Draadomroep

Het interessante artikel van Warna Oosterbaan over draadomroep (W&O 8 okt.) geeft mij aanleiding tot de volgende reactie.

Ook in Rotterdam bestond, zelfs tot mei 1940, een door de Plaatselijke Telefoondienst (net als in Den Haag sinds lang door de PTT overgenomen) beheerd radiodistributienet. Dit, met 4 afzonderlijke dubbeladers opgenomen in het ondergrondse telefoonkabelnet, was onafhankelijk van het telefoonverkeer. Niet-telefoonabonnees konden ook een aansluiting krijgen. Ook hier een versterkerkastje (met door de ventilatieopeningen heen duidelijk zichtbaar gloeiende versterkerbuizen) met een programmakeuzeknop (4x) en volumeregelaar.

De radiodistributie was, vooral in het centrum van Rotterdam uitermate populair om meerdere redenen. Het centrum van Rotterdam kende tot '40 een gelijkstroomnet 220/440 V. De "koop'-radiotoestellen waren voor wisselstroomvoeding, dus niet op gelijkstroom bruikbaar. De prijs van de "koop' radio's was ook hoog - het goedkoopste Philipstoestel kostte ƒ 89,50, te vergelijken met zo'n ƒ 1800,- nu. Dit waren dan nog maar "tweekringers' met tenminste twee, meestal drie, bedieningsknoppen. Superheterodyne toestellen kwamen pas rond 1935 ("Super') en waren helemaal niet te betalen. Vandaar veel zelfbouw en gesmokkelde radio's uit de VS (Lafayette: $ 8.-) welke laatste veel kleiner, selectiever en gevoeliger waren. En tenslotte zoals het artikel vermeldt: de storingvrijheid. Vooral in het centrum veroorzaakten trams en in R'dam ook de gelijkstroommotoren in de bedrijven met hun vonkende borstels op collectoren veel storing.

De grote verschillen tussen de (particuliere) draadomroepnetten en de radiodistributienetten in Den Haag en Rotterdam waren: 1) De ondergrondse aanleg bij de PTD netten tegen de bovengrondse (langs de huizen) van de particuliere ondernemingen. 2) De gedecentraliseerde versterking (bij de PTD abonnee thuis) tegen de centrale versterking bij de particuliere draadomroepen.

De systemen van de telefoondiensten waren daardoor, qua storingvrijheid, stukken beter. De "knop van de hoogfrequentieversterking' waarvan sprake in het artikel moet naar mijn mening zijn: de "knop van de terugkoppelcondensator' (dus aan de laagfrequente zijde van de detectorbuis), die inderdaad de Mexicaanse hond wakker kon maken!