Pennsylvania: de nette dame tegen de "bullebak'

Behalve voor het presidentschap worden er in de VS op 3 november ook verkiezingen gehouden voor de Senaat en voor het Huis van Afgevaardigden. Een van de boeiendste campagnes voor de Senaat speelt zich af in Pennsylvania.

PHILADELPHIA, 22 OKT. Ze is politiek onervaren maar maakt toch kans om dit jaar tot senator te worden gekozen. Ondanks een serie blunders, die in een gewoon verkiezingsjaar fataal zouden zijn geweest, heeft de Democratische kandidate Lynn Yeakel nauwelijks achterstand op de Republikeinse politieke zwaargewicht van de deelstaat Pennsylvania, senator Arlen Specter.

“Mevrouw Yeakel heeft een campagne gevoerd, die soms ons vertrouwen heeft geschokt”, constateerde The Philadelphia Inquirer. Toch heeft de krant haar aanbevolen, want als vrouw heeft zij een streepje voor.

Yeakels tegenstander is Arlen Specter, de man die vorig jaar veel vrouwen ergerde tijdens Senaatshoorzittingen over seksuele intimidatie door kandidaat-opperrechter Clarence Thomas. Specter beschuldigde de slachtoffer-getuige Anita Hill van meineed. Indertijd gaf de meerderheid van Amerikanen Specter gelijk. Een jaar na dato hebben de Amerikanen zich bedacht en staat een meerderheid achter Anita Hill. De woede over het harde kruisverhoor waar de blanke, mannelijke senatoren Anita Hill aan onderwierpen, is niet verdwenen. Hill werd een celebrity. Zij heeft dit jaar vrijaf genomen als hoogleraar in Oklahoma en geeft lezingen door het land voor 10.000 dollar per stuk.

Gisteren stond de 50-jarige Yeakel in haar blauwe zijden jurk met kleurig sjaaltje te glunderen tijdens een geldinzamelingsfeest voor haar campagne in Philadelphia. Feministe Gloria Steinem, filmregisseurs (Silence of the Lambs) en actrices waren uit New York overgekomen om de gulle gevers toe te spreken. “We hebben wetgevingslichamen nodig die er uit zien als het land zelf”, zei Steinem. “Van New York uit bezien is Specter een echte bullebak. Als deze man een hersentransplantatie, een harttransplantatie en een sekseverandering onderging, zou ik nog niet op hem stemmen. Hij heeft een miserabel karakter. Hij is het ergste geval van testosteronvergiftiging dat ik heb gezien.”

De verkiezing van deze 50-jarige innemende, deftige dame uit een voorstad van Philadelphia is een nationale aangelegenheid geworden. In dit protestjaar staan er meer vrouwen kandidaat dan ooit. Hoewel in Amerika meer vrouwen hoge posities bekleden dan in Nederland, zijn ze nauwelijks te vinden in de politieke top. De 100 leden tellende Senaat heeft slechts twee verkozen vrouwen en het 435 leden tellende Huis van Afgevaardigden heeft er 29.

Om de groei te bevorderen roepen vrouwenorganisaties elk verkiezingsjaar opnieuw uit tot het "jaar van de vrouw'. Toch is de vooruitgang eerder gradueel dan revolutionair. Dit jaar willen de kiezers andere mensen in het Congres zien maar geslacht is slechts een van de factoren waar kiezers op letten en dat is ook het probleem voor Yeakel, die zich alleen uit woede over de Thomas-hoorzittingen verkiesbaar heeft gesteld en tot haar verbazing de voorverkiezingen won. Haar ervaring komt van het directeurschap van het door haarzelf opgerichte Women's Way, een hulporganisatie voor vrouwen in nood. En al heeft ze deze beweging zeer bekwaam uitgebouwd, van andere dan vrouwenkwesties is ze slecht op de hoogte.

Als dochter van een voormalig Congreslid, echtgenote van een multimiljonair en lid van een uitsluitend blanke country club (“ik probeer het lidmaatschap van minderheden te bevorderen”) heeft ze een beschermde achtergrond. Haar campagne door het uitgestrekte Pennsylvania is dan ook een ontdekkingsreis. Zo voerde ze campagne bij een federale proefbakkerij, die volgens haar een perfect voorbeeld was van de samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven die zij en de Democraten meer zouden willen bevorderen. Later bleek dat Specter het project voor elkaar had gebokst.

De nu Republikeinse 62-jarige senator Specter heeft in Pennsylvania naam gemaakt als verkozen Democratische openbare aanklager. Hij is een politieke straatvechter, zoon van een straatarme Russisch-joodse handelaar en hij kan lezen en schrijven met de staat. “Het zijn eigenlijk vijf staten in één”, pleegt de gematigde politicus te zeggen. Hij houdt de impopulaire president Bush op een afstand en vermijdt gezamenlijke foto's. In alle 27 counties van de staat heeft hij netwerken van contacten. Zijn verkiezingskas bedraagt 7,8 miljoen dollar, die van Yeakel 4 miljoen, waaronder ook eigen geld.

Afgevaardigden uit de deelstaat vertrouwen hem niet omdat hij ook de eer opeist voor zaken die zij voor elkaar hebben gekregen. Hij heeft nog de tijd meegemaakt dat de grote advokatenkantoren in Philadelphia joden weigerden. Dat is een ander soort discriminatie dan tegen vrouwen, die zélf deel uitmaken van het discriminerende milieu. Specter heeft zich altijd sterk ingezet voor de burgerrechten en vrouwenkwesties. Toch wordt hij gezien als de man van de oude orde van de afwezige overheid en de volksvertegenwoordiger die Washingtonse presentjes uitdeelt in zijn district.

Afgelopen dinsdagavond verschenen beide kandidaten voor de National Association of Black Journalists in Philadelphia. Yeakel was warm, open en op haar gemak bij de soms scherpe vragen, die uit het publiek kwamen. Haar antwoorden bleven zeer algemeen. Specter, een korte, slanke, hanige man, was ongedurig en keek vaak op zijn horloge. Hij ging gedetailleerd op alle vragen in. Kritiek op zijn partijgenoot Bush sloeg hij af met de opmerking “Ik ben president Bush niet”.

Ondanks Specters afstandelijkheid hadden de meeste aanwezigen geen duidelijke voorkeur voor één van de kandidaten. “Het maakt eigenlijk niet uit wie er in de Senaat komt”, zei de zwarte journaliste Karen Warrington na afloop. “Uiteindelijk speelt klasseverschil bij ons een grotere rol dan geslachtsverschil. De feministische beweging is blank. Het is moeilijk om blanke feministen als gelijken te zien. Ze kennen zwarte vrouwen alleen als bedienden. Yeakel kent de zwarten niet maar Specter heeft heel wat federale hulp voor de zwarten naar Pennsylvania gehaald. De Thomas-zaak was tussen een zwarte man en een zwarte vrouw. Yeakel heeft dat uitgebuit voor haar eigen politieke voordeel”.

Volgens een recente peiling staat twee derde van de zwarten achter de inmiddels benoemde opperrechter Thomas. In de deelstaat Illinois heeft bij verrassing een onbekende zwarte vrouw de Democratische voorverkiezingen gewonnen tegen een veilig geachte senator. In Californië leiden twee ervaren vrouwelijke kandidaten voor de Senaat in de opiniepeilingen. Een van hen, Congreslid Barbara Boxer, had ongedekte cheques uitgeschreven in hoeveelheden die collega's bij de voorverkiezingen hun baan kostten. Maar de proteststemming werkt in het voordeel van vrouwen. Emily's List, de financieringsorganisatie voor campagnes van vrouwelijke kandidaten heeft dit jaar 22.000 leden tegen slechts 3.000 vorig jaar. Het argument dat vrouwen zich meer bekommeren om belangrijke zaken dichtbij huis als onderwijs en gezondheidszorg, werkt dit jaar. Yeakel: “Ik heb een gezin groot gebracht. Ik heb ervaring met deze dingen.”

    • Maarten Huygen