden uitgegeven). Maar, aldus Festen: “Simons heeft in het verleden al laten doorschemeren dat hij de huidige situatie ongewenst vindt, met veel vrij gevestigde psychiaters die zich bovendien bezig houden met psychotherapie, iets waarvoor psychologen beter zijn opgeleid dan psychiaters.”

Festen betwijfelt of de plannen van Simons voldoende zijn om zijn doel te bereiken. “Wat hij nu voorstelt maakt het voor de psychiater financieel minder aantrekkelijk om zich vrij te vestigen. Maar of ze dan aan de slag gaan bij een psychiatrisch ziekenhuis of bij een Riagg is nog de vraag.” Anderen wijzen er op dat psychiaters niet alleen om financiële redenen een vrije praktijk beginnen. Zij krijgen daar in het algemeen ook met lichtere ziektegevallen te maken. "Zware patiënten' worden of snel doorverwezen of simpelweg geweigerd (“Geen plaats, de praktijk is vol”).

Simons sneed in Giessenberg dinsdagavond een gevoelig probleem aan. De structuur van de ambulante geestelijke gezondheidszorg is immers meer gebaseerd op (gevestigde) machtsposities dan op rationele overwegingen. Dat is althans de veel gehoorde verklaring voor de constructie die in 1989 werd ingevoerd en waarin een psychotherapeut (niet zijnde een psychiater) zijn praktijk in feite alleen kan uitoefenen als hij zich bij een psychiater aansluit. Sinds 1989 valt immers alle psychiatrische hulp onder de volksverzekering AWBZ (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten). De AWBZ vergoedt alleen psychotherapie door het Riagg en vrij gevestigde psychiaters. Een groot deel van de psychologen koos daarop voor aansluiting, als hulppersoneel, bij een vrijgevestigde psychiater, die in de praktijk voornamelijk als administratiekantoor functioneert en voor de therapeuten de rekening indient. Ook Festen ontkent niet dat het feit dat de psychiater - in tegenstelling tot de psycholoog - medisch geschoold is, tot die constructie heeft bijgedragen. “Laten we zeggen dat het verschil in benadering cultureel bepaald is”, aldus Festen die er overigens onmiddellijk aan toevoegt dat de psychiater, die meestal de patiënt voorafgaand aan de behandeling even kort spreekt, “een oogje op betrokkene werpt en kan beoordelen of bijvoorbeeld een behandeling met medicijnen misschien geen betere indicatie zou kunnen zijn”.

Simons wil de selectie van patiënten die in psychotherapie willen of moeten gaan overhevelen naar de Riaggs. Iemand kan dan niet op eigen houtje (als hij particulier is verzekerd) of als ziekenfondspatiënt met een verwijsbriefje van de huisarts naar een vrij-gevestigde psychotherapeut stappen en de kosten van zijn behandeling vergoed krijgen. Hij zal eerst naar een Riagg moeten gaan, dat bekijkt of psychiotherapie nodig is en of het de beste oplossing is voor de problemen van de patiënt. Bij de Riaggs is dat al gebruikelijk, omdat hun uitgaven gebonden zijn aan een vast budget. In 1992 bedroeg dat zo'n 580 miljoen gulden, waarvan 42 miljoen gulden voor psychotherapie.

Niet iedereen in de wereld van de geestelijke gezondheidszorg is even "gematigd positief' als Festen over de plannen van Simons. Zo zegt de Vereniging van Vrijgevestigde Psychotherapeuten dat het voorstel van de staatssecretaris leidt tot een aantasting van de beroepsvrijheid van de psychotherapeut en beperking van de keuzevrijheid van de patiënt. De Vereniging koestert daarom ernstige bezwaren, ook omdat het zou leiden tot veel bureaucratie en hogere kosten. De Vereniging wil wel met Simons praten, maar accepteert niet dat “de psychotherapeuten onder curatele van de Riaggs worden geplaatst”. Ook het Nederlands Instituut van Psychologen maakt bezwaar tegen Simons' aanpak. De beroepsvereniging vindt dat het probleem veel eenvoudiger kan worden opgelost door de band met de psychiaters door te snijden.

    • Quirien van Koolwijk