Claus al te grotesk gespeeld

Voorstelling: De getuigen/Moratorium, twee eenakters van Hugo Claus. Gezelschap: Dinska Bronska. Regie: Anouk David. Gezien: 21/10 De Melkweg, Amsterdam. T/m 24/10 aldaar; tournee t/m 13/11.

Midden op de speelvloer staat een schutting van slordig aan elkaar getimmerde planken. De personages uit de eenakters van Hugo Claus zijn bange wezens, en een heining biedt hen tenminste enige rugdekking. In De getuigen (1952) zien we hoe drie fabrieksarbeiders de luwte van de schutting opzoeken om van daaruit het hoertje Lorna te observeren. Een gastarbeider wordt het slachtoffer van hun broeierige hersenspinsels, die voortkomen uit pure levensangst.

Een meesterwerk is dit vroege stuk van Claus beslist niet, maar de acteurs van het Antwerpse gezelschap Dinska Bronska halen er wel erg weinig uit. Totaal verschillende emoties als angst, leepheid en agressie geven zij op precies eendere wijze weer, namelijk door hun kin telkens als een centenbak vooruit te steken. Van opzij lijken zij een beetje op de gedrochten van Hiëronymus Bosch, zonder de kwaadaardigheid van die schepsels te bezitten.

In Moratorium, de tweede eenakter van het programma, geven vijf vrouwen zich over aan steeds gruwelijkere fantasieën over een 'verdwenen minnaar'. Ook de jongens van Dinska Bronska laten zich nu volkomen gaan. Zij produceren een gekrijs alsof er duizend heksen op hun bezemstelen in de Melkweg zijn geland. Daarbij staan zij ook nog eens vlak voor het publiek, zodat je de uitgelopen mascara rond hun wijd opengesperde ogen goed kunt zien. De regisseuse houdt naar eigen zeggen van het groteske gebaar - en ziet daarbij over het hoofd dat een slecht acteur in vrouwenkleren op zich al grotesk genoeg is.

Wie, zoals regisseuse Anouk David, op het podium 'wreedheid, pijn en woede' wil uitdrukken, die doet er goed aan de toeschouwers serieus te nemen. Kinderachtige karikaturen doen hen niet huiveren en zetten hen al evenmin aan het denken. Het ware Theater van de Wreedheid is magisch en onontkoombaar. De jonge toneelgroep Dinska Bronska is ondanks alle hekserij nog ver van dat ideaal verwijderd. Zij laat het publiek voortdurend ontsnappen.

    • Anneriek de Jong